Σημαίνει φως…

«Εχεις χάσει τη θέση σου, Μάκη! Κάνε τρία βήματα διαγωνίως μπροστά. Εσύ, Δημήτρη, θα ξεκινάς το τραγούδι ανάσκελα. Στο πρώτο ρεφρέν θα τινάζεσαι όρθιος. Το δεύτερο κουπλέ θα το απευθύνεις στους θεατές, στις μύτες των ποδιών σου. Πάμε πάλι, παιδιά μου! Μουσική»!

Οι πρόβες γίνονται σε μια σχολή καράτε, στα Κάτω Πατήσια. Στους τοίχους μετάλλια από τουρνουά. Η ζέστη κόβεται με το μαχαίρι, ο ιδρώτας στάζει. Το αιρκοντίσιον μένει κλειστό διότι ο βόμβος του ενοχλεί. Εξι μέρες την εβδομάδα, από νωρίς το απόγευμα έως τα μεσάνυχτα. Οι ηθοποιοί, ο μουσικός, η χορογράφος, η δραματολόγος, όλοι μαζί δημιουργούν την παράσταση, προτείνουν ιδέες στον σκηνοθέτη – εκείνος έχει, πάντα και παντού, την τελευταία κουβέντα. Ο συγγραφέας, όταν παρίσταται, οφείλει να είναι διακριτικός, φειδωλός στα σχόλιά του. Το κείμενο, από τη στιγμή που το παρέδωσε, ξέφυγε από τα χέρια του, αλίμονο αν παρεμβαίνει διαρκώς σαν την κακιά πεθερά. Ο συγγραφέας, από την άλλη, πρώτος φαντάστηκε κι έπλασε στο χαρτί τους χαρακτήρες, τις σχέσεις, τις συγκρούσεις, όσα θα συμβούν επί σκηνής. Ενώ έγραφε το έργο, το έβλεπε ολοζώντανο μπροστά του. Ανθρώπινο ό,τι πηγαίνει κόντρα στην έμπνευσή του να τον ενοχλεί.

Οι συγγραφείς θα λαχταρούσαν κατά βάθος να σκηνοθετούν οι ίδιοι τα θεατρικά τους. Αν όχι και να τα παίζουν. Οι θιάσοι θα προτιμούσαν να ανεβάζουν έργα πεθαμένων.

Πέντε εβδομάδες στη σχολή καράτε κι έπειτα – ω χαρά! – άλλες πέντε σε ένα ανοιχτό γήπεδο μπάσκετ, στο Ψυχικό, όπου τουλάχιστον δεν κολλάνε τα ρούχα στο δέρμα. Το σκηνικό έπειτα φορτώνεται για την Επίδαυρο, ο θίασος κατηφορίζει, οι πρόβες μπαίνουν στην τελική τους ευθεία.

Από όλες τις τέχνες, το θέατρο είναι η πιο μεταφυσική. Επειδή είναι η πιο φευγαλέα.

Οι εικαστικοί αποτυπώνουν το πάθος τους σε στέρεο υλικό. Οι αφηγητές επίσης – κι ας νοσταλγούν τους καιρούς που περιφέρονταν ως βάρδοι από πανηγύρι σε τσιμπούσι και τραγουδούσαν τις ιστορίες τους, χτυπώντας ρυθμικά ένα ραβδί ή κρούοντας τη λύρα. Στον κινηματογράφο, στις τηλεοπτικές σειρές, η τεχνολογία εξασφαλίζει  διάρκεια – σαν σώματα ωραίων νεκρών που δεν εγέρασαν κλείνονται οι ταινίες και τα σίριαλ στις μπομπίνες, στους σκληρούς δίσκους των υπολογιστών.

Η παράσταση όμως; Κρατάει μιάμιση, δυο ώρες και σκορπίζεται στον αέρα. Ονειρόσκονη. Οι συντελεστές υποκλίνονται, το κοινό τους φιλοδωρεί με χειροκρότημα (εκτός κι αν τους γιουχάρει), έπειτα κατευθύνεται προς την έξοδο – «πού έχω παρκάρει, βρε γυναίκα; ξέχασα!» -, ο χώρος αδειάζει. Τι μένει; Η ανάμνηση κάποιων, μετρημένων, στιγμών έντασης. Συγκίνησης. Ευφορίας. Και μια παράξενη μελαγχολία, ίδια με το «post coitum triste» όπως το ονόμαζαν οι Λατίνοι. «Μετά τον έρωτα, τον οργασμό, όλα τα ζώα είναι θλιμμένα…».

Τρόμος το υποκρίνεσθαι! Να τίθεσαι, μέχρι το τελευταίο σου κύτταρο, στην υπηρεσία κάποιου άλλου, του ήρωα. Να μεταμορφώνεσαι σε εκείνον ο οποίος μόνο μέσω εσού μπορεί να υπάρξει. Να σε λούζει το φως και οι θεατές να σε καταβροχθίζουν με τα μάτια και τα αφτιά τους. Και ύστερα, στο καμαρίνι, να ξεβάφεσαι, να φοράς τα κανονικά σου ρούχα, να ξαναβρίσκεις τον εαυτό σου, που ποτέ δεν σου φτάνει. Να δημοσιεύονται εν ευθέτω χρόνω οι κριτικές. Οτι δεν κατάφερες – να αποφαίνονται – να ανέλθεις στο ύψος του ρόλου. Ή πως υπήρξες σπουδαίος, απαράμιλλος, σαν να σου λένε ότι έχεις πιάσει κορυφή, ακολουθεί άρα η πτώση…

Οσο όμως βρίσκεσαι στη σκηνή – καβάλα στο κύμα -, όταν με μια σου φράση μαστόρικα ειπωμένη, μπορείς να γκρεμίσεις το θέατρο από τα γέλια κι έπειτα να το κάνεις να ανατριχιάσει θυμίζοντάς του οικεία κακά, όταν αρπάζεις την ανθρώπινη ψυχή και την κρατάς μπροστά στους προβολείς… – ποιος χειρουργός πετυχαίνει τέτοιο θαύμα;

Αν μου ζητούσαν να ζωγραφίσω έναν ηθοποιό θεάτρου, θα έφτιαχνα κάτι ανάμεσα σε μικροσκόπιο και σε ακορντεόν. Ενα πλάσμα που αποκαλύπτει τα αόρατα και τους χαρίζει τη μουσική του. Αλλόκοτο. Θεσπέσιο.