Στα άκρα με τα άκρα

Αν οι εμπνευστές της θεωρίας του «τέλους των ιδεών» είχαν μία ελπίδα πως κάποτε θα δικαιώνονταν, τον Ιούνιο κι αυτή τελειώνει. Οι επικείμενες ευρωπαϊκές εκλογές έχουν βαθιά ιδεολογικά διακυβεύματα, με κεντρικό την αναμέτρηση απέναντι στη διαφαινόμενη ενίσχυση της Ακροδεξιάς. Σενάριο που γίνεται εφιαλτικό σε συνάρτηση με το μεγάλο ερωτηματικό των εκλογών στις ΗΠΑ και με δεδομένες τις αναθεωρητικές δυνάμεις και ανελεύθερες «δημοκρατίες» στην Ευρασία. Το «κλείσιμο του ματιού» της υποψήφιας του ΕΛΚ κ. Φον ντερ Λάιεν στην Ακροδεξιά είναι μια πολύ δυσοίωνη εξέλιξη για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Με αυτούς τους όρους το μέλλον της ΕΕ φαντάζει εντελώς επισφαλές, σε θέματα αιχμής, όπως η κοινή εξωτερική πολιτική και άμυνα, η μετανάστευση και το άσυλο, ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η κοινωνική αλληλεγγύη.

Στην καθ’ ημάς Εσπερία, η αναμέτρηση με την Ακροδεξιά έχει αποκτήσει διακριτά χαρακτηριστικά, αλλά όχι ακριβώς τη δέουσα κοινωνική διάσταση. Η βίαιη μετατόπιση του πολιτικού άξονα προς τα δεξιά, στις δύο εθνικές εκλογές του 2023, αποτελεί μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Μπορεί όμως να ανακοπεί. Η απόφαση της Δικαιοσύνης να μην ανακηρύξει στις εκλογές το διάδοχο σχήμα της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή είναι μια σημαντική νίκη σε έναν διαρκή αγώνα, στον οποίο το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής επιτέλεσε το θεμελιώδες δημοκρατικό του καθήκον.

Ομως, η Ακροδεξιά δεν είναι πλέον μόνο αυτό που θυμόμαστε. Προσαρμόζεται γρήγορα στις τάσεις της εποχής, χρησιμοποιεί τα μέσα δικτύωσης, γίνεται mainstream και άρα πιο επικίνδυνη. Οχι μόνο η σωματική βία, αλλά και η λεκτική – δηλώσεις που παραινούν σε βία, τη δικαιολογούν ή έστω την ανέχονται – γίνονται καλός αγωγός για τις ιδέες του μίσους. Η τάση «κανονικοποίησης» του τοξικού λόγου, ο «μιθριδατισμός» σε κάθε λογής αντιθεσμική συμπεριφορά, συντηρεί την κοινωνία σε κατάσταση «υπνοβασίας», ενώ η ώρα για αφύπνιση έχει σημάνει.

Ο αγώνας κατά του μίσους περνά μέσα από το πολιτικό παράδειγμα καθενός. Ο τρόπος που κυβερνά μια παράταξη, που αντιπολιτεύονται τα υπόλοιπα κόμματα και κυρίως ο λόγος των στελεχών τους, μπορεί να συμβάλει σε μια κοινωνία χωρίς διαχωρισμούς, διακρίσεις, αποκλεισμούς – ή και το ακριβώς αντίθετο. Ειδικά σήμερα που τα social media μπορούν, εύκολα, να μετατραπούν σε κανάλια διάχυσης επικίνδυνου «πολιτικού» λόγου. Η μείξη της Ακροδεξιάς με τον λαϊκισμό της ελκυστικής υπεραπλούστευσης δημιουργεί κίνδυνο.

Εκεί ακριβώς οφείλει να αντιδράσει η δημοκρατία. Να μην εκχωρήσει την «καθημερινότητα» στη δημαγωγία, στους αυτόκλητους σωτήρες. Να μην εγκαταλείψει τους πολίτες, τους πιο αδύναμους, στην αγκαλιά της τυφλής αντίδρασης. Σε έναν αντισυστημισμό κάλπικο, που ποντάρει την ίδια του την ύπαρξη στο σύστημα που δήθεν πολεμά. Που δεν μπορεί και, κυρίως, δεν θέλει να το αλλάξει. Να κάνει εκείνο, δηλαδή, που οφείλουν να αναλάβουν και να επιτελέσουν οι προοδευτικές δυνάμεις σε όλη την Ευρώπη. Να μειώσουν τις ανισότητες, το κοινωνικό περιθώριο που μεταφράζεται συχνά, σε περιόδους κρίσεων, σε ενίσχυση των πολιτικών άκρων. Περισσότεροι πολίτες ωφελούμενοι από τη δημοκρατία σημαίνει λιγότεροι δέκτες των ακραίων ιδεών.

Γι’ αυτό δεν θα κουραστούμε ποτέ να λέμε πως η Δημοκρατία δεν είναι πολυτέλεια. Καμία ανάπτυξη δεν είναι αρκετή, αν δεν είναι δίκαιη. Και για να είναι δίκαιη, προϋποθέτει ισχυρούς θεσμούς, διαφάνεια, λογοδοσία και, κυρίως, ένα αποδοτικό κοινωνικό κράτος. Δημόσιες πολιτικές που θα εξασφαλίζουν καλύτερη ζωή για όλους κρατώντας τους πολίτες μακριά από τα κηρύγματα του μίσους. Σε κάθε ερώτημα, η απάντηση θα είναι, πάντοτε, περισσότερη και βαθύτερη δημοκρατία. Για τον άνθρωπο και όχι τα οικονομικά συμφέροντα. Οσο νωρίτερα το αντιληφθούμε, τόσο πιο πιθανό να μείνουν τα άκρα εκεί που ανήκουν: στα άκρα.

Ο Δημήτρης Μάντζος είναι βουλευτής Επικρατείας, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής