ΗΠΑ – Τουρκία: νέα δεδομένα;

Να βλέπουμε τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις με ελληνοκεντρικό πρίσμα δεν είναι πάντοτε ο καλύτερος οδηγός. Η συζήτηση επανήλθε με έμφαση (και άσκοπους πανηγυρισμούς…) με αφορμή την ταυτόχρονη υπόσχεση, στο στάδιο αυτό, πώλησης F-35 στην Ελλάδα και F-16 στην Τουρκία. Και τη δήλωση της υφυπουργού Εξωτερικών, Βικτόρια Νιούλαντ, ότι αν η Τουρκία αποθηκεύσει τους S-400 θα μπορούσε να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35.

Ας επιχειρήσουμε την αποκωδικοποίηση αυτών των μηνυμάτων:

Η συγκεκριμένη αξιωματούχος, με αποφασιστική ισχύ στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ήταν ανέκαθεν υπέρ της ισόρροπης σχέσης στο τρίγωνο Ουάσιγκτον – Αθήνα – Αγκυρα. Ο λόγος της εκφράζει τη σταθερή θέση του υπουργείου Εξωτερικών «να μη χάσουμε την Τουρκία».

Στην πλευρά του Λευκού Οίκου, η ισορροπία μεταβάλλεται υπέρ της Ελλάδος. Η απόφαση να ενισχυθεί η ελληνική αποτρεπτική ικανότητα με ένα ισχυρό όπλο επιβεβαιώνει τη διάθεση του ενοίκου του να προσφέρει στη χώρα μας μια επιπλέον ασπίδα προστασίας.

Ωστόσο, τόσο τα F-35 όσο και τα F-16, θα παραληφθούν από τις δύο χώρες πολύ αργότερα από τη θητεία Μπάιντεν. Και όπως έδειξε η εμπειρία της Τουρκίας με τα F-35, ακόμη και μια ειλημμένη απόφαση μπορεί ν’ αλλάξει αν οι συνθήκες αλλάξουν.

Ας εστιάσουμε λοιπόν καλύτερα στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας που δεν επηρεάζονται μόνο από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά από στρατηγικές προτεραιότητες που έχουν να κάνουν με τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή. Ακόμη και αν η προσωπική χημεία Μπάιντεν  -Ερντογάν δεν είναι καλή, οι διπλωματικές σχέσεις αναπτύσσονται τόσο σε διμερές όσο και πολυμερές επίπεδο αφού η Τουρκία, καλώς ή κακώς, είναι περιφερειακός παίκτης.

Αυτό που θα έπρεπε κυρίως να απασχολεί την ελληνική πλευρά αυτό το διάστημα είναι πώς θα ελιχθεί η Τουρκία για να επηρεάσει την προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ.

Μπορεί; Σε κάποιο βαθμό ναι, αν αποφασίσει να ενισχύσει συγκεκριμένους υποψήφιους.

Και θα το κάνει όπως συνέβη και με την πρώτη υποψηφιότητα Τραμπ όταν αποδείχτηκε ότι ο μετέπειτα σύμβουλος ασφαλείας του προέδρου, Φλιν, είχε προσφέρει έναντι αδράς αμοιβής υπηρεσίες στο τουρκικό λόμπι και καταδικάστηκε γι’ αυτό.

Ο τρόπος επιρροής πολιτικών προσώπων στις ΗΠΑ είναι γνωστός. Η Τουρκία χρησιμοποιεί πολύ μεγάλες εταιρείες δημοσίων σχέσεων για την προώθηση των θέσεών της. Μπορεί να μην είχε τα επιθυμητά αποτελέσματα με τη σημερινή ηγεσία αλλά αυτό δεν την απέτρεψε να επιχειρεί να επηρεάσει τη λήψη των αποφάσεων σ’ ένα πολυκεντρικό σύστημα όπως το αμερικανικό με στοχευμένες ενέργειες λόμπι, άσκησης επιρροής σε προγράμματα δεξαμενών σκέψης, χρησιμοποίησης ατόμων τουρκικής καταγωγής στον ακαδημαϊκό χώρο.

Επενδύοντας με άλλα λόγια τόσο σε μυστική όσο και σε δημόσια διπλωματία. Αν ο ένοικος του Λευκού Οίκου αλλάξει, η Τουρκία θα έχει λειάνει το έδαφος για καλύτερη υποδοχή των θέσεών της. Ο Ερντογάν και ο Τραμπ έχουν πολλά κοινά πέραν των Trump Towers στην Τουρκία. Εχουν κοινούς φίλους, λέγε με Πούτιν και Ορμπαν. Μοιράζονται την απέχθεια προς την Ευρώπη και τις αξίες της. Πιστεύουν στα καλά deals, στις συναλλακτικές σχέσεις.

Αν η πολιτική αλλαγή στις ΗΠΑ συμβεί, και το τοπίο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων θα επηρεασθεί. Δεν φαίνεται να είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι τέτοιο και κάποιες «μονομανίες» του ελληνικού λόμπι μπορεί να τις πληρώσουμε ακριβά.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.