Εμείς είμαστε τώρα η ελπίδα του

Το κερί που έριχνε έστω και λίγο φως στο σκοτάδι του Βλαντίμιρ Πούτιν έσβησε. Η επίσημη ανακοίνωση ισχυρίζεται ότι ο Αλεξέι Ναβάλνι «πέθανε». Μεταξύ του «πέθανε» και του «δολοφονήθηκε» υπάρχει μια διαφορά στο μέγεθος της Ρωσίας. Η χώρα μου δεν υπάρχει πια.

Μια Ρωσία που καταστρέφει τόσο εύκολα τους καλύτερούς της δεν είναι μια χώρα στην οποία μπορείς να ζήσεις. Το κράτος που ακούει στο όνομα Ρωσική Ομοσπονδία, το οποίο σπέρνει τον θάνατο και την κακοήθεια σε όσους ζουν εκεί και στον κόσμο γενικότερα, απλά δεν θα έπρεπε να υπάρχει.

Επρεπε να δολοφονήσει τον Ναβάλνι. Η δικτατορία απαιτεί έναν σκυθρωπό πληθυσμό και εθνικούς πανηγυρισμούς με την παραμικρή λέξη του ηγέτη της. Το καθεστώς αναγνώρισε την απειλή που εκπροσωπούσε αυτός ο άνθρωπος. Προσπάθησε να τον φιμώσει καταδικάζοντάς τον σε περισσότερα από 20 χρόνια φυλάκισης. Προσπάθησε να τον δηλητηριάσει, αλλά απέτυχε. Τώρα λοιπόν τελείωσε τη δουλειά.

Επισήμως, δεν υπάρχει θανατική ποινή στη Ρωσία… μόνο που υπάρχει. Αυτή είναι η απόδειξη, και είναι μόνο η αρχή. Το εγκληματικό καθεστώς δεν δίνει δεκάρα για το ποιον δολοφονεί – τους Ουκρανούς, τους νέους που κινητοποιούνται κατά της επιστράτευσης, τους πολιτικούς κρατούμενους. Ο Κόκκινος Τροχός για τον οποίο έγραψε ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν βρίσκεται και πάλι σε κίνηση.

Σήμερα, μετά από δύο χρόνια σφαγής στην Ουκρανία και με την αντιπολίτευση στη Ρωσία να έχει γίνει σκόνη, φαίνεται ελάχιστα πιστευτό ότι μόλις πριν από λίγα χρόνια ο Ναβάλνι μπορούσε να συμμετάσχει στην κούρσα για την προεδρία και να ακούγεται σε προεκλογικές συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα. Τι είδους πρόεδρος θα ήταν; Δεν έχω ιδέα. Μπορεί να ήταν λαμπρός, μπορεί να ήταν απελπιστικός. Ο μόνος τρόπος να το μάθουμε θα ήταν να κερδίσει σε ελεύθερες εκλογές, αλλά γι’ αυτό χρειάζονται ελεύθεροι πολίτες. Θεμελιώδης προϋπόθεση της δημοκρατίας είναι ψηφοφόροι με συνείδηση του καθήκοντός τους. Η δημοκρατία βασίζεται στον ανθρώπινο αυτοσεβασμό. Πόσο από αυτόν θα βρούμε στην πλειοψηφία του ρωσικού πληθυσμού;

Θυμάμαι καλά πώς, έπειτα από μια προεκλογική συγκέντρωση σε μια επαρχιακή ρωσική πόλη στην οποία είχε μιλήσει ο Ναβάλνι, κάποιος τον πλησίασε και του είπε: «Αλεξέι, μου αρέσει ο τρόπος που μιλάς και αυτά που λες. Μου αρέσεις ως άτομο, αλλά πρώτα γίνε πρόεδρος. Τότε θα σε ψηφίσω».

Ολοι αναρωτιούνται γιατί επέστρεψε στη Ρωσία, ενώ σίγουρα γνώριζε ότι θα τον έριχναν στη φυλακή. Και, φυσικά, έτσι έγινε – αλλά ήταν μαχητής, στρατιώτης, και ήξερε ότι έπρεπε να φτάσει μέχρι τέλους. Δεν ήταν ένας αμνός που πήγαινε πρόθυμα στο σφαγείο – ο Ναβάλνι είχε σκοπό να νικήσει. Πίστευε ότι θα το έκανε και προσηλύτισε ανθρώπους κοντά και μακριά του σε αυτή την πεποίθηση.

Αν ο Αλεξέι γνώριζε τι θα επακολουθούσε μετά τη σύλληψή του, ότι η αντιπολίτευση θα έχανε ασυζητητί, ότι το καθεστώς θα υποκινούσε έναν επαίσχυντο πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας – με την πλειοψηφία του πληθυσμού να υποστηρίζει αυτό το όνειδος – θα έπαιρνε την ίδια απόφαση, θα επέστρεφε στη Ρωσία για να φυλακιστεί και θα άφηνε να δολοφονηθεί; Δεν γνωρίζω την απάντηση, αλλά νομίζω ότι θα το έκανε. Πάντα υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν άνθρωποι που θεωρούν κάποια πράγματα πιο πολύτιμα από την ίδια τη ζωή.

Ο ίδιος προσέφερε στήριξη σε όλους μας. Με το να υπάρχει, με το να αρνείται να υποχωρήσει, με το να κάνει αυτή την υπέρτατη θυσία, έδωσε σε όλους μας ελπίδα. Εμείς είμαστε τώρα η ελπίδα του.

Ο Μιχαήλ Σίσκιν είναι ρώσος πολυβραβευμένος συγγραφέας. Ζει στη Ζυρίχη.