Ο μέγας κυνισμός

Μέρα με την ημέρα διαμορφώνεται μία κατάσταση στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, που σε πολλούς θυμίζει το πρόσφατο παρελθόν. Ενα μείγμα κυνισμού, υποκριτικής στάσης και κυβερνητικής αναποτελεσματικότητας διαμορφώνει ένα κλίμα οργής στην κοινή γνώμη. Περίπου 6/10 Ελληνες σήμερα διακατέχονται από συναισθήματα θυμού ή απογοήτευσης. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα της διαχείρισης κομβικής σημασίας ζητημάτων, όπως το δυστύχημα των Τεμπών, αλλά και ως η καθημερινή αγωνία διαχείρισης της καθημερινότητας.

Μπορεί αυτή η κατάσταση να απειλήσει την πρώτη θέση της ΝΔ στις επερχόμενες ευρωεκλογές; Δεν φαίνεται πιθανό. Η ΝΔ έχει υψηλό σημείο «εκκίνησης», τα ποσοστά της στις εθνικές εκλογές, ενώ δεν φαίνεται να απειλείται ευθέως από κάποιο κόμμα της αντιπολίτευσης.

Ομως η ουσία βρίσκεται αλλού. Η απογοήτευση από την κυβερνητική διαχείριση διαμορφώνει σταδιακά τις συνθήκες δημιουργίας ενός αντί-ΝΔ μετώπου. Θυμίζει κάτι αυτό; Φυσικά. Είναι η ίδια λογική διαμόρφωσης του αντί-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ακριβώς λόγω του μετώπου, μετά το 2015 –και την τριπλή του νίκη– οδηγήθηκε με μεγάλη ταχύτητα στη διπλή του ήττα, το 2019, και τη ραγδαία του πτώση το 2023.

Στην έναρξη του αντί-μετώπου του, ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρούσε σημαντικές δυνάμεις. Ομως συγκέντρωνε πολύ υψηλά ποσοστά αντιπάθειας. Σήμερα, περίπου ένας στους δύο Ελληνες δηλώνει πως δεν θα ψήφιζε ΝΔ με τίποτα. Θυμίζει κάτι αυτό;

Γιατί όμως η ΝΔ εμφανίζει μία τέτοια συμπεριφορά;

Πρώτον, η ίδια συνταγή του πολιτικού κυνισμού. Η ΝΔ ήρθε στην εξουσία ως η εναλλακτική λύση σε μία απόλυτα κυνική κυβερνητική σύμπραξη, του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Δυστυχώς, στη διαχείριση θεμελιωδών θεμάτων, όπως το κράτος δικαίου, τις υποκλοπές και τα Τέμπη, η κυβέρνηση προτιμά την ευθεία σύγκριση με τους προκατόχους της. Αυτός ο εξισωτισμός δεν αποτελεί παρά μία εντελώς κυνική παραδοχή.

Δεύτερον, ατολμία σε μεταρρυθμίσεις και έλλειψη οράματος για τη χώρα. Η δυνατότητα μετακίνησης οικονομικά και με ασφάλεια σε όλη τη χώρα, η κοινωνική ειρήνη, η δυνατότητα να ζει κανείς αξιοπρεπώς με το εισόδημά του, αποτελούν βασικές κατακτήσεις στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη. Αυτά αποτέλεσαν μάλιστα και κυρίαρχα αιτήματα την περίοδο της οργής απέναντι στο παλιό πολιτικό σύστημα. Σήμερα, επανέρχονται στην πολιτική ατζέντα, χωρίς να έχουν επιλυθεί.

Τρίτον, τα ίδια πρόσωπα και η ίδια ρητορική. Πόσο πιο προβλέψιμο να είναι ένα πολιτικό σκηνικό, όταν τα ίδια πρόσωπα που εν πολλοίς ευθύνονται για την κρίση, είναι και σήμερα πρωταγωνιστές; Πόσο αξιόπιστες θεωρούνται οι λύσεις που μπορεί να προτείνουν;

Η άνοδος της οργής και της απογοήτευσης στην κοινή γνώμη, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μέτρα άμεσης αποκλιμάκωσης. Με άλλα λόγια, όταν το πρόβλημα γίνει ορατό, θα είναι αργά.

Το πολιτικό σύστημα, αντί μίας γενναίας αυτοκριτικής που θα οδηγήσει στην αυτοκάθαρσή του, επιλέγει άλλες ατζέντες και αρένες. Αυτό δεν αποτελεί απλά συνταγή αποτυχίας. Αποτελεί προοίμιο μίας ακόμη κρίσης που μπορεί να μην τη βλέπουμε στον ορίζοντα, όμως δεν βρίσκεται μακριά μας.

Ο Γιώργος Σιάκας είναι επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Συμπεριφοράς στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και  διευθυντής Ερευνών της Μονάδας Ερευνών Κοινής Γνώμης και Αγοράς του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας