Ζήτημα ζωής ή θανάτου

Οι εκλογές της 14ης Μαΐου στην Τουρκία αποτελούν σημείο καμπής για τη χώρα και, εκτός αυτής, για την ασφάλεια σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή. Συμπίπτουν με τα 100 χρόνια από την ίδρυση της κοσμικής δημοκρατίας από τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ενώ εάν νικήσει ο Ερντογάν θα ενισχυθεί περαιτέρω ώστε να βάλει πιο έντονη τη σφραγίδα του στην πορεία μιας μεγάλης γεωστρατηγικής δύναμης 85 εκατομμυρίων κατοίκων.

Στις 14 Μαΐου, θα διεξαχθούν δύο εκλογές, στις οποίες οι ψηφοφόροι θα επιλέξουν τον νέο τους πρόεδρο και, ταυτόχρονα, τα 600 μέλη του Κοινοβουλίου. Οσον αφορά στις προεδρικές εκλογές, στην περίπτωση που κανείς υποψήφιος δεν συγκεντρώσει τουλάχιστον 50% των ψήφων, τότε θα διεξαχθεί δεύτερος γύρος στις 28 Μαΐου ανάμεσα στους δύο πρώτους. Περίπου 61 εκατομμύρια ψηφοφόροι θα βρεθούν μπροστά στις κάλπες την ημέρα των εκλογών, ενώ υπολογίζεται πως 3 εκατ. ψηφοφόροι του εξωτερικού θα συμμετέχουν στη διαδικασία προκαταβολικά, στο διάστημα μεταξύ 27 Απριλίου και 9 Μαΐου.

Μετά από δύο δεκαετίες στην εξουσία, ο Ερντογάν βρίσκεται αντιμέτωπος με μια συντονισμένη πρόκληση. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο βασικός του αντίπαλος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, επικεφαλής του CHP, πρώην λογιστής και γραφειοκράτης επί πολλά χρόνια, διατηρεί ένα ελαφρύ προβάδισμα. Σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών Metropoll, που ανήκει στις πιο γνωστές, μπορούμε να προβλέψουμε ότι θα έχουμε μεγάλη προσέλευση στις εκλογές της 14ης Μαΐου. Καθώς απομένει ένας μήνας, το 84% των ψηφοφόρων δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν σίγουρα, ενώ το 11% δηλώνει ότι αυτό είναι το πιο πιθανό. Οταν σε αυτούς προστεθεί και το 2% που δηλώνουν ότι είναι πιθανό να κάνουν το ίδιο, φαίνεται πως το 97% του εκλογικού σώματος είναι αποφασισμένο να ψηφίσει. Η τάση αυτή δε ενισχύεται από την έντονη πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, το περιβάλλον πόλωσης και τον χαρακτηρισμό των εκλογών ως ζητήματος ζωής ή θανάτου για τα πολιτικά στρατόπεδα. Ετσι, φαίνεται πως θα γίνουμε μάρτυρες μιας συμμετοχής-ρεκόρ στις 14 Μαΐου.

Το ισχύον σύστημα καθιστά την εκλογή προέδρου, ο οποίος διαθέτει εκτελεστικές εξουσίες, εξαιρετικά σημαντική. Η πραγματική αντιπαράθεση ανάμεσα στους ηγέτες διεξάγεται στο πλαίσιο των προεδρικών εκλογών. Οι υποψήφιοι έχουν επισήμως ανακοινωθεί και εγκριθεί και είναι τέσσερις. Η μεγάλη αναμέτρηση αναμένεται ότι θα αφορά τους υποψηφίους της Λαϊκής Συμμαχίας και της Εθνικής Συμμαχίας, Ερντογάν και Κιλιτσντάρογλου αντιστοίχως. Παρ’ όλα αυτά, η παρουσία του Μουχαρέμ Ιντσέ και του Σινάν Ογκάν θα κρίνει εάν οι εκλογές ολοκληρωθούν στον πρώτο γύρο ή θα χρειαστεί και δεύτερος. Με τέσσερις υποψήφιους, ουδείς εξ’ αυτών φτάνει το απαιτούμενο 50% συν ένα για να εκλεγεί από την πρώτη Κυριακή. Τη στιγμή που ο Κιλιτσντάρογλου συγκεντρώνει 43%, ο Ερντογάν φτάνει στο 41%. Ο Ιντσέ, από την πλευρά του, βρίσκεται στο 5% και ο Ογκάν στο 2%. Το 9% του εκλογικού σώματος δηλώνει αναποφάσιστο ή αρνείται να εκδηλώσει τις προθέσεις του. Ο Κιλιτσντάρογλου είναι, λοιπόν, λίγο μπροστά, όμως δεν πρέπει να λησμονάται πως ο Ερντογάν διατηρεί το πλεονέκτημα του ελέγχου της κυβέρνησης και των μίντια.

Ολα τα παραπάνω σημαίνουν ότι η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με εκλογικά αποτελέσματα που θα αποτυπώνουν οριακές διαφορές. Κι αυτή δεν είναι μια συνηθισμένη αναμέτρηση, είναι εκλογές ζωής ή θανάτου για την Τουρκία.

Ο Αχμέτ Ερντί Εζτούρκ είναι αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων στο London Metropolitan University και ερευνητής Εξωτερικού στο Πρόγραμμα Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ