Η επόμενη ημέρα

Η επανεκλογή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην προεδρία της Τουρκικής Δημοκρατίας επιβεβαιώνει την εσωτερική νομιμοποίηση του στρατηγικού του οράματος για την ανάδυση της χώρας του σε μείζονα περιφερειακή δύναμη. Αναλυτικότερα η υιοθέτηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η πολιτική του νεοθωμανισμού προδηλώνουν την πάγια πολιτική θέση της Αγκυρας να επιζητήσει καθεστώς συγκυριαρχίας στο Αιγαίο και στην Κύπρο, ακυρώνοντας τα αναφαίρετα κυριαρχικά δικαιώματα Αθήνας και Λευκωσίας στις θαλάσσιες ζώνες τους – αιγιαλίτιδα, υφαλοκρηπίδα, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Η ενίσχυση της θέσης και του ρόλου της Τουρκίας για την προβολή θαλάσσιας ισχύος από τη Μαύρη Θάλασσα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο συναρτάται άμεσα με την ευρύτατη εξωτερική πολιτική και οικονομική υποστήριξη στο καθεστώς Ερντογάν, όχι μόνο από τη Ρωσία αλλά και από «τις πλούσιες σε πετρέλαιο δυναστείες της Μέσης Ανατολής», σε συνδυασμό με την έμμεση υποστήριξη από τη Δύση, ως αναντικατάστατος σύμμαχος του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Δεν είναι άλλωστε τυχαία η δήλωση του πρώην ανώτατου συμμαχικού διοικητή του ΝΑΤΟ Τζέιμς Σταυρίδη για την αξονική σημασία της Τουρκίας στη διαμόρφωση και πραγμάτωση των νατοϊκών αποστολών:

«Οι Τούρκοι είχαν προμηθεύσει στρατεύματα, αεροσκάφη και πλοία σε κάθε αποστολή του ΝΑΤΟ εδώ και χρόνια – Αφγανιστάν, αποστολή στα Βαλκάνια, αντιπειρατεία, ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και ούτω καθεξής. Υπό τις διαταγές μου, παρείχαν μαχητική ικανότητα στην επέμβαση του 2011 στη Λιβύη, κάτι που άλλοι μεγάλοι σύμμαχοι επέλεξαν να αποφύγουν. Κάθε φορά που ζητούσα κάτι παραστέκονταν και παρέδιδαν».

Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία αναμένεται να συνεχίσει την εφαρμογή μιας πολιτικής εξαναγκασμού, μέσω ρηματικών απειλών και έμπρακτων δράσεων – σεισμογραφικές έρευνες σε περιοχές της αιγαιακής υφαλοκρηπίδας, παραβιάσεις του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου, δέσμευση περιοχών του Αιγαίου για τη διεξαγωγή στρατιωτικών ασκήσεων – με αντικειμενικό στόχο να οδηγήσει την Ελλάδα στο τραπέζι των διμερών διαπραγματεύσεων για το σύνολο των πολιτικών αξιώσεων ισχύος (αιγιαλίτιδα, υφαλοκρηπίδα, εθνικός εναέριος χώρος, αποστρατιωτικοποίηση νησιών Βόρειου και Ανατολικού Αιγαίου, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, γκρίζες ζώνες, μουσουλμανική μειονότητα) που από το 1974 και εντεύθεν διαδηλώνει.

Στην πολιτική εξαναγκασμού της Αγκυρας η Αθήνα απαντά σπασμωδικά και κατά περίπτωση, προσφεύγοντας στον εξωτερικό εξισορροπητή «ύστατης προσφυγής», τις ΗΠΑ, και ακολουθώντας τη διπλωματική οδό για την ειρηνική επίλυση της μοναδικής διμερούς νομικής διαφοράς – οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου. Ωστόσο, το πολιτικό δίδαγμα για την ελληνική κυβέρνηση την επoμένη των εκλογών της 25ης Ιούνιου είναι να μεριμνήσει να συνδέσει τα εθνικά συμφέροντα με ικανούς συντελεστές ισχύος.

Γιατί η αυτοσυντήρηση – επιβίωση του εκάστοτε κράτους είναι μια δυναμική, πολιτικοστρατηγική διαδικασία για την παραγωγή ασφάλειας, με αντικειμενικό πολιτικό στόχο την εξάλειψη των εξωτερικών απειλών και τη διασφάλιση της σχετικής του θέσης – ρόλου στην περιφέρειά του. Είναι ηλίου φαεινότερον ότι «χωρίς εθνική κυριαρχία» δεν υπάρχει οικονομική, κοινωνική και πολιτική ευημερία.

Ο Διονύσης Τσιριγώτης είναι επίκουρος καθηγητής Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Διεθνών Σχέσεων και Διπλωματίας στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.