Αυτοπαγίδευση επί δύο

Η ηχηρή ήττα του Mακρόν στον πρώτο γύρο των γαλλικών βουλευτικών εκλογών ήταν για τους πιο πολλούς η αναμενόμενη συνέπεια ενός μοιραίου λάθους: της αιφνίδιας προκήρυξης βουλευτικών εκλογών μετά τη βαριά ήττα στις ευρωεκλογές πριν από τρεις εβδομάδες. Η αλήθεια είναι πως η ίδια η απόφαση της προκήρυξης δεν ήταν το σημαντικότερο σφάλμα του, καθώς το κόμμα του βρισκόταν ήδη με την πλάτη στον τοίχο μετά την απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας το 2022 και η κυβέρνησή του ήταν απολύτως εξαρτημένη από την εφήμερη βούληση του πολιτικά απαξιωμένου και εσωτερικά διχασμένου κεντροδεξιού κόμματος των Ρεπουμπλικανών. Με άλλα λόγια, ο χρόνος που θα κέρδιζε αποφεύγοντας τις πρόωρες κάλπες θα ήταν λίγος και δύσκολος.

Σημαντικότερο σφάλμα τακτικής τις τρεις αυτές προεκλογικές εβδομάδες ήταν η επιλογή τήρησης ίσων αποστάσεων από την Ακροδεξιά και από τη συμμαχία της Ενωμένης Αριστεράς, την απήχηση της οποίας μάλλον υποτίμησε εξαρχής, θεωρώντας ότι το κόμμα του θα τερμάτιζε δεύτερο και θα στοίχιζε πίσω του την Αριστερά σε μια ακόμα σιωπηρή συμφωνία του «δημοκρατικού τόξου» να κρατήσει την Ακροδεξιά μακριά από την εξουσία όπως είχε συμβεί στις προεδρικές εκλογές του 2017 και του 2022, αλλά επίσης και στις βουλευτικές εκλογές των ίδιων ετών. Το εκλογικό σύστημα των δύο γύρων ευνοεί τέτοιου τύπου τακτικές, καθώς υποχρεώνει τον τρίτο που μένει εκτός να επιλέξει τον λιγότερο κακό από τους δύο εναπομείναντες.

Οι κάλπες του πρώτου γύρου όμως τον έφεραν τρίτο και το πολεμικό κλίμα που ο ίδιος καλλιέργησε με την Αριστερά δυσχεραίνει κατά πολύ την προσέλευση στον δεύτερο γύρο των ψηφοφόρων του προκειμένου να στηρίξουν υποψήφιο της Αριστεράς ώστε να ηττηθούν οι υποψήφιοι της Ακροδεξιάς. Παρότι οι περισσότεροι υποψήφιοι βουλευτές του μακρονικού κόμματος αποσύρθηκαν από τον δεύτερο γύρο στις περιφέρειες όπου υπολείπονταν των υποψηφίων της Αριστεράς – κατόπιν μιας μάλλον αχνής προτροπής να το κάνουν από τον μακρονικό πρωθυπουργό Aτάλ – οι ψηφοφόροι του κόμματος Mακρόν καλούνται να αφήσουν στην άκρη την επιχειρηματολογία περί επικίνδυνης Αριστεράς την οποία είχαν ενστερνιστεί με την ισχυρή προτροπή του κόμματός τους. Ο πρόεδρος Mακρόν πράγματι αυτοπαγιδεύτηκε, όχι όμως με την απόφαση των πρόωρων εκλογών, αλλά με την τακτική που ακολούθησε ύστερα από αυτή.

Ομως η πολιτική δεν είναι απλώς ένα παιχνίδι τακτικής. Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικές εξελίξεις δεν μπορούν να ερμηνεύονται με μοναδικό άξονα τις τακτικές που επιλέγουν οι δρώντες. Ο Mακρόν μπορεί να αυτοπαγιδεύτηκε με την τακτική του τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, όμως είχε ήδη εγκλωβιστεί πολύ νωρίτερα. Αποτυγχάνοντας να αποκτήσει ένα διακριτό στίγμα με αιχμή δημόσιες πολιτικές για το κράτος πρόνοιας και τη συμπερίληψη των μεταναστών, δηλαδή πολιτικές που θα υλοποιούν τις διακηρυκτικές αρχές του κοινωνικού φιλελευθερισμού, αναλώθηκε στη συμβολική αντιπαράθεση με την Ακροδεξιά, την Αριστερά και το κατεστημένο. Απέτυχε να δώσει περιεχόμενο στην ανατροπή που είχε πετύχει το 2017, όταν ώθησε στο περιθώριο τα δύο μεγάλα παραδοσιακά κόμματα, των Σοσιαλιστών και των Ρεπουμπλικανών, και τελικά αυτοπαγιδεύτηκε πολιτικά προτού το πάθει και σε επίπεδο τακτικής. Μεγάλο το κρίμα για τον ίδιο και για τον χώρο του κοινωνικού φιλελευθερισμού. Μεγάλο όμως και το μάθημα για όσους αντιμετωπίζουν την πολιτική ως παιχνίδι τακτικής.

Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας