Δίαυλοι επικοινωνίας

Με αφορμή την έκδοση της ελληνικής Navtex για «έρευνες του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume με σκοπό την πόντιση καλωδίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου επί τη βάσει της συμφωνίας με την Αίγυπτο», η Τουρκία θα διαταράξει το κλίμα οικοδόμησης εμπιστοσύνης στο Αιγαίο, αμφισβητώντας πραγματολογικά τα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Αναλυτικότερα η Αγκυρα θα αξιοποιήσει το γεγονός ότι «ένα μικρό σημείο της έρευνας, περίπου μισό μίλι, ήταν εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων, περίπου στα εξίμισι μίλια» για να εκδώσει αντι-Navtex προδηλώνοντας «ότι συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί το εξωτερικό όριο της τουρκικής υφαλοκρηπίδας» αναπτύσσοντας μάλιστα και πέντε πολεμικά πλοία νοτίως της Κάσου στα διεθνή ύδατα. Η κλιμάκωση της έντασης από την Αγκυρα αποτελεί συνέχεια του ναυτικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» το οποίο εφαρμόζεται κατά περίπτωση, είτε μέσω της διπλωματίας των πλωτών γεωτρυπάνων, είτε μέσω της διπλωματίας των κανονιοφόρων. Σύμφωνα με τον εμπνευστή της τουρκικής θαλάσσιας γεωπολιτικής για τον 21ο αιώνα, τον απόστρατο τούρκο ναύαρχο Τζεμ Γκιουρντενίζ, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» συνίσταται σε δύο πυλώνες:

« Ο πρώτος έχει σκοπό να υποδείξει τις τουρκικές περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας υπό εθνική κυριαρχία, όπως τα χωρικά ύδατα, η υφαλοκρηπίδα, η ΑΟΖ. Ο δεύτερος σκόπευε να δημιουργήσει μια θαλάσσια κοσμοθεωρία για την Τουρκία».

Στο περιβάλλον αυτό αρκεί να θυμίσουμε την οριοθέτηση της θαλάσσιας έκτασης των 462.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων της «Γαλάζιας Πατρίδας» από τον τούρκο υπουργό Αμυνας, Χουλουσί Ακάρ, διακηρύσσοντας την αξίωση της Αγκυρας για την άσκηση εδαφικής κυριαρχίας:

«Μας ανήκει και η θάλασσα και ο βυθός. […]. Η Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο, η Ανατολική Μεσόγειος και μέσα σε αυτά και η Κύπρος. Ετσι, λοιπόν, αυτές οι περιοχές είναι στο περιβάλλον του ενδιαφέροντός μας και είναι περιοχές που είμαστε υπεύθυνοι για να εξασφαλίσουμε την ειρήνη και την ηρεμία», την οποία συνεπικουρεί με μία εναργή αποτρεπτική απειλή,

«όπως με όλους μας τους γείτονες, το ίδιο και στο Αιγαίο Πέλαγος είμαστε υπέρ της φιλίας, της ειρηνικής επίλυσης, των σχέσεων καλής γειτονίας, του δικαίου και των δικαιωμάτων. Αλλά θέλουμε όλοι να γνωρίζουν ότι δεν θα επιτρέψουμε κανένα τετελεσμένο, δεν θα θυσιάσουμε το παραμικρό δικαίωμα του ιερού μας έθνους […]».

Στη συγκαιρινή περίπτωση ναι μεν η αποφυγή εξόδου του «Ievoli Relume» από τα ελληνικά χωρικά ύδατα και η λειτουργία των διαύλων επικοινωνίας Ελλάδας – Τουρκίας οδήγησαν στην αποκλιμάκωση της έντασης, ωστόσο και χωρίς να θέλουμε ν’ απομειώσουμε την ηθικοκανονιστική διάσταση της διπλωματικής πράξης (μετριοπάθεια, αυτοσυγκράτηση, ειλικρίνεια, καλή θέληση), δεν δύναται να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι η θεμελιώδης βάση για την ύπαρξη λειτουργίας της είναι το μέτρο της εθνικής ισχύος. Με διαφορετικά λόγια, η επίδειξη καλής θελήσεως και οι ευγενείς χειρονομίες που αποκρυσταλλώνονται στη διπλωματική πράξη του εκάστοτε κράτους, υποστηρίζονται από τη διαμόρφωση ισορροπιών ισχύος – συμφερόντων με τα τρίτα κράτη για να συναλλάσσονται – συνδιαλέγονται με ίσους όρους.

Ο Διονύσης Τσιριγώτης είναι επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς