«Το δάσος είναι {LF}πιο υψηλό εθνικό συμφέρον από οτιδήποτε άλλο»

Συνάντησα την πρόεδρο του Συλλόγου Προστασίας και Περίθαλψης Αγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ, Μαρία Γανωτή, στην Καλλιθέα στο «Μοτοσακό» τη μέρα που τον γύρο του Διαδικτύου έκανε η φωτογραφία ενός πουλιού στην Πάρο το οποίο ήταν καρφωμένο σε σταυρό ως σκιάχτρο. «Κουρούνα πρέπει να ήταν. Αυτοί είναι, δυστυχώς, τρόποι πολύ παλιοί για να τρομάξει κάποιος τα πουλιά για να μην έρχονται να τρώνε τη σοδειά του. Δεν το σταυρώνουν ζωντανό. Το σκοτώνουν και το βάζουν έτσι για σκιάχτρο. Κακώς, κάκιστα και είναι και παράνομο», σχολιάζει όταν της το αναφέρω. Στο ραντεβού μας ήρθε περπατώντας από την ΑΝΙΜΑ, που είναι στην ίδια γειτονιά, και είναι το μέρος όπου περνά τουλάχιστον οκτώ ώρες καθημερινά καθοδηγώντας την 15μελή ομάδα της, την πλειάδα των εθελοντών και των πρακτικάριων, προτού γυρίσει με τη Σβούρα, τον σκύλο της, στο σπίτι όπου τους περιμένουν μια γάτα και ένα κουνέλι, για να συνεχίσει και από εκεί το έργο της προστασίας και περίθαλψης άγριας ζωής, απαντώντας σε κλήσεις, μηνύματα και emails πολιτών.

Ρωτώντας την ένα – δύο πράγματα για τη ζωή της, καταλαβαίνω αμέσως ότι, αν και σπούδασε Φιλοσοφική στο ΕΚΠΑ, δεν βρίσκεται τυχαία επικεφαλής της συγκεκριμένης περιβαλλοντικής οργάνωσης. Τις ηγετικές ικανότητες, για παράδειγμα, τις οφείλει στο ότι γεννήθηκε πρώτη από επτά αδέρφια, άρα έχει μάθει να λειτουργεί ομαδικά. «Μου αρέσει η φύση, μου αρέσουν τα χωριά, μου αρέσει η κοινότητα πάρα πολύ και αυτό προσπαθώ πάντα να το καλλιεργώ και στην ΑΝΙΜΑ και όπου βρεθώ. Αισθάνομαι καλά όταν είμαι μέσα σε κοινότητα. Αυτό μάθαμε από την οικογένεια», εξηγεί η ίδια. Κι έπειτα ήταν το επάγγελμα των γονιών της – εκπαιδευτικοί – και η αγάπη τους για την περιφέρεια που την έφερε από μικρή σε επαφή με τον μαγικό κόσμο της φύσης. «Μεγαλώσαμε στην επαρχία και είχαμε μια αυλή με πολλά ζωάκια. Κουνελάκια, κατσικάκια, κότες. Στην Κύμη Ευβοίας, είχα μια κατσικούλα με την οποία πηγαινοερχόμουν σχολείο, τη Γαλανή. Εκεί πέρασα υπέροχα παιδικά χρόνια. Στην Αθήνα ήρθα μετά τα 15 μου. Ηταν ένα σοκ αλλά ευτυχώς μείναμε στην Ακαδημία Πλάτωνος, όπου μένω ακόμα, και είχαμε το πάρκο δίπλα οπότε το σοκ κάπως μετριάστηκε».

Παραγγέλνουμε και τη ρωτάω αν είναι βίγκαν. «Οχι, αλλά τρώω πολύ λίγο κρέας. Δεν μαγειρεύω εγώ στο σπίτι αλλά αν βγούμε έξω μπορεί να φάω. Πιστεύω ότι θα ήταν πιο ηθικός ο κόσμος αν δεν τρώγαμε καθόλου κρέας. Αλλά είναι θέμα ηθικό, δεν είναι θέμα απειλής για τη βιοποικιλότητα. Είναι θέμα προσωπικό του καθενός. Και δεν πρέπει να γίνεται θρησκευτική πίστη γιατί μπορεί να γίνει πάρα πολύ ολοκληρωτικό», μου απαντά. Από τα τηλεφωνήματα που ανταλλάξαμε προτού συναντηθούμε, γνωρίζω ότι η ομάδα της ταξίδεψε στα πύρινα μέτωπα για να κάνει έρευνα στο πεδίο και να σώσει ζώα. «Τα εκπαιδευμένα μέλη μας ήταν από την πρώτη μέρα στη φωτιά της Πάρνηθας. Αρχικά κυρίως έσωζαν σκυλιά, πρόβατα, χήνες, κατσικάκια, κάτι γουρουνάκια δυστυχισμένα, μισοκαμένα. Και μετά στις εξορμήσεις, όταν είχε περάσει η φωτιά, μάζεψαν πάρα πολλές χελώνες, φίδια, σαύρες. Ολα αυτά τα ζώα περνούν από τον Σταθμό Πρώτων Βοηθειών, αξιολογείται η κατάστασή τους και είτε πάνε στο Κέντρο Περίθαλψης στο Λαγονήσι είτε αλλού». Αναρωτιέμαι αν οι άνθρωποι της ΑΝΙΜΑ ήρθαν στις πληγείσες περιοχές αντιμέτωποι με εικόνες αποτρόπαιες. «Ναι, δυστυχώς όλα αυτά τα αποτρόπαια μας τα φωτογράφιζαν και μας τα έστελναν οπότε τα έχω δει κι εγώ. Στη Ρόδο ήταν ένα σημείο όπου είχαν εγκλωβιστεί καμιά δεκαριά ελάφια και ήταν καμένα τελείως. Εμείς ποτέ δεν έχουμε δημοσιεύσει από τις φωτιές τίποτα φριχτό αλλά έχω πάρα πολλές φωτογραφίες με πτώματα καμένα, όχι μόνο άγριων ζώων αλλά και κτηνοτροφικών. Είναι άγριο πράγμα η φωτιά και ο πόνος που προκαλεί πολύς. Είναι πολύ χάλια θάνατος, δεν θέλω ούτε να το σκέφτομαι».

Της μεταφέρω την εκτίμηση που διακινείται στο Διαδίκτυο πως φέτος κάηκαν πάρα πολλά ζώα. «Δεν ξέρουμε τι έχει καεί από άγριο ζωικό κεφάλαιο γιατί δεν ξέρουμε τι έχουμε. Ξέρουμε ότι στην Πάρνηθα δεν βρήκαμε καμένα ελάφια, λύκους, αγριογούρουνα και αγριοκάτσικα. Στη Δαδιά δεν έχει αναφερθεί κάτι συγκεκριμένο. Αυτό που δεν υπολογίζουμε συνήθως είναι ότι πέρα από τα μεγάλα ζώα υπάρχουν και εκατομμύρια άλλα μικρά, τα ασπόνδυλα και τα έντομα. Αυτά με τη φωτιά καταστρέφονται ολοσχερώς και μετά, επειδή αποτελούν μέρος της αλυσίδας της ζωής, ένας κρίκος χάνεται και αυτό δεν ξέρω τι επιπτώσεις θα έχει». Δοκιμάζουμε μια – δυο μπουκιές από τις ελληνικές γεύσεις που είναι ήδη σερβιρισμένες μπροστά μας και τη ρωτώ ποια είναι η γνώμη της για τον ρόλο των σόσιαλ μίντια ως προς την προστασία των ζώων από φαινόμενα κακοποίησης. «Τίποτα δεν έχει μόνο μια πλευρά. Εχουν βοηθήσει αλλά έχουν δημιουργήσει και μια κατάσταση υστερίας αντίστοιχα όπου άνθρωποι κρεμιούνται στα μανταλάκια ως κακοποιητές χωρίς να έχουν αυτήν την πρόθεση. Εγώ φοβάμαι τη μαζική κατακραυγή. Το λιντσάρισμα είναι κακό πράγμα».

Κατά τη γνώμη της, τα πιο βασανισμένα ζώα στη χώρα είναι εκείνα που μεγαλώνουν στις κτηνοτροφικές μονάδες. Της ζητώ να προβλέψει αν οι δικές μας γενιές θα προλάβουν να δουν κάποια σημαντική αλλαγή στο μοντέλο κτηνοτροφίας. «Δεν θα προλάβουμε εμείς αλλά κάποια στιγμή όντως θα σταματήσει η κτηνοτροφία και θα παράγεται το συνθετικό κρέας. Και κάποιοι στην παρανομία θα εκτρέφουν ζώα σε τίποτα υπόγεια και θα πουλάνε το πραγματικό κρέας πανάκριβα. Θα δει τέτοια ο κόσμος κάποτε. Δεν είναι επιστημονική φαντασία, έτσι θα γίνει. Προς τα εκεί πάνε τα πράγματα γιατί δεν είναι μόνο το ηθικό θέμα, είναι και άλλα ζητήματα. Δεν ξέρω πόσο θα αντέξει ο πλανήτης να τρέφει εμάς και τα ζώα που τρώμε. Ο υπερπληθυσμός είναι το χειρότερο πρόβλημα που έχει ο πλανήτης αυτήν τη στιγμή», σημειώνει. Η ίδια θεωρεί πως πρέπει να κρούσουμε τον κώδωνα του κινδύνου όχι μόνο για τα απειλούμενα είδη αλλά και για τη μείωση από την οποία απειλούνται όλα σχεδόν τα ζώα. «Τα ζώα που δεν έχουν τόση προσαρμοστικότητα στην ανθρώπινη δραστηριότητα, όλα σχεδόν, μειώνονται. Και ένας λόγος είναι και τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούν οι γεωργοί, των οποίων η επίδραση στην άγρια ζωή είναι σωρευτική. Συσσωρεύονται τοξίνες και αυτό επιδρά στον αναπαραγωγικό κύκλο των πουλιών και στην ευρωστία τους. Και όχι μόνο των πουλιών αλλά και των άλλων ζώων. Δηλητηριάζουμε τη γη, τη σπέρνουμε με παγίδες και οι άλλοι κάτοικοί της συνεχώς συρρικνώνονται, προσπαθούν να βρουν ενδιαιτήματα που να μην τα φτάνει ο άνθρωπος, τα οποία είναι όλο και λιγότερα. Η απώλεια της βιοποικιλότητας είναι ραγδαία στα χρόνια μας».

Ευαισθησία και ισοπέδωση

Επισημαίνω ότι ο κόσμος έχει αρχίσει να ευαισθητοποιείται ολοένα και περισσότερο για την ευημερία των ζώων. «Ναι, έχει γίνει ένας κοινός τόπος πια ότι τα ζώα αξίζουν να ζουν και αυτά. Αν δείτε παλιές ελληνικές ταινίες, οι φιλόζωοι αντιμετωπίζονται περίπου σαν φιγούρες γραφικές. Αυτό δεν υπάρχει σιγά σιγά. Επιβιώνει ακόμα στους μεγαλύτερους ανθρώπους, οι νέοι δεν το έχουν. Και πάρα πολλοί έχουν ζώα πια χωρίς να θεωρούνται ψώνια. Αυτό όμως είναι αστικό. Οι άνθρωποι στα χωριά συνεχίζουν να έχουν μια σχέση με τη φύση διαφορετική, δεν είναι φιλόζωοι με αυτόν τον αστικό τρόπο. Δεν ξέρω τι είναι πιο υγιές. Σε όλες τις μεριές υπάρχουν πράγματα που με ενοχλούν και πράγματα που με γοητεύουν», εξηγεί, αναφέροντας στα μείον των πρόσφατων παρεμβάσεων υπέρ των ζώων από πλευράς πολιτείας το γεγονός ότι υπάρχει μια ισοπέδωση: «Μαζί με τον πραγματικό κακοποιητή παίρνει η μπάλα και ανθρώπους που απλώς άφησαν 10 λεπτά το σκυλί στο αυτοκίνητο για να μπουν στο σουπερμάρκετ, κάτι το οποίο έχω κάνει κι εγώ. Το θετικό είναι πως η κακοποίηση πλέον συζητιέται, υπάρχουν ποινές, έχει οριστεί τι σημαίνει κακοποίηση, κάτι που παλιά δεν υπήρχε».

Στο πλαίσιο της τρέχουσας συζήτησης για το τι πρέπει να βελτιώσουμε πριν από την επόμενη αντιπυρική περίοδο, εκείνη βάζει πάνω από όλα το «σπίτι» της άγριας ζωής, το δάσος. «Θα πρέπει να προστατευτεί απόλυτα το δάσος. Δεν μας παίρνει τα λίγα δάση που μένουν να τα γεμίσουμε δρόμους και να κάνουμε βιομηχανικές κατασκευές, ακόμα και αν είναι απαραίτητες για το εθνικό συμφέρον. Γιατί το δάσος είναι πιο υψηλό εθνικό συμφέρον από οτιδήποτε άλλο. Αρα, σε προτεραιότητα η προστασία των δασών και η προστασία των αιγιαλών, ένα θέμα πολύ επίκαιρο. Ηδη έχει πάρει κάποιες πρωτοβουλίες η κυβέρνηση, ελπίζω να μην κάνει πίσω. Ο,τι έχουμε ακόμα ως εθνικό, φυσικό πλούτο να βρει η Πολιτεία έναν τρόπο να το προστατεύσει αποτελεσματικά και όχι με ημίμετρα».

Συζητάμε για τα εξαντλημένα από τη δίψα γυπάκια που εθεάθησαν το καλοκαίρι στην Κρήτη, για σκηνές από τα προσεχώς της έντασης της απειλής της κλιματικής κρίσης που μας δείχνει ήδη τα δόντια της. «Η χώρα μας μπορεί να αρχίσει να ερημοποιείται σιγά σιγά. Καίγονται τα δάση. Υπάρχουν μεγάλες περίοδοι ζέστης, οι βροχές είναι καταρρακτώδεις και δεν μπορεί να τις απορροφήσει η γη. Μπορεί να γίνουμε κάτι σαν το Ιράκ ας πούμε, ελπίζω όχι, αλλά κάτι τέτοιο φοβάμαι για το μέλλον. Αυτό σημαίνει ότι θα έρθουν εδώ άλλα ζώα και θα αντικαταστήσουν κάποια άλλα που ίσως χαθούν ή ίσως πάνε βορειότερα, δεν ξέρω», λέει η 63χρονη πρόεδρος της ΑΝΙΜΑ.

Πράσινο στις πόλεις

Διερωτώμαι τι θα πρότεινε η ίδια για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. «Υπάρχει αυτό που λέμε κλιματική προσαρμογή και πρέπει να μπει σε προτεραιότητα. Κατ’ αρχάς, μέσα στις πόλεις θα πρέπει να μην καταστραφεί τίποτε άλλο πράσινο. Αντιθέτως, να αυξηθούν οι χώροι που έχουν δέντρα και να σταματήσουν να κλαδεύονται τα δέντρα έτσι όπως κλαδεύονται κάθε άνοιξη και δεν μένει πουλάκι επάνω. Να δοθεί, δηλαδή, πολύ μεγάλη βάση στο να υπάρχουν νησίδες και πράσινες ενότητες που να ενώνονται. Μόνο έτσι η πόλη δεν θα είναι μαρτύριο. Οι δρόμοι να έχουν όλοι δέντρα και να υπάρχουν νερά στα πάρκα για τα πουλιά, ακόμα και λάσπη για να φτιάχνουν τα χελιδόνια φωλιές γιατί πια δεν βρίσκουν. Αντίστοιχα, στη δασοπροστασία θα πρέπει να υπάρχει πρόληψη που δεν υπάρχει. Το θέμα δεν είναι η καταστολή. Χρειάζεται να δούμε παραδείγματα άλλων χωρών που έχουν διαχειριστικά σχέδια για τα δάση τους. Τώρα με την Πάρνηθα, δεν έχω δει κάποιο σχέδιο για το τι θα γίνει με τα άγρια ζώα. Εχω ήδη ζητήσει πληροφορίες αλλά δεν έχω απάντηση. Τι θα γίνει αν εμφανιστούν, ας πούμε, ελάφια και λύκοι μέσα σε αυλές;», αναρωτιέται.

«Τελικά, είστε αισιόδοξη ή απαισιόδοξη για το μέλλον», τη ρωτώ λίγο πριν πάει να συναντήσει τη Σβούρα που την περιμένει υπομονετικά να επιστρέψουν μαζί σπίτι. «Από πολιτική ορθότητα θα πω αισιόδοξη», μου απαντά. «Αλλά στην πραγματικότητα είμαι απαισιόδοξη. Πιστεύω όμως ότι πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι γιατί αν είμαστε απαισιόδοξοι δεν θα κάνουμε τίποτα για να αποτρέψουμε ή να διορθώσουμε κάτι. Αλλά, από την άλλη μεριά, εγώ βλέπω να χάνονται πολύ γρήγορα τα όμορφα πράγματα που είχα αγαπήσει ως νέα. Και φοβάμαι για το μέλλον…»

Μοτοσακό

Π. Τσαλδάρη 157, Καλλιθέα
Ελληνική σαλάτα με μυζήθρα Χανίων €6
Μαραθόπιτα €5
Γαύρος μαρινάτος €6
Κουβέρ €2
Σύνολο €19