«Οσο οι επιλογές μειώνονται, παραμένουμε στα άκρα»

Ενα κλασικό παραμύθι που δημοσιεύθηκε το 1812 και η ιστορία του πηγαίνει ακόμα πιο πίσω, στη μεσαιωνική Γερμανία, έδωσε την αφορμή για να δημιουργηθεί ένα νέο έργο από τη χορευτική ομάδα Griffon και την Ιωάννα Πορτόλου. Πρόκειται το «Χάνσελ και Γκρέτελ» των αδελφών Γκριμ – το βιβλίο που βρίσκεται στη λίστα με τα περισσότερα από 100 εκατομμύρια αντίτυπα – και έγινε πηγή έμπνευσης για το «Amazing». Η παράσταση στο κέντρο της τοποθετεί την άκρως επίκαιρη διερώτηση: Πώς η ανθρώπινη φύση μπορεί να είναι τόσο υπέροχη αλλά και την ίδια στιγμή τόσο αυτοκαταστροφική; Ο σκοτεινός κόσμος που κρύβει το δάσος του παιδικού παραμυθιού γίνεται η σπονδυλική στήλη της απίθανης ανθρώπινης ιστορίας, με τους θεατές να μεταφέρονται σ’ ένα ατμοσφαιρικό, απόκοσμο καμπαρέ, όπου η αδρεναλίνη των χορευτών μετατρέπεται σε απτή οσμή. «Είμαστε ικανοί για τα σπουδαιότερα και τα χειρότερα. Η ωραιότερη ιστορία μπορεί να βρεθεί παντού γύρω μας και σχεδόν κάθε στιγμή που είμαστε ανοιχτοί και επιτρέπουμε να μας αγγίξει το μεγαλείο της ζωής χωρίς να περιμένουμε κάτι συγκεκριμένο. Η ωραιότερη στιγμή έχει να κάνει με μια υπέρβαση. Μικρή ή μεγάλη. Πάντως σίγουρα με την επίγνωση των ανθρώπινων ορίων μας μπορούμε να τα υπερβούμε» αναφέρει η Ιωάννα Πορτόλου. Η παράσταση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου το 2022 και συνεχίζει τη δυναμική της πορεία με την παράσταση στο Θέατρο ΠΛΥΦΑ έως και τις 14 Δεκεμβρίου.

Τι σας ενέπνευσε για τη δημιουργία του έργου «Amazing»; Πώς ένα κλασικό παραμύθι εμπνέει μια σύγχρονη παράσταση χορού;

Η παράσταση αποτελείται από διάφορα κείμενα που μετά από έρευνα έφεραν οι χορευτές σε σχέση με τη φύση μας σαν είδος. Αφού ξεκινήσαμε να συνθέτουμε το παζλ έτσι ώστε να εμφανιστεί η εικόνα, ήταν ξεκάθαρο πως στην ιστορία μας υπήρχαν πάντα εικόνες, ιστορίες και πεποιθήσεις φρίκης. Ολα ακούγονταν υπερβολικά επίκαιρα. Αν αφαιρούσε κανείς τον τόπο, τον χρόνο, την κουλτούρα και όποιες άλλες πληροφορίες έδιναν στίγμα, αυτό που έμενε ήταν μια ατελείωτη «ανθρωποκαταστροφική», σχεδόν «ανθρωποφαγική» αγριάδα που έμοιαζε να πηγάζει από το «εμείς ή εσείς». Αυτό είναι που υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει.

Στην αρχή της παράστασης ακούγονται οι στίχοι «This could be Heaven, this could be Hell», από το κλασικό τραγούδι «Hotel California». Τι σηµαίνουν για εσάς Κόλαση και Παράδεισος;

Είναι δύο ακραίες θέσεις. Μπορεί σαφέστατα να είναι αντικειμενικά μια κακή ή μια καλή εμπειρία. Μια κακή ή μια καλή συνθήκη. Μπορεί όμως να είναι και πολύ υποκειμενική η εμπειρία μας. Σίγουρα όσο οι επιλογές μας μειώνονται, ή όσο δεν τις βλέπουμε, παραμένουμε στα άκρα.

Τι ακριβώς εξυπηρετεί η χρήση του λόγου στις παραγωγές σας;

Θυμάμαι πως ξεκινήσαμε με διάφορους ήχους και μουγκρητά σε κάποια παλαιότερη παράστασή μας. Με λίγο κείμενο, λιγότερο. Υπάρχει ένα φράγμα ή ταμπού ότι οι χορευτές δεν μιλάνε, ή δεν πρέπει να μιλάνε. Περιέργεια; Πάντως μπορεί να μη μιλάνε σαν ηθοποιοί, σίγουρα, και δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Αλλά το κινούμενο σώμα έχει δικαίωμα στον λόγο. Οπως και να προκύπτει αυτός. Ατεχνα, αυθόρμητα ή άλλες φορές πολύ συγκινητικά. Τα όρια στις παραστατικές τέχνες είναι αρκετά πιο ελαστικά. Μας βοήθησε πολύ η παρουσία της Δήμητρας στην πρόβα, όπου, χωρίς να χάσουμε την υπόστασή μας ως χορευτές και χορογράφοι, δουλέψαμε τις συνδέσεις στα κείμενα ανάλογα και με το υλικό που ο καθένας έψαξε και έφερε στην πρόβα.

Σας αρέσει να προκαλείτε ή να προβληµατίζετε τον θεατή;

Κατ’ αρχάς μου αρέσει να προβληματίζομαι εγώ η ίδια, καθώς επίσης όλη η ομάδα. Αν αυτό προκαλεί μετά ή προβληματίζει τον θεατή, ή τίποτα από τα δύο, είναι έξω από τα χέρια μας. Δεν επιδιώκουμε να προκαλούμε απλά για την πρόκληση.

Πώς η οµαδικότητα είναι η κινητήρια δύναµη για τη δηµιουργία ενός έργου της Griffon;

Η ομαδικότητα, κατά τη δική μου εμπειρία τουλάχιστον, και θα με ενδιέφερε και η γνώμη των συντελεστών, είναι η πιο σημαντική κινητήρια δύναμη για τη δημιουργία. Πιστεύω όλο και περισσότερο πως το έργο, εφόσον έχει τίτλο, υπάρχει πριν τη δημιουργία του. Η ομάδα πρέπει να το αποκαλύψει, να το συναντήσει και να το βιώσει.

Πόσο… Amazing είναι ο κόσµος που ζούµε;

Τελείως Amazing αλλά και καθόλου ταυτόχρονα. Το δύσκολο είναι να κρατάς την πίστη σου ζωντανή κάποιες στιγμές. Και με τη λέξη πίστη εννοώ σε ό,τι ο καθένας μας πιστεύει. Στην ίδια τη ζωή πιθανώς.

Τελικά, «έζησαν αυτοί καλά και εµείς καλύτερα»;

Εζησαν, με πολλές αναπάντητες ερωτήσεις πάντως. Οπως κι εμείς!