Ο Μαραντζίδης στην Κουμουνδούρου

Εχει ενδιαφέρον. Εν όψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης στις 25 Ιουνίου, στον ΣΥΡΙΖΑ δεν θα βρίζουν πλέον τις δημοσκοπήσεις και τους δημοσκόπους ούτε θα απειλούν με δικαστήρια τις εταιρείες. Τις επόμενες εβδομάδες, στην πλατεία Κουμουνδούρου, παρά τω προέδρω, θα αξιοποιηθεί ο Νίκος Μαραντζίδης, ο οποίος θα διαβάζει τις δημοσκοπήσεις, θα συμμετέχει στις αναλύσεις για τον σχεδιασμό, θα προτείνει πολιτικές κινήσεις και θα συμμετέχει και στον πρωινό καφέ.

Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι ένας επαγγελματίας πολιτικός επιστήμονας, οπότε μπράβο του και συγχαρητήρια για τη θέση. Αλλά από τη σκοπιά του ΣΥΡΙΖΑ, η επιλογή του έχει ακόμα μια φορά τα χαρακτηριστικά της ευκαιριακής πρόσληψης και της σπασμωδικότητας. Ο συγκεκριμένος επιστήμονας, που δεν είναι τυχαίος, παρά την αντιπαλότητα που εκφράζει τα τελευταία χρόνια κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη και του πολιτικού του σχεδίου, μαζί με τον Στάθη Καλύβα ήταν ο πρώτος που συνέβαλε στην κατεδάφιση του βασικού αφηγήματος της Αριστεράς, της αριστερής ηθικοποίησης του εμφυλίου. Η σε βάθος μελέτη του Δημοκρατικού Στρατού, κατά τον Μαραντζίδη, «αναδεικνύει μια βαθύτατη ανθρώπινη τραγωδία νέων κυρίως ανθρώπων, ανδρών και γυναικών, που κατά βάση στρατολογήθηκαν βίαια και υποχρεώθηκαν να πολεμήσουν κάτω από μια ηγεσία που δεν εμπιστεύονταν και σε έναν πόλεμο που δεν πίστευαν» («ΤΑ ΝΕΑ», 19/6/2010). Ο εμφύλιος, δηλαδή, πάνω-κάτω, ήταν αυτό που περιγράφει ο συγγραφέας Αρης Αλεξάνδρου στο αξεπέραστο «Κιβώτιο»: οι μαχητές έδιναν τη ζωή τους για ένα άδειο κουτί. Μια χίμαιρα – αλλά και κάτι περισσότερο, μια χίμαιρα στο τέλος της οποίας καραδοκούσε ο ολοκληρωτισμός.

Λόγω αυτής της ανάγνωσης, για πολλά χρόνια, ο Μαραντζίδης ήταν κόκκινο πανί για την κομμουνιστική και κομμουνιστογενή Αριστερά. Πολύ συχνά, οι απόψεις του αντιμετωπίστηκαν με εχθροπάθεια. Την 1η Ιουλίου 2014, στη Θεσσαλονίκη, και ενώ συζητούσε σε καφενείο την εργασία φοιτητή του, τον πλησίασαν τρεις άγνωστοι νεαροί και τον ρώτησαν αν είναι «εκείνος που γράφει άρθρα κατά της Αριστεράς». Οταν τους ζήτησε να το συζητήσουν, εκείνοι τον χτύπησαν με γροθιές και κλωτσιές, κατέληξε στο νοσοκομείο. Προφανώς, αυτοί που τον χτύπησαν δεν είχαν σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ, τους συμπεριλάμβανε όμως η ρητορική της εχθροπάθειας που χρησιμοποιούσε. Γι’ αυτό και δεν υπήρξε ούτε ανακοίνωση ούτε καν μια λέξη συμπάθειας: ο Μαραντζίδης τότε ήταν εχθρός.

Υπό μία άποψη, στον ιδεολογικό χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, πιθανόν παραμένει εχθρός. Δεν είναι τυχαίο ότι οι κριτικές της «Αυγής» για τα «Εμφύλια Πάθη» (2016), το εκλαϊκευμένο βιβλίο για τον εμφύλιο που ο Μαραντζίδης υπογράφει μαζί με τον Στάθη Καλύβα, είναι κατεδαφιστικές. Ο Πέτρος-Ιωσήφ Στανγκανέλλης κατηγορεί τους συγγραφείς ότι «καταφέρνουν, αφού “αυτονόμησαν” τους ταγματασφαλίτες από τους Γερμανούς, να δικαιολογήσουν και την έμμεση νομιμοποίησή τους από το εμφυλιοπολεμικό κράτος» (25/10/2015). Ο Πολυμέρης Βόγλης θεωρεί ότι η ανάγνωσή τους είναι παλιά, δεξιά, ενώ τους επικρίνει ιδιαίτερα επειδή, λέει, χωρίζουν τους «αριστερούς ιστορικούς» από… τους «ιστορικούς» (14/2/2016), επειδή δηλαδή εισάγει ιδεολογικές διακρίσεις ως αξιολογικές διακρίσεις στην ιστορική έρευνα. Οσο για το νέο βιβλίο του, «Στη σκιά του Στάλιν», δεν έχει γραφτεί ακόμα κριτική.

Ο Τσίπρας, προσλαμβάνοντας τον Μαραντζίδη, διαγράφει τις ενστάσεις των ιστορικών του για το επιστημονικό έργο του. Από σήμερα, θα βρίσκονται μαζί στην Κουμουνδούρου, μερικούς ορόφους πάνω από τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), ως απόδειξη ότι για τον Τσίπρα οι ιδεολογικοί αγώνες είναι ασήμαντη λεπτομέρεια. Κι ότι τίποτα άλλο δεν έχει σημασία από την εξουσία. Τσίπρας και πολιτική αρχών, καμία σχέση.

Οπως αναμενόταν, νίκησε ο αυταρχισμός

Η νίκη του Ερντογάν στην Τουρκία ήταν αναμενόμενη. Ο αυταρχικός ηγέτης της γείτονος επικράτησε σε ένα τοπίο που κατάφερε να το ελέγξει απολύτως. Διαθέτει το κράτος, τους πελατειακούς μηχανισμούς του και υποταγμένα τα ΜΜΕ, έχει μετατρέψει σε μείζονα μηχανισμό χειραγώγησης το Ισλάμ, διώκει με πολλούς τρόπους πολιτικούς αντιπάλους (οι φυλακές είναι γεμάτες από θύματα της δικαιοσύνης του) – κι ο αυταρχικός τρόπος με τον οποίο πολιτεύεται δεν αφήνει περιθώρια για χαραμάδες αμφισβήτησης της κυριαρχίας του.

O Ερντογάν είναι γνωστός σε όλο τον κόσμο. Πολλοί στη Δύση ησύχασαν, πιστεύοντας ότι είναι ένας πολιτικός με γνωστό το αποτύπωμά του, άρα διαχειρίσιμος. Δεν πιστεύω ότι είναι διαχειρίσιμος, επειδή είναι απρόβλεπτος – και η Ελλάδα γνώρισε πολύ καλά τα τελευταία χρόνια τα χαρακτηριστικά αυτά της ηγεμονίας του. Με δεδομένο το αυτοκρατορικό όραμά του, την πεποίθηση ότι θα οδηγήσει την Τουρκία ακόμα πιο βαθιά στο Ισλάμ και τη σταθερή διαδρομή του προς τον ολοκληρωτισμό, σκέπτομαι πρωτίστως τους τούρκους δημοκράτες για τους οποίους ξημερώνουν άγριες μέρες. Και ελπίζω σε ένα ελληνικό κράτος που επιδιώκει την ειρήνη αλλά είναι έτοιμο για κάθε ενδεχόμενο.

Και η χθεσινή ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη προς τους βουλευτές και τα στελέχη του ήταν μια στερεότυπη ομιλία πασόκων του 1980. Αντιδεξιός μανιχαϊσμός, ρητορική οξύτητα, αδιαφορία για την ανάλυση της πραγματικότητας. Η γλώσσα του αρχηγού μοιάζει με τη γλώσσα των συριζαίων, και τον κατανοώ. Στην ουσία, χαρίζει τους μεταρρυθμιστές των μνημονίων στον Μητσοτάκη και προσπαθεί να πάρει ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ. Εχει πάρει φόρα και μετά το φάγωμα του Καστανίδη…