Πάτα αλαφρά

Σαν καπνός πέρασαν τα εννιαήμερα του Καραγάτση και κοίτα τώρα  ο διάβολος. Πες πες πες, εξαναγκάστηκα να θυμηθώ κάτι που είχα επί σκοπόν ξεχάσει πού το άκουσα. Οτι, και καλά, οι νέοι (έλληνες) ποιητές, ως γλωσσομαθείς που είναι, έχουν, λέει, ανοιχτούς διαύλους και διαβάζουν ξένη ποίηση από το πρωτότυπο, σε αντίθεση με τους παλιούς (που δεν ήξεραν την τύφλα τους). Μαγκιά!  Ειλικρινά νιώθω πολύ κατώτερη των σημερινών περιστάσεων, όχι ως ποιήτρια βεβαίως, αλλά ως ακαμάτρα αναγνώστρια. Ναι, ναι, έτσι με αποκάλεσε ο Σεφέρης που μου παρουσιάστηκε σε όραμα κοπανώντας μου στο κεφάλι όλον τον Ελιοτ που μετέφρασε για να χορεύουν σήμερα σέικ οι polyglottes. Είναι τω όντι τρομακτικό να νομίζεις ότι ο κόσμος γεννήθηκε μαζί με σένα, κάτω από το ίδιο ζώδιο και τον ίδιο ωροσκόπο. Πριν από μένα το χάος, μικροί ανεστραμμένοι Λουδοβίκοι μου.

Μετά ήρθε ο Καρυωτάκης που βρήκε λόγο να μεταφράσει τον Πάπα του συμβολισμού Ζαν Μορεάς και πολλούς σύγχρονούς του γάλλους ποιητές. Ο κόντε Θεοτόκης επίσης που μας κατέλιπεν μια Μαντάμ Μποβαρύ κι έναν Αμλετ να κελαηδούν σε επτανησιακό ιδίωμα, κι άλλοι που δεν έχω χώρο ούτε γνώση να τους μνημονεύσω. Κρατάω ωστόσο μια γραμμούλα υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του  Βιζυηνού που στο μεταφραστικό του έργο επικρατεί η θάλλουσα τότε γερμανική ψυχολογία και παραδίνομαι – σε ποιον άλλον – στον Ελιοτ που πάνω από τη λέξη του μόχθησαν μεγάλα κεφάλια της ελληνικής ποίησης: Σεφέρης βεβαίως αλλά και Κλείτος Κύρου και ο άγιος Τάκης Παπατσώνης. «Ηθελα όταν πρωτάρχισα τις μεταφράσεις», λέει ο  Ελύτης προλογίζοντας τη «Δεύτερη Γραφή», «να δώσω χαρακτηριστικά δείγματα από τα έργα εκείνων που πρωτοστατήσανε στην ποιητική μεταπολίτευση των καιρών μας» (Ρεμπώ, Λοτρεαμόν, Ελυάρ, Ουγκαρέτι, Λόρκα, Μαγιακόφσκι).

Και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ενόσω μεταφράζει σε συνθήκες υγείας άθλιες το μνημειώδες έργο του Τόμας Γκόρντον «Η Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης», γράφει το 1904 στον εκδότη του: «Ο λιχανός της δεξιάς μου έχει δαρμούς και τα δυο άλλα δάκτυλα πάσχουσι σκλήρυνση του δέρματος. Η μέση μου πονεί». Φύλαξα για φινάλε δυο αράδες από την ποιήτρια Μελισσάνθη, η οποία μεταφράζοντας το 1941 Γέητς, προειδοποιούσε. «Πάτα αλαφρά γιατί πατάς απάνω στα όνειρά μου».