Ο χάρακας

Η ανακοίνωση της εισαγωγής της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές μού τον θύμισε. Αν συγκαταλέγεστε στους ρομαντικούς που ψήφισαν στις πρόσφατες εκλογές τον είδατε κι εσείς: τον χάρακα των σχολικών μας χρόνων, αλλά και το απαραίτητο εργαλείο του εκλογικού αντιπροσώπου για να σβήνει με μια γραμμή αυτούς που ψήφισαν.

Η μόνη περίπτωση για να γίνει πιο «low tech» η διαδικασία θα ήταν χωρίς χάρακα.

Η επιμονή μέχρι τώρα στην «παραδοσιακή», αυτοπρόσωπη ψήφο εκτός του ότι εγείρει συζήτηση για την ασφάλεια, την ταχύτητα και το κόστος της διαδικασίας, επηρεάζει το σημαντικότερο θέμα, κατά τη γνώμη μου, αυτό του ποσοστού συμμέτοχής, που αφορά τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Στις πρόσφατες εκλογές για την αυτοδιοίκηση η αποχή στην Αθήνα έφτασε το 67,8% την πρώτη Κυριακή και το 73,27% τη δεύτερη, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά στη Θεσσαλονίκη ήταν 59,9% και 67,43%. Στις περιοχές αυτές ζουν οι πολίτες που είναι κατά τεκμήριο περισσότερο εξοικειωμένοι με την τεχνολογία.

Νομίζω πως είναι μια ασφαλής υπόθεση ότι η συμμετοχή θα ήταν σημαντικά υψηλότερη, ιδιαίτερα των νέων, εάν υπήρχε και η δυνατότητα online ψηφοφορίας. Το ίδιο προφανώς ισχύει σε πολλαπλάσιο βαθμό για τους εγγεγραμμένους στους καταλόγους πολίτες που ζουν εκτός Ελλάδος, πολλοί από τους οποίους ανήκουν στη γενιά του «brain drain». Πρόκειται για δύο κατηγορίες που για τη συμμετοχή τους στο πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας όλοι ενδιαφέρονται και ανησυχούν.

Η εισαγωγή της επιστολικής ψήφου είναι ένα μέτρο που διευκολύνει κυρίως τους Ελληνες του εξωτερικού και όσους έχουν δυσκολία μετακίνησης. Για τους νεότερους όμως είναι μία ξένη διαδικασία καθώς η συντριπτική τους πλειονότητα μάλλον δεν έχει στείλει ποτέ επιστολή σε χάρτινο φάκελο και το πιθανότερο είναι ότι δεν πρόκειται να ξεκινήσει τώρα.

Είναι αναμφίβολα ένα σημαντικό βήμα που οι περισσότερες δυτικές χώρες όμως το έχουν κάνει πριν πολλά χρόνια. Αν δεν παραλείψουμε κάποια στάδια εξέλιξης σε αυτή τη διαδικασία, αξιοποιώντας την εμπειρία αυτών που τα έχουν ήδη εφαρμόσει, θα είμαστε πάντα ουραγοί.

Καταλαβαίνω ότι δεν είναι απλό να γίνουμε άμεσα Εσθονία όπου εδώ και 18 χρόνια έχει καθιερωθεί καθολική ψήφος μέσω Ιντερνετ αλλά ίσως θα ήταν σκόπιμο, αφού το πρόβλημα αναγνωρίζεται και υπάρχει η πρόθεση για την αντιμετώπισή του, να συμπεριληφθεί στον προγραμματισμό και η καθιέρωση της online ψηφοφορίας. Τα υποδείγματα και η εμπειρία χωρών όπως το Βέλγιο, η Γαλλία, οι ΗΠΑ, μεταξύ άλλων πολλών, όπου τέτοιες διαδικασίες έχουν χρησιμοποιηθεί πολλές φορές μέχρι τώρα, αλλά και οι διαθέσιμες σήμερα τεχνολογικές υποδομές εγγυώνται ότι δεν θα αντιμετωπίσουμε τις παιδικές ασθένειες των αντίστοιχων συστημάτων.

Αναφέρομαι συνειδητά στην καθιέρωση της δυνατότητας και της online ψήφου ως μέτρου αντιμετώπισης της αποχής και δεν αναφέρομαι σε θέματα μείωσης κόστους, προστασίας του περιβάλλοντος (κατανάλωση χαρτιού, καύσιμα για μετακινήσεις), παραγωγικότητας (εκλογικές άδειες ετεροδημοτών), ασφάλειας, ταχύτητας κ.λπ., γιατί νομίζω ότι εκεί τα πλεονεκτήματα είναι τόσο σημαντικά και προφανή ώστε δεν υπάρχει πραγματικός αντίλογος. Αν υπάρχει λοιπόν η βούληση να διευκολυνθούν και να ενθαρρυνθούν έμπρακτα όλοι οι πολίτες να συμμετέχουν στις δημοκρατικές διαδικασίες ας παρθούν οι απαιτούμενες αποφάσεις.

Και ίσως με την ευκαιρία αυτή να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες της τεχνολογίας και στη διαδικασία της «αυτοπρόσωπης» ψήφου, για να βρει επιτέλους και ο χάρακας τη θέση του δίπλα στον άβακα.

Ο Σπύρος Ζαβιτσάνος είναι σύμβουλος Στρατηγικής στον Ομιλο της Alter Ego Media