η δύναμη {CR}της ένταξης

^«Μία φωτογραφία, χίλιες λέξεις»: αυτή η φράση μού ήρθε αμέσως στο μυαλό, βλέποντας τον Γιάννη Αντετοκούνμπο και τον Εμμανουήλ Καραλή στην ελληνική αποστολή των φετινών Ολυμπιακών στο Παρίσι. Μια εικόνα που μας λέει πολλά: όχι μόνο για τον αθλητισμό, αλλά και για την ελληνική κοινωνία, τους θεσμούς, τις πολιτικές ένταξης. Κι αυτό γιατί οι δύο αθλητές χρειάστηκε να κάνουν πολύ περισσότερα από το να διαγράψουν μια πετυχημένη πορεία στο άθλημά τους, μέχρι να κατακτήσουν την αποδοχή. Από νιγηριανούς γονείς ο πρώτος, με μητέρα από την Ουγκάντα ο δεύτερος, αντιμετώπισαν προκαταλήψεις και ρατσιστικές συμπεριφορές στην πορεία τους προς το βάθρο.

Σήμερα, αυτοί οι αθλητές είναι έτοιμοι να εκπροσωπήσουν την Ελλάδα στη μεγαλύτερη παγκόσμια αθλητική διοργάνωση, επιβεβαιώνοντας έμπρακτα την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην ελληνική κοινωνία όσον αφορά τη συμπερίληψη και την αποδοχή συμπολιτών μας με διαφορετική εθνοτική καταγωγή. Ιστορίες σύνθετες και συγκινητικές, καθώς η επιφυλακτική ή και αρνητική αρχική αντιμετώπιση δίνει τη θέση της στον θαυμασμό.

Η επιτυχία κάνει τα πράγματα πιο εύκολα, σβήνοντας επιφυλάξεις και αναδεικνύοντας τον πλούτο και την ομορφιά της διαφορετικότητας μέσα από την προσπάθεια για την επίτευξη υψηλών στόχων. Για τις διακρίσεις του Αντετοκούνμπο και του Καραλή πανηγυρίζουν και όσοι κάποτε μπορεί να ενοχλήθηκαν από την καταγωγή τους, όσοι μπορεί να τους είπαν «πηγαίνετε στη χώρα σας», παρότι εκείνοι δεν γνώρισαν ποτέ κάποια άλλη χώρα πλην της Ελλάδας, αφού γεννήθηκαν και μεγάλωσαν εδώ.  Μια επιτυχία που οφείλεται εν μέρει και στις πολιτικές ένταξης. Στο πλαίσιο αυτό, στη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας δίνουμε ιδιαίτερο βάρος σε συνέργειες για την υλοποίηση δράσεων ένταξης μέσω του αθλητισμού. Το «Together in Sport» είναι μία από αυτές. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που έχει καταρτιστεί από την Ολυμπιακή Επιτροπή, βασίζεται στην αντίληψη ότι ο αθλητισμός μπορεί να δημιουργήσει ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τη βελτίωση της καθημερινότητας ανήλικων και νέων ανήλικων προσφύγων, και στοχεύει στην ανάδειξη αξιών όπως ο σεβασμός, το πνεύμα ομαδικότητας και η διαπολιτισμική αποδοχή.

Γι’ αυτό και η επιτυχία δεν είναι μόνο ατομική, αλλά και θεσμική. Μέσα από μια πολιτική που περιλαμβάνει την αποδοχή, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και τις δημόσιες πολιτικές θεσμικής προστασίας, και εκτείνεται στην ουσιαστική υποστήριξη και ενδυνάμωση για την ατομική πρόοδο. Πίσω από τις επιτυχίες κρύβεται ένα ολόκληρο υποστηρικτικό σύστημα, θεσμικά και κοινωνικά, που κερδίζει έδαφος σε συχνά αντίξοες συνθήκες καχυποψίας και προκατάληψης. Ενα εκπαιδευτικό σύστημα στο οποίο δεν αισθάνθηκαν αποκλεισμένοι, κρατικές υπηρεσίες που λειτούργησαν ισότιμα για όλους. Και, ακόμα, άνθρωποι που αγκάλιασαν αυτούς τους αθλητές, δεν τους διαχώρισαν από άλλους, πίστεψαν στις δυνατότητές τους και τους έδωσαν την ευκαιρία να εξελιχθούν.

Είναι λάθος να θεωρήσουμε ότι οι δύσκολες συνθήκες και οι ρατσιστικές συμπεριφορές που αντιμετώπισαν λειτούργησαν ως κίνητρο για να αποκτήσουν οι νέοι αυτοί άνθρωποι ψυχική ανθεκτικότητα, να βρουν τη δύναμη και το πείσμα να ξεχωρίσουν. Η ένταξη δεν επιτυγχάνεται μέσω των κακουχιών και της απόρριψης αλλά μέσω της θεσμικής υποστήριξης, της εκπαίδευσης, της εργασιακής ένταξης και της κοινωνικής αλληλεγγύης. Το γνωστό ρητό «ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό» δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για την αδράνεια και την έλλειψη δράσεων υπέρ της ένταξης. Αντίθετα, οφείλουμε να παρέχουμε σε όλους τους ανθρώπους που ζουν σε αυτή τη χώρα τα απαραίτητα εργαλεία και τις ευκαιρίες για να ενταχθούν, να επιτύχουν και να συνεισφέρουν, ανάλογα με τις ικανότητες και τις δεξιότητές τους, στη συλλογική προσπάθεια για πρόοδο και ευημερία. Αυτή η στήριξη είναι το κλειδί για την επιτυχία, όχι μόνο στον αθλητισμό, αλλά και σε πολλούς άλλους τομείς, όπως οι επιστήμες, ο πολιτισμός, οι τέχνες, η επιχειρηματικότητα. Μακριά από φοβικά σύνδρομα και ισοπεδωτικές προσεγγίσεις, υπάρχει άραγε κάποιος που μπορεί να αμφισβητήσει ότι η χώρα μας μόνο κερδισμένη βγαίνει από πολιτικές που αναδεικνύουν και εντάσσουν τη διαφορετικότητα και που κάνουν τους νέους ανθρώπους να αναπτύξουν το ταλέντο τους και να ανθήσουν;

Ο Ηρακλής Μοσκώφ είναι γενικός γραμματέας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας