Μία εποχή χαράς

Μόλις έσφιγγαν οι ζέστες, τέλη Ιουνίου – αρχές Ιουλίου, έφευγα από την ισόγεια γκαρσονιέρα μου στην πλατεία Κολιάτσου. Σάλπαρα για το νησί που είχα βαφτίσει δεύτερη πατρίδα μου.

Δεκαετία του ’90. Στις γραμμές των Κυκλάδων δεν είχαν μπει ακόμα σούπερ φέρι, χάι σπιντ και ιπτάμενες γάτες, φλάινγκ κατς. Εξι και εφτά ώρες έκανε το καράβι της γραμμής, έμοιαζε με τεράστια πολυκατοικία που αργοκυλούσε στο νερό. Αραζα στο κατάστρωμα. Στον πάγκο απέναντί μου φοιτητές με κιθάρες, με ογκώδη ραδιοκασετόφωνα. Οι πιο προχωρημένοι – ή οι πιο εύποροι ή οι πιο μοναχικοί – άκουγαν μουσική από γουόκμαν. Στο σαλόνι της τουριστικής, μαμάδες να μπουκώνουν τα πιτσιρίκια τους αβγά και κεφτέδες. Παπάδες να αερίζονται με κινέζικες βεντάλιες – το αιρκοντίσιον σχεδόν άγνωστο και ως λέξη. Φορτηγατζήδες να διαβάζουν αθλητικές εφημερίδες, μικροπωλητές να περιφέρονται με φιστίκια και μαντολάτα.

Ανοιγε η μπουκαπόρτα, ξεχυνόμασταν στο λιμάνι. Ψωνίζαμε τσιγάρα από το περίπτερο το οποίο προεκλογικά μετατρεπόταν σε κιόσκι του ΠΑΣΟΚ, στην κορυφή του κάρφωναν έναν πράσινο χαρτονένιο ήλιο. Οι Νεοδημοκράτες του νησιού προτιμούσαν το ψιλικατζίδικο στο σοκάκι. Ο ιδιοκτήτης του, υπερήλιξ, με φανέλα, με δυο – τρία δόντια όλα κι όλα μες στο στόμα του, «θα σε στείλω να σου βάλουν μασέλα!» τον πείραζε ο τοπικός πολιτευτής, «μού χαλάς τη μόστρα!»

Σκαρφάλωνε το λεωφορείο αγκομαχώντας προς τη χώρα. Οικογενειακή επιχείρηση. Ο πατέρας οδηγούσε και τραγουδούσε Στράτο Διονυσίου, «καλύτερα μαζί σου και τρελός…» Η κόρη – που οι ντόπιοι τη φώναζαν Μπουμπού – έκοβε εισιτήρια.  Ξεχείλιζαν τα κάλλη της Μπουμπούς στα δεκαπέντε της, στα δεκαεφτά της εμφανίστηκε στο σόου της Ρούλας Κορομηλά, στα δεκαοχτώ σκοτώθηκε σε τροχαίο…

Το δωμάτιο που νοίκιαζα, πεντακόσιες δραχμές την ημέρα, είχε να το φροντίσει ανθρώπου χέρι από το 1971 τουλάχιστον. Απόδειξη; Στον τοίχο η αφίσα του Παναθηναϊκού από το Γουέμπλεϊ. Σκούριαζαν οι πινέζες της, ξεθώριαζε ο Δομάζος και ο Ελευθεράκης, ποιος θα τολμούσε όμως να τους αποκαθηλώσει; Οποιος με επισκεπτόταν, με κοίταζε με οίκτο σχεδόν που έμενα σε τέτοιο χρέπι. Ωσπου έβγαινε στο μπαλκονάκι. Από κάτω γκρεμός. Μπροστά το Αιγαίο στο εκθαμβωτικό του μεγαλείο, τις διαυγείς νύχτες διέκρινες στο βάθος τα φώτα της Αντίπαρου.

Οχι, δεν είχα στόφα ποιητή, να λέω «της Αντίπαρος» και να κυνηγάω Μαρίνες των βράχων. Με κέντριζαν εμένα τα κορίτσια που έρχονταν με το πέρας της εξεταστικής. Δαπίτισσες – Πασπίτισσες, στη βραδινή τους έξοδο με ζιπ-κιλότ, σακάκια με βάτες, μπλε σκιά στα μάτια. Παράγγελναν κοκτέιλ με υποσχόμενα ονόματα – «σεξ ον δε μπιτς», «τεκίλα σάνραϊζ» –, ο μπάρμαν κρέμαγε από το χείλος του ποτηριού ένα πλαστικό μαϊμούδι. Και οι συντρόφισσες, βεβαίως, της επαναστατικής Αριστεράς, που άραζαν στις ταβέρνες πλάι στο κύμα, κατέβαζαν τσίπουρα, δεν κώλωναν να βγάλουν τα φουστανάκια τους και να κολυμπήσουν στην πανσέληνο, με ή χωρίς μαγιό.

Σπανίως κοιμόμασταν πριν το χάραμα. Μεσημεράκι ξανασμίγαμε με τις παρέες πάνω από φραπέδες και ομελέτες. Οι κουλτουριάρηδες κουβαλούσαν επιδεικτικά μαζί τους τα τούβλα του Ουμπέρτο Εκο, οκτακόσιες σελίδες έκαστον. Εάν έπαιρνες βαθιά ανάσα και βουτούσες μέσα τους, αποζημιωνόσουν, διηγείται απολαυστικά ο Ιταλός. Εγώ ψώνιζα από την υπαίθρια έκθεση βιβλίου στο προαύλιο της εκκλησίας κάτι νουβέλες του Μπαλζάκ σε λαϊκές εκδόσεις, τις ξετίναζα σε μια μέρα – μιάμισι, μάθαινα πώς να γράφω, φροντιστήριο έκανα κανονικό.

Τα καλοκαίρια των 90s φέγγουν στη μνήμη ως μια εποχή χαράς. Αρκετοί συνομήλικοί μου, οι οποίοι αρέσκονται στο αυτομαστίγωμα – εφόσον βέβαια μαστιγώσουν πρώτα όλους τους άλλους –, θα υποστηρίξουν ότι από τότε η κοινωνία είχε ξεφύγει. Πως ζούσαμε υπεράνω των δυνατοτήτων μας, παραήμασταν ξέγνοιαστοι. Αρνούμασταν να προγραμματίσουμε το μέλλον μας, μονάχα όσοι είχαν μεγαλώσει μες στη φτώχεια δούλευαν σκληρά, μόνον οι χριστιανοί και οι κνίτες παντρεύονταν και αφοσιώνονταν στον γάμο τους.

«Εσείς, της μεσαίας τάξης, πέρα βρέχει. Αμα δεν είχε έρθει η κρίση, δεν θα είχε πήξει ακόμα το κεφάλι σας!». Ισως. Εκείνη πάντως η χαρά μάς κράτησε στις δυσκολότερες στιγμές. Και μας γλυκαίνει ακόμα.