Σημαία (και) από νάιλον

Ενα κομμάτι ύφασμα, και στις ίνες και τα ασυμμόρφωτα χρώματά του μπλέχτηκαν η τέχνη, «τα ιερά μας σύμβολα» και η πολιτική. Που όμως μοιράζονται έναν κοινό σκοπό και στόχο: τη διαχείριση των συγκινήσεών μας. Ημών των φιλότεχνων, πατριωτών, ψηφοφόρων.

Η λέξη «τέχνη» χρησιμοποιείται με τρόπο πιο πλατύ κι απ’ τους ωκεανούς του πλανήτη μας: «τέχνη» χαρακτηρίζει ο δημιουργός αυτό που δημιούργησε κι οι υπόλοιποι αυτό τους συγκίνησε. Ισως κάθε δίκαιη και αναγκαία αντίδραση απέναντι σε κάτι που πληγώνει μια κοινωνία μια συγκεκριμένη στιγμή, να μην είναι τέχνη· ίσως κάθε διαμαρτυρία, περφόρμανς, κ.λπ., να μην είναι τέχνη· δεν έχει σημασία: με ή χωρίς εισαγωγικά, η τέχνη καταλήγει στην κρίση του χρόνου, που έχει τη συνήθεια να ξεκαθαρίζει τα πράγματα.

Αλλά και τα ιερά μας σύμβολα, εκείνα δηλαδή που «δεν αγγίζουμε», είναι ιερά επειδή πυροδοτούν μια συγκίνηση – παγιωμένη, επίσημη. Τα έθνη και οι λαοί τους τα χρειάζονται, γιατί μέσα από αυτά αυτοπροσδιορίζονται, συσπειρώνονται, ενδυναμώνονται, αναγνωρίζονται. Μια σημαία σημαίνει. Και στη χώρα μας σήμαινε, από την αρχή, τη διεκδίκηση ελευθερίας. Η οποία ελευθερία χωράει παντού: με όποιο σχήμα, χρώμα, λόγο, τρόπο διαλέγει, η ελευθερία πρέπει να χωράει παντού.

Και η πολιτική; Η «τέχνη του εφικτού» χειρίζεται τις συγκινήσεις μας με την ίδια επιμέλεια που αφιερώνει στους αμυντικούς εξοπλισμούς και τα δημόσια έργα της. Χωρίς τον σωστό χειρισμό των συγκινήσεων των ψηφοφόρων της, καμία κυβέρνηση δεν αισθάνεται σίγουρη – και εντονότερη συγκίνηση από τον φόβο, δεν υπάρχει. Ποιος όμως τώρα φοβήθηκε; Να χάσει τι; Οχι πάντως η σημαία μας. Αυτή συνεχίζει να κυματίζει στους εξωτερικούς κι εσωτερικούς μας ορίζοντες, θροΐζοντας με κάθε ανέμισμά της την ίδια πάντα λέξη, ελευθερία. Και μόνον όποιος φοβάται αυτή τη μια λέξη μπορεί να φοβάται ότι θα χάσει τη συγκίνηση του πατριωτισμού του και να συσπειρώνεται κάτω από ένα λάβαρο εκφοβισμού: ένα λάβαρο που ισχυρίζεται πως διαφυλάσσει ιερά και παραδόσεις, ενώ παραποιεί και διαστρεβλώνει αυτά ακριβώς. Εθνος που εκφράζεται μέσα από ένα σύμβολο ελευθερίας δεν μπορεί να απειληθεί από αυτήν. Και ιδιαίτερα όταν στο σύμβολο αυτό καταφεύγουν όσοι αποζητούν, με τον τρόπο τους, μια προστασία.

Ενα κομμάτι ύφασμα. Η τέχνη του δεν με συγκινεί, αλλά δεν πειράζει· η όψη του δεν με απειλεί ούτε προσβάλλει τη συγκίνηση που μου προκαλεί και θα μου προκαλεί πάντα η ελληνική σημαία – κι ούτε κι αυτό πειράζει. Αλλά τα σπασμωδικά αντανακλαστικά μιας κυβέρνησης που προσδοκώ να μη διαχειρίζεται υποτακτικά και άβουλα αραχνιασμένους φόβους και σκοπιμότητες, πειράζουν. Γιατί αν δεν καταλαβαίνω την τέχνη, καταλαβαίνω την ανάγκη οποιουδήποτε πολίτη να εκφραστεί μέσα από την κυτταρική, πρωταρχική ιδέα του έθνους του: άκουσέ με, προστάτευσέ με, με την ελευθερία σου. Καταλαβαίνω την ανάγκη των γυναικών που έδωσαν κομμάτια από το σεντόνι τους για να αποθέσουν την αγωνία τους πάνω στο σύμβολο της πατρίδας τους – σύμβολο που δεν είναι φτιαγμένο από μετάξι ή νάιλον ή χρωματικές προδιαγραφές, αλλά από τα δικαιώματα όσων αποζητούν καταφύγιο στις πτυχές του.

Ποιος λοιπόν τώρα φοβήθηκε; «Ο κόσμος δεν έχει τίποτε να χάσει και τίποτε να βρει» από τα ιερά του σύμβολα. Αυτά παραμένουν ιερά μέσα από την κρίση του χρόνου. Εμείς οι υπόλοιποι κινδυνεύουμε, όμηροι φτενών, φοβικών συγκινήσεων.