Μαθαίνοντας γρήγορα

Δεν ξέρω αν η πολιτική είναι προπαίδεια να τη μάθεις σε μια βδομάδα ή σε λίγους μήνες (ανάλογα τις στροφές του καθενός). Δεν ξέρω αν είναι παιδικό ποίημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου να το αποστηθίσεις σε λίγα βράδια ή κωδικός του Μασούτη να τον θυμάσαι απέξω όταν πας ν’ αγοράσεις γκαρμπολάχανα. Γι’ αυτό και είναι να απορείς όταν ο νέος πρόεδρος δηλώνει πως μαθαίνει γρήγορα και πως σε κάνα δυο μήνες θα είναι ξεφτέρι  – τι είναι η πολιτική επιτέλους; Πώς μαθαίνεται τόσο εύκολα και γρήγορα σαν να πρόκειται για συγκόλληση μπρικιών ή για συνταγή μακαρονάδας αραμπιάτα ή α λα πουτανέσκα;

Αυτό είναι λοιπόν το βασικό ερώτημα: τι ακριβώς εννοούμε όταν λέμε «πολιτική» ή ασκώ πολιτική επίσημα κι επαγγελματικά – δεν είναι κάτι απλό, να μάθεις να ισορροπείς πάνω στο ποδήλατο ή να οδηγείς τριαξονικό ακούγοντας Καζαντζίδη. Τι είναι άραγε η πολιτική και ο κάθε πικραμένος, με μηδέν γνώσεις, ο κάθε φαντασμένος που ροβολάει απ’ το πουθενά και με ένα πτυχιάκι πανεπιστημίου και αφρίζουσα φιλοδοξία θέλει να γίνει βουλευτής (σε οποιοδήποτε κράτος) ενώ (συχνά) δεν κατέχει πού πάνε τα τέσσερα; Με ποιες γνώσεις ιστορίας, διπλωματίας, οικονομίας, διεθνών συσχετισμών, δομών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, γλώσσας και άλλων τόσων περίπλοκων τομέων που εξελίσσονται ιλιγγιωδώς κατέρχεται στον στίβο και θέλει να είναι «κι αυτός μες στη Βουλή, κι αυτός στην αγορά;». Ακατανόητο – αν υπήρχε σχετικό ΑΣΕΠ, πόσοι επαρκείς θα περνούσαν τις εξετάσεις;

Να, όμως, που ο εκάστοτε εισβάλλει αγέρωχος στον χώρο («Θέλω να ασχοληθώ με την πολιτική» δηλώνει μια ηθοποιός) και πλέον μπορεί να γίνει όχι μόνο βουλευτής, αλλά και αρχηγός κόμματος σε χρόνο μηδέν – έχει ξανασυμβεί, απλώς τώρα είναι πιο θεαματικό, κάπως κακόγουστο και με μπόλικο συνοικιακό lifestyle. Και μάλιστα διαλύοντας με μια κλοτσιά δομές και λειτουργίες ενός κόμματος που μάλλον ήταν ανίκανο να κάνει την αυτοκριτική του και να αναδομηθεί, χωρίς να διαλυθεί, για λόγους που αναλύει με μια φράση ο λαμπρός Παναγιώτης Κονδύλης στο βιβλίο του «Ισχύς και απόφαση»:

«Μια θεωρία με κανονιστικά κίνητρα και κανονιστική έμπνευση δεν μπορεί να εξηγήσει ολοκληρωτικά τους λόγους της πρακτικής της αποτυχίας αν δεν αυτοαναιρεθεί ως αντικειμενική αλήθεια».

Δηλαδή; Για να μπορέσει να υπάρξει το κόμμα μετά τις αλλεπάλληλες ήττες του έπρεπε να αμφισβητήσει τον ίδιο τον πυρήνα της θεωρίας του, δηλαδή κατ’ ουσίαν να πάψει να υπάρχει με την ιδεολογία που είχε. Αυτό όμως είναι προφανώς αδύνατο, οπότε συνέβη έξωθεν: προέκυψε κάποιος περαστικός και απλώς θα το εξαφανίσει, τουλάχιστον όπως αυτό ήταν πριν.

Το δεύτερο θέμα είναι ότι ο περαστικός δεν ξέρει και δεν ξέρει ότι δεν ξέρει. (Πιστεύει ότι θα μάθει γρήγορα λες και πρόκειται για δίπλωμα οδήγησης μοτοσακό.) Αλλά κι εκείνοι που ήταν μέσα στο κόμμα και το θεωρούσαν δικό τους, κι εκείνοι δεν ήξεραν. Με την έννοια ότι, παρά την οργανωτική τους πείρα, την ένδον κομματική επιδεξιότητα κ.λπ., ήταν, ωστόσο, εντελώς εκτός πραγματικότητας, δηλαδή κατά βάση ξέρανε λιγότερα ακόμα κι από τον Κασσελάκη. Και το χειρότερο: δεν θα μάθαιναν ποτέ, διότι τους εμπόδιζε να διδαχτούν η ιδεοληπτική πρόσληψη της θεωρίας, η καθήλωση σε ερμηνείες ενός κόσμου που δεν υπήρχε πια. Τους είχε ξεπεράσει. Αρα ήταν αδύνατη κάθε έννοια διδαχής, αφού είναι αδύνατη η κατανόηση των στοιχείων του ιλιγγιώδους περίγυρου. Είχαν και έχουν λιγότερες δυνατότητες από τον νέο πρόεδρο να καταλάβουν, άσχετα αν και εκείνος δεν ξέρει – και βέβαια το «μαθαίνω γρήγορα» είναι ο ορισμός του λαϊκισμού. Δεν μαθαίνεται ταχύρρυθμα η «πολιτική» όπως ίσως μαθαίνεται η κολτσίνα σε ένα καφενείο της Κοζάνης.

Διότι κι εντέλει τι είναι η «πολιτική»; Ακτιβισμός με βάση μια στατική, προκάτ ερμηνεία ενός κόσμου βαθιά δυσνόητου και περίπλοκου, που επιπλέον μεταβάλλεται ανά δευτερόλεπτο; Μήπως είναι χαμόγελα, φιλιά, σφιχτοί κοιλιακοί, δημόσιες σχέσεις και μαυρογιαλουρισμός; Μήπως είναι η επαρχιακή, φαντασιακή, καφενειακή αντίληψη της χώρας και του κόσμου από κάποιον αρτιμαθή που ροβολάει απ’ τα βουνά για να μας σώσει; Για ποια «πολιτική» μιλάμε; Για τον κάθε γλαφυρό που αίφνης ονειρεύτηκε τον εαυτό του πρωθυπουργό, λες και η πολιτική είναι η ανάδειξη νικητή στο «My style rocks» ή η πασαρέλα εκλογής της Μις Πελοπόννησος τα Χριστούγεννα;

Θα μάθει, λένε, γρήγορα το παιδί. (Ναι, όσο έμαθε κι ο προηγούμενος.) Η κοσμοεικόνα τους είναι η αντίληψη ενός προκαταρκτικού κόσμου που έχει παρέλθει. Αρα, τι θα μάθουν; Θέλουν να παίξουν σκάκι με όρους φεύγα. Κι όσο καλά και να μάθεις τάβλι, ακόμα και να τσιμπάς επιδέξια τα ζάρια, δεν τα βγάζεις πέρα στο παγκόσμιο σκάκι, που είναι άλλο, εξόχως περίπλοκο και ανελέητο παίγνιο. Ακόμα κι ο κ. Καρανίκας το κατάλαβε, εν μέρει βέβαια. Διότι ούτε το τυφλό πάθος εναντίον των καθηλωμένων παλαιών εγγυάται ότι αυτός που ήρθε θα μάθει (τι λέξη κι αυτή…) σε χρόνο μηδέν – και τι να πρωτομάθει; Απλώς πρόκειται για μια νέα, πιο καουμπόι φανταχτερή εκδοχή ψευδο-ταξικής μεγαλοστομίας που είναι και αισθητικά ανυπόφορη έως σφόδρα.

(Δεν ξέρουμε τι θα λέει για όλα αυτά και ο πολυδαής κ. Αυγολέμονος.)