Τα μείζονα

Η χώρα μας έχει αφήσει πίσω την αβεβαιότητα που χαρακτήριζε την προηγούμενη δεκαετία. Η αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας συμβόλισε αυτή την εξέλιξη. Ενώ η οριστική εγκατάλειψη της μνημονιακής περιόδου επικαθόρισε και το μέτρο της κρίσης, στην αξιολόγηση του εκλογικού σώματος, μερικούς μήνες νωρίτερα. Ετσι, είναι φυσικό να αναδεικνύονται σήμερα στην ατζέντα ζητήματα που είναι μείζονα σε συνθήκες κανονικότητας. Ζητήματα που απασχολούν τον μέσο πολίτη, τον μέσο καταναλωτή, τον μέσο εργαζόμενο. Ζητήματα τα οποία προβληματίζουν την κοινωνία.

Πιο επιτακτικό προβάλλει το ζήτημα της ακρίβειας. Το οποίο είναι ορατό, ανεξαρτήτως της αποκλιμάκωσης των διεθνών τιμών ενέργειας. Το παράδοξο εδώ είναι ότι δεν πρόκειται ακριβώς για πρόβλημα ακρίβειας. Αλλά για πρόβλημα σαθρής παραγωγικής βάσης. Πιο κομψά, δομικής έλλειψης ανταγωνιστικότητας. Και πιο απλά, διότι η χώρα δεν παράγει! Για το οποίο πρόβλημα έχει μέγιστη ευθύνη το ελληνικό κράτος. Και είναι παράδοξο, διότι πελατειακές πολιτικές διαχείρισης δεν το αντιμετωπίζουν, αλλά το ανακυκλώνουν.

Είναι προφανές ότι στα μείζονα θα κριθεί το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα. Απαιτούνται δομικές αλλαγές, ώστε να ενθαρρύνεται η επένδυση και η δημιουργικότητα. Χρειάζεται όμως προσοχή διότι στη χώρα μας δεν υπάρχει κουλτούρα υγιούς ανταγωνισμού, αλλά πατρωνίας. Δεν είναι κάθε επένδυση υγιής. Δεν είναι αυτή που στηρίζεται σε αναγκαστική επιδότηση από τρίτους. Ούτε η κερδοσκοπική αγορά προς μεταπώληση. Αλλά εκείνη που αφενός είναι βιώσιμη οικονομικά και αφετέρου συνεισφέρει στην παραγωγικότητα της χώρας.

Ορισμένοι πάλι θεωρούν ότι το πρόβλημα της ακρίβειας θα αντιμετωπιστεί με τη συγκέντρωση στην οικονομία. Και αυτή όμως είναι επισφαλής λογική, όχι μόνο διότι η συγκέντρωση θίγει τον ανταγωνισμό, αλλά και διότι, π.χ. στις υπηρεσίες, δεν επιτρέπει να προσαρμόζεται η προσφορά στις εξατομικευμένες ανάγκες των καταναλωτών. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να προστατευθεί ο μικρομεσαίος χώρος των ελεύθερων επαγγελματιών, ιδίως όταν καινοτομούν. Στόχος πρέπει να είναι να διαχέεται η καινοτομία σε όλα τα επίπεδα, σε ένα περιβάλλον συνέργειας και όχι τιμωρίας.

Ζήτημα επίσης εγείρεται σχετικά με την καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης. Και εδώ όμως κρίσιμο είναι να μην καθοδηγείται η μεταρρύθμιση από εικονικές ανάγκες. Για παράδειγμα, στην ποινική δικαιοσύνη, το πρόβλημα δεν είναι η «ατιμωρησία» της μικρομεσαίας εγκληματικότητας. Πρόβλημα είναι ο όγκος των υποθέσεων. Και πρόβλημα είναι η καθυστέρηση στην εκδίκαση εκείνων των υποθέσεων βίαιης (ιδίως βαριάς) εγκληματικότητας που δεν έχουν αποδεικτικές δυσχέρειες. Αν αντιμετωπίσουμε κάθε υπόθεση με παρόμοιο τρόπο, θα φτάσουμε να τη δικάζουμε σαν κακούργημα. Οδηγώντας όλο το σύστημα σε αστοχία. Και να περιθωριοποιούμε παραβάτες που δεν έχουν επικινδυνότητα.

Ως προς το αμιγώς πολιτικό πεδίο, η νέα χρονιά, επίσης εκλογική, με μικρότερο ωστόσο διακύβευμα, θα δώσει αφορμή για πολλαπλό σχολιασμό. Προς το παρόν, αρκεί μία παρατήρηση, στο ίδιο μοτίβο. Τα μείζονα σε καιρούς κανονικότητας απαιτούν μία ορθολογική αντιπαράθεση δύο πόλων με κυβερνητική οπτική. Εναν πολιτικό ανταγωνισμό σε βάση συναίνεσης. Ωστε εναλλαγή και συνέχεια να μπορούν μεσοπρόθεσμα να συμβιώνουν.

Ο Νίκος Ι. Παπασπύρου είναι αναπλ. καθηγητής στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ)