Αγοραστές

«Η Ισπανία είναι διαφορετική», είναι φράση που χρησιμοποιείται συχνά ως υποκατάστατο μιας πολυδιάστατης ανάλυσης των εξελίξεων στη χώρα. Αλλά η Ισπανία υπήρξε πράγματι διαφορετική στην ειρηνική της μετάβαση στη δημοκρατία μετά το τέλος της δικτατορίας του Φρανθίσκο Φράνκο – όταν εφευρέθηκε και το κλισέ – και τον σαρωτικό εκσυγχρονισμό που ακολούθησε. Ηταν επίσης διαφορετική καθώς δεν είχε ακροδεξιό κόμμα που να διεκδικεί πολιτική εξουσία – ένα στάτους που φάνηκε να χάνει αλλά κατάφερε τώρα να ανακτήσει.

Ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες – συμπεριλαμβανομένης της Αυστρίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και του μεγαλύτερου μέρους της Σκανδιναβίας – παλεύουν από χρόνια να ελέγξουν τα αντίστοιχα πρωτο-φασιστικά τους κόμματα, το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα (PP) της Ισπανίας κατάφερε να ενσωματώσει τις εναπομείνασες φρανκικές δυνάμεις, εξασθενίζοντας έτσι την επιρροή τους. Αυτό άλλαξε το 2014, όταν ο Σαντιάγο Αμπασκάλ ίδρυσε το Vox, η νεοφασιστική ατζέντα του οποίου συγκέντρωσε γρήγορα σημαντική στήριξη: πέντε χρόνια αργότερα, το κόμμα κέρδισε 52 έδρες στο ισπανικό Κοινοβούλιο.

Πριν από λίγες ημέρες, το Vox έμοιαζε να βρίσκεται στο κατώφλι ενός νέου ορόσημου: του να γίνει το πρώτο ακροδεξιό κόμμα στην κυβέρνηση της Ισπανίας μετά το τέλος του καθεστώτος του Φράνκο. Αντ’ αυτού, όμως, το PP κέρδισε τελικά στις εκλογές της Κυριακής λιγότερες έδρες από ό,τι αναμενόταν, 136 πιο συγκεκριμένα, και το Vox έχασε 19 έδρες. Μαζί, τα δύο κόμματα δεν εξασφάλισαν τις 176 έδρες που χρειάζονται για τη συγκρότηση κυβέρνησης πλειοψηφίας, και το PP δεν έχει άλλους φυσικούς συμμάχους, πέραν του Vox, προκειμένου να το καταφέρει.

Βέβαια, ούτε το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Σάντσεθ και ο εταίρος του, το Sumar, εξασφάλισαν πλειοψηφία – η σημερινή κυβερνητική συμμαχία, που περιλαμβάνει και το Podemos, ελέγχει πλέον μόνο 153 έδρες – αφήνοντας την Ισπανία με ένα «μετέωρο Κοινοβούλιο». Ομως οι Σοσιαλιστές μπορεί να ανακτήσουν την εξουσία εξασφαλίζοντας τη στήριξη των περιφερειακών εθνικιστικών κομμάτων της Χώρας των Βάσκων και της Καταλωνίας. Με άλλα λόγια, το Λαϊκό Κόμμα μοιάζει να έχει μείνει χωρίς επιλογές, ενώ οι Σοσιαλιστές, όχι.

Ο,τι και αν συμβεί στη συνέχεια, μπορούμε να εμπιστευτούμε την Ισπανία να βρει την άκρη. O φιλόσοφος Χοσέ Ορτέγα ι Γκασέτ έγραψε κάποτε: «Η Ισπανία είναι το πρόβλημα· η Ευρώπη είναι η λύση». Οι Ισπανοί το έχουν ενστερνιστεί αυτό, λειτουργώντας ως από τους πλέον σθεναρούς υποστηρικτές του ευρωπαϊκού σχεδίου από όταν εντάχθηκαν στην τότε Ευρωπαϊκή Κοινότητα το 1986. Μια βαθιά πίστη στις ευρωπαϊκές αξίες συνεχίζει να ενώνει τους Ισπανούς των περισσότερων πολιτικών πεποιθήσεων. Το ανελεύθερο μοντέλο που έχει ριζώσει στην Ουγγαρία και την Πολωνία έχει λίγους αγοραστές στην Ισπανία.

Ο Σλόμο Μπεν-Αμι, πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, είναι αντιπρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου για την Ειρήνη του Τολέδο