Μετά τις κάλπες

Δεν είναι σαφές αν το νέο πολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται στη γειτονική Βόρεια Μακεδονία μετά τις χθεσινές διπλές εκλογές, βουλευτικές και προεδρικές, θα προκαλέσει αλλαγές ή ακόμα και ανατροπές στις διεθνείς σχέσεις των Σκοπίων με τις γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανόμενης και της Ελλάδας και στην ευρωπαϊκή τους πορεία.

Πρόκειται οι νέοι ιθύνοντες να πολιτευθούν με τον τρόπο που είχαν εξαγγείλει προεκλογικά; Σε μια τέτοια περίπτωση οι σχέσεις με την Αθήνα και με τη Σόφια θα εισέλθουν σε περίοδο μεγάλων δυσχερειών. Η Βουλγαρία ετοιμάζεται για τη διενέργεια κοινοβουλευτικών εκλογών ταυτόχρονα με τις ευρωεκλογές στις 9 Ιουνίου, για 6η φορά τα τελευταία τρία χρόνια. Η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια εντείνει τη νευρικότητα της Βουλγαρίας που προβάλλει τη συνταγματική αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας ως απαράβατη προϋπόθεση, κάτι που οι νέοι ιθύνοντες των Σκοπίων δηλώνουν ότι δεν είναι διατεθειμένοι να πράξουν.

Αρκετοί παρατηρητές εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι η επάνοδος του εθνικιστικού κόμματος VMRO στην εξουσία δεν θα σημάνει αναγκαστικά την επαναφορά της ακραίας αλυτρωτικής πολιτικής του φυγόδικου σήμερα πρώην πρωθυπουργού και πρώην αρχηγού του κόμματος Νίκολα Γκρούεφσκι. Ακόμα και οι ψηφοφόροι του VMRO συνεχίζουν να προσβλέπουν στην πλήρη ένταξη της χώρας τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση παρά την απογοήτευση που αισθάνονται για τις μεγάλες καθυστερήσεις και για την αξιοποίηση της διαδικασίας από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία για να επιβάλουν στη χώρα τους επαχθείς, κατά την άποψή τους, όρους υπό την απειλή παρεμπόδισης των ενταξιακών διαδικασιών.

Πριν από 21 χρόνια το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στη Θεσσαλονίκη προσέφερε σε όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων την προοπτική ένταξής τους στην ευρωπαϊκή οικογένεια και τον Δεκέμβριο του 2005 η ΕΕ αναγνώρισε τη Βόρεια Μακεδονία (τότε ΠΓΔΜ) ως υποψήφια προς ένταξη χώρα.

Εκτοτε η ενταξιακή πορεία έχει περάσει από σαράντα κύματα. Αλλοτε η κύρια ευθύνη των καθυστερήσεων επιρρίπτεται στην απροθυμία ή την αδυναμία των υποψήφιων χωρών να υλοποιήσουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται από τις υποψήφιες χώρες.

Αλλοτε τα εμπόδια προέρχονται από το εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Υπάρχει ο φόβος της διαλυτικής επιρροής των νέων χωρών στο υπάρχον θεσμικό σύστημα με αύξηση της ανομοιογένειας μεταξύ των κρατών-μελών και της δυσχέρειας λήψης αποφάσεων. Πρώτα εμβάθυνση και μετά διεύρυνση υποστηρίζουν όσοι συμμερίζονται τους φόβους αυτούς.

Θα μπορούσε ένας κυνικός παρατηρητής να υποστηρίξει ότι η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού στη Βόρεια Μακεδονία προσφέρει ένα πρώτης τάξεως άλλοθι σε όσους Ευρωπαίους είναι ακόμα διστακτικοί για τη διεύρυνση ώστε να σταματήσουν ή να επιβραδύνουν τη διαδικασία ένταξης.

Η πραγματικότητα δεν είναι όμως τόσο απλή. Η ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας και γενικότερα των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ αποτελεί επιτακτικό γεωπολιτικό στόχο και για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αρκεί να αναλογισθεί κανείς ποια θα ήταν η κατάσταση στην περιοχή μας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αν η Βουλγαρία δεν είχε ενταχθεί στην ΕΕ. Το γαϊτανάκι των καθυστερήσεων δεν μπορεί να συνεχισθεί χωρίς σοβαρό κόστος για την Ευρωπαϊκή Ενωση και για την περιοχή μας. Επιβάλλεται η επιτάχυνση της ευρωπαϊκής πορείας ώστε να εδραιωθεί η σταθερότητα και να αποτραπούν οι όποιες ρωσικές φιλοδοξίες.

Ειδικά για τη χώρα μας δεν πρέπει να υπάρχει κανένα δίλημμα και κανένας δισταγμός. Θα είμαστε οι μεγάλοι κερδισμένοι της ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, κάτι που ορθώς αποτελεί στρατηγικό στόχο της εξωτερικής μας πολιτικής εδώ και δεκαετίες

Ο Δημήτρης Κούρκουλας είναι ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ. Διετέλεσε υφυπουργός Εξωτερικών και πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον Λίβανο, τη Βουλγαρία και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη.