Αραιό θεμέλιο

«Μακίτης, οννεδίτης, δαπίτης, νεοδημοκράτης, βουλευτής, υπουργός, στρατιώτης, υπηρέτης» κ.λπ. Ο Νίκος Δένδιας κατά την ομιλία του στο 15^ο συνέδριο της ΝΔ, απαριθμώντας τις κατά καιρούς βαθμιδωτές, κομματικές ιδιότητές του, επένδυσε στις ρίζες (σε αντιδιαστολή με τις δικαιωματικές εναλλακτικότητες και την ΠΟΠ πολιτική, που επηρεάζουν την επίσημη κομματική εκφώνηση και που κάνουν το υπερδεξιό ακροατήριο να ανατριχιάζει). Σήμερα ο κύριος Δένδιας αναλαμβάνει την προεκλογική εκστρατεία του κόμματος στην Κεντρική Μακεδονία, ως ο πιο «αρμόδιος» να απευθυνθεί στο συντηρητικό ακροατήριο, το οποίο έχει κλονισμένη σχέση με τη σημερινή ΝΔ. Πολιτικό πρόσωπο με δημοκρατική αγωγή και κοινοβουλευτική ευπρέπεια, από το 2021 έχει κερδίσει έναν υψηλό βαθμό κοινωνικής εγγραφής, με την επικοινωνιακά πολύ καλή απόδοσή του κατά την επίσκεψη στην Τουρκία και την εκεί ομιλία του ενώπιον του υπουργού Εξωτερικών της γείτονος Τσαβούσογλου. Εκτοτε απολαμβάνει ιδιαίτερη δημοφιλία, που εκφράζεται και στις μετρήσεις της κοινής γνώμης. Βέβαια συχνά, και ιδίως σήμερα, η εξωτερική πολιτική της χώρας μας αναπτύσσεται στα κενά που αφήνει η εκάστοτε τουρκική απαίτηση, εκδηλώνεται δηλαδή εκεί που της επιτρέπει ο νεοαυτοκρατορισμός με τις μεγαληγορίες του.

Για παράδειγμα, ακόμα και στον πρόσφατο προσδιορισμό των οικολογικών θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο, η τουρκική διπλωματική γραφειοκρατία έχει «αντιρρήσεις» λόγω «αμφισβητούμενων γεωγραφικών ζωνών», όπως λέει. Θεωρεί ότι με «περιβαλλοντικά τεχνάσματα» η Ελλάδα υπονομεύει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» (οι οποίες, ως γνωστόν, αποτελούν τον χρωματικό προάγγελο της «Γαλάζιας Πατρίδας»). Ετσι η επιδιωκόμενη (από την τουρκική πλευρά) έννοια του γεωγραφικού «νεφελώματος» επιβάλλει μια πολιτική όπου δικαιώματα, διεθνές δίκαιο και διεκδικήσεις μπαίνουν σε έναν μύλο αναδιανομής. Δεν έχουν χωροθετηθεί τα πάρκα, σπεύδει να πει καθησυχαστικά ο κ. Γεραπετρίτης. Αλλά έχουμε δικαίωμα να τα χωροθετήσουμε (υποθέτω, θα πρόσθετε). Ορφανά και ανέκφραστα δικαιώματα. Συχνά νιώθει κανείς ότι η ελληνική πλευρά σαν να θέλει να λήξει η βάρδια της χωρίς κάποιο επεισόδιο. Χωρίς κάποιο μπλέξιμο που θα αμαυρώσει εύθραυστες καριέρες και υψηλή πολιτική αυτοσυντήρηση.

Αν κάποιος κάνει μια διασύνδεση του τρόπου έκφρασης της εξωτερικής πολιτικής, που από το παραδοσιακό «εθνοκεντρικό» ακροατήριο της ΝΔ θεωρείται ως κατευναστική, και των εναλλακτικοτήτων με δικαιωματική επίγευση (όπως το νομοσχέδιο για τα ομόφυλα ζευγάρια), φαίνεται ότι μπορεί να προσδιορίσει κάποιες από τις οπές απ’ όπου η ΝΔ χάνει μέρος του παραδοσιακού ακροατηρίου. Εκείνου ακριβώς του ακροατηρίου το οποίο ως αντιπολίτευση το διέγειρε απέναντι στην κυβερνητική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ τόσο στο Προσφυγικό όσο και στις Πρέσπες (και όπου οι «εχέφρονες» δεξιοί κατάπιναν τη γλώσσα τους μπροστά στο κοινό αντιπολιτευτικό συμφέρον).

Η κλονισμένη σχέση της Νέας Δημοκρατίας με παραδοσιακούς ψηφοφόρους της (με ιδεολογική αιχμή την πατρίδα, τη θρησκεία, την οικογένεια, όπως έλεγαν και στα παλιά θούριά τους) αναπτύσσεται παράλληλα με τον κλονισμό της σχέσης του ΣΥΡΙΖΑ με δικούς του παραδοσιακούς ψηφοφόρους. Κλονισμός που φυσικά εδράζεται σε τελείως διαφορετικές ιδεολογικές παραδοχές. Οι γενιές της δικτατορίας και της μεταδικτατορίας του μαρξισμού – λενινισμού, οι γενιές των καταλήψεων και του Γκι Ντεμπόρ, ακόμα και οι «φουκοϊκοί» αριστεροί μιας ambient σκηνής αισθάνονται εκτός κλίματος. Αλλοι φεύγουν, άλλοι απλώς μελαγχολούν. Μερικοί, πιο εύπλαστοι, προσαρμόζονται. Οι κλονισμοί αποκαλύπτουν αυτό που συμβαίνει στα αφανή κοινωνικά τοπία και που ενίοτε εκφράζεται με διαφορετικούς τρόπους. Η βαθιά κρίση ταυτότητας που περνάει η ελληνική κοινωνία εκβάλλει στην πολιτική σκηνή. Ο κλονισμός της σχέσης με τις παραδόσεις, την αισθητική και το εθιμικό υπόστρωμα διεγείρει και μια αντίστροφη, παραδοσιοκρατική πολιτική επιθυμία. Το θεμελιωτικό αίτημα, η ρίζα (και όχι η απλή σταθερότητα) φαίνεται πως βρίσκονται έξω από την αισθητική που διαμορφώνουν τα υπάρχοντα κομματικά σχήματα και δεν οφείλονται σε στιγμιαίες απιστίες του εκλογικού κοινού.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ