Η τέχνη {LF}των εκλογών

Δεν υπάρχουν τραγούδια για εκλογές. Μέσα σε ένα δάσος πολιτικού ρεπερτορίου, το πολύ να εντοπίσεις ένα ή δύο. Πιο γνωστό είναι του µακαρίτη του Πανούση. «Ψηφοδέλτια σταύρωνα και όλη νύχτα καύλωνα. Στης Βουλής τα έδρανα, αχ και εγώ να έκλανα». Οι στίχοι είναι του Γρηγόρη Ψαριανού που, ως γνωστόν, το τζίνι πραγματοποίησε την ευχή του και ο ίδιος έκατσε στης Βουλής τα έδρανα. «Γράφονται και τώρα πολιτικά τραγούδια, αλλά είναι πληκτικά, μεταφέρουν αναχρονισμούς και συνθήματα για να κολακέψουν το κοινό και να “αρμέξουν” τη νεολαία» μου λέει ο τραγουδοποιός Στάθης Δρογώσης που βρίσκει πλέον τον πολιτικό στίχο στο χιπ χοπ. «Οι πολυκατοικίες του Λεξ, είναι ένα από τα πιο πολιτικά τραγούδια που έχω ακούσει».

Ρώτησα και τον στιχουργό Νίκο Μωραΐτη: «Ενα μεγάλο πολιτικό τραγούδι δεν χωράει σε κομματικό πλαίσιο. “Τα λόγια και τα χρόνια” αφορούν ένα λαό, όχι έναν οπαδό. Για αυτό και τα τραγούδια που γράφτηκαν για κόμματα (ΠΑΣΟΚ – ΝΔ) είναι καρικατούρες. Νομίζω ότι δεν γράφονται πολιτικά τραγούδια στις μέρες μας επειδή δεν πάλιωσαν εκείνα τα παλιά, τα μεγάλα τραγούδια»…

Ασφαλώς έχουμε αρκετές εκλογικές αναμετρήσεις στο κινηματογραφικό πανί. Από τον Μαυρογιαλούρο μέχρι τον Γκόρτσο, πάνω στις εκλογές χτίζονται συνήθως σατιρικές κατασκευές για να στεγάσουν πολιτικές καρικατούρες. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στο θέατρο, ειδικά στο σανίδι της Επιθεώρησης. Εκεί η πολιτική είναι το βούτυρο στο ψωμί του συγγραφέα. Η δε μεταχείριση, από τη σάτιρα, των πολιτικών προσώπων, συχνά φτάνει στα όρια της διαπόμπευσης. Είναι και ο Αριστοφάνης που χορηγεί το τέλειο άλλοθι στους ασχημονούντες. Ωστόσο δεν θα δεις ποτέ έργο τέχνης, έναν πίνακα για παράδειγμα, με θέμα τις εκλογές. Ο καλλιτέχνης θα βγάλει τον λαό στον δρόμο, θα τον τοποθετήσει απέναντι στα οδοφράγματα, θα τον πνίξει στο αίμα. Αλλά δεν θα τον βάλει ποτέ μπροστά στην κάλπη, στην κορυφαία πολιτική διαδικασία που είναι συνάμα μήτρα και τέκνο της ελευθερίας. Δεν θα δεις ποτέ πίνακα ή γλυπτό με πολίτη που ψηφίζει γιατί η επιλογή είναι μυστική και ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να προσδώσει πολιτικό προσανατολισμό και το αντίστοιχο συναίσθημα.

Μπορείς βέβαια να κάνεις τέχνη για εκλογική χρήση. Ας πούμε υπάρχουν πολιτικά σποτ που θέλεις να σηκώσεις τον Νταλί για να καμαρώσει και να ζηλέψει. Μιλάμε για την κορύφωση του σουρεαλισμού μέσα από συμβατικές φόρμες έκφρασης. Οι εκλογές δεν εμπνέουν την τέχνη επειδή αντιπροσωπεύουν κάτι που, εκτός από σκληρό, είναι και εντελώς άχαρο. Αφήστε στην άκρη τα ιδεαλιστικά και τα κλισέ. Και εστιάστε στα πρόσωπα. Οι εκλογές είναι μία τόσο σκληρή δοκιμασία που οδηγεί ανθρώπους να ξεπουλούν αποθέματα αξιοπρέπειας για να μαζέψουν καμιά ψήφο παραπάνω. Εχουν ψέματα, πισώπλατες μαχαιριές, κουτουλιές με το χαμόγελο στα χείλη, δόντια και νύχια έτοιμα να σκίσουν σάρκες και κούφια μεγάλα λόγια. Αυτά που ακούς στις εκλογές είναι όπως εκείνα που λέγονται πάνω στο σεξ: αρέσουν σε όλους, αλλά και κανένας δεν τα παίρνει στα σοβαρά. Στις εκλογές βλέπεις ανθρώπους να κατρακυλούν τα σκαλιά της ευτέλειας, να πέφτουν μέσα στη λάσπη και μετά να σηκώνονται, να καθαρίζουν το σακάκι και, φτιάχνοντας το μαλλί, να χαρίζουν χαμόγελο οδοντόκρεμας.

Οι εκλογές έχουν αγκαλιές που κλείνουν μαζί με την κάλπη και χέρια που απολυμαίνονται καθώς, επιτέλους, τελείωσαν οι χειραψίες. Εχουν ποτήρια που θα γεμίσουν με σαμπάνια και λεκάνες που ξεχειλίζουν από τα δάκρυα. Ε, αυτούς είναι που θα λυπηθώ αύριο και μόνο αυτούς. Που έφτασαν στη βρύση και αντί για νερό ήπιαν πίκρα, δεν εκλέχτηκαν για λίγους σταυρούς. Ξόδεψες ένα κάρο χρήματα, γύρισες, σχεδόν με τα πόδια, όλη τη χώρα, αγκαλιάστηκες και φιλήθηκες με απίθανους τύπους, έδωσες υποσχέσεις και υπέγραψες πολιτικά γραμμάτια. Και στο τέλος; Τίποτα. Απολύτως τίποτα. Και διαβάζεις από πάνω και μένα να παρατηρώ ότι δεν υπάρχουν τραγούδια για εκλογές. Αλλά τι να τα κάνεις; Εσύ είσαι τώρα να σταθείς σαν τον μακαρίτη τον Κούρκουλο. Να φτιάξεις σωρό με ψηφοδέλτια, φυλλάδια, καρέκλες και υπολογιστές. Να τα καταβρέξεις με βενζίνα, να ανάψεις το τσιγάρο και, πετώντας το σπίρτο για το λαμπάδιασμα, να σου βάλουν το «Βρέχει φωτιά στη στράτα μου».