«Οι θεατές ας έρθουν απροσχεδίαστα»

Φαγητό, τραγούδι και χορός μπορεί να είναι τα βασικά συστατικά ενός πανηγυριού με την καθιερωμένη έννοια του όρου. Το πανηγύρι όμως που οργανώνει ο σκηνοθέτης Σύλλας Τζουμέρκας στην Ελευσίνα δεν θα περιοριστεί στην κλασική συνταγή. Το γλέντι θα είναι τριήμερο με πολύ ξενύχτι. Οχι όμως μόνο στην πλατεία, με μουσική και ξεφάντωμα, αλλά και στο Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Ελευσίνας Δυτικής Αττικής. Εκεί όπου επί τρεις ημέρες και δύο νύχτες, σε ένα ειδικά διαμορφωμένο – ακόμα και για ύπνο – pop up σινεμά οι επισκέπτες θα μπορούν να παρακολουθήσουν έναν κινηματογραφικό μαραθώνιο 3.480 λεπτών με ταινίες real time, αλλά και έναν δεύτερο, εξάωρο μαραθώνιο με ομιλίες και στρογγυλά τραπέζια όπου συμμετέχουν ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κάρλοβι Βάρι Κάρελ Οχ, η επιμελήτρια και cultural practitioner Ειρήνη Παπαδημητρίου, η καλλιτέχνιδα, ακαδημαϊκός και περφόρμερ Νίγια Μπι. Δύο είναι οι βασικοί θεματικοί άξονες: η εικόνα της εργατικής τάξης στην Ευρώπη σήμερα και η αισθητική του κινηματογράφου που παράγεται ή αντιδρά σε πραγματικό χρόνο.

Θα έχουν παράλληλα την ευκαιρία να δουν πρωτοποριακές περφόρμανς εικονικής πραγματικότητας (από τη διεπιστημονική ομάδα ΖU UK), να γίνουν μάρτυρες των γυρισμάτων σε δημόσιο χώρο με στόχο τη δημιουργία δύο ταινιών, σε πραγματικό χρόνο – σε σκηνοθεσία της γερμανίδας ντοκιμαντερίστριας Ελκε Λαρενκράους και του Σύλλα Τζουμέρκα – και να γνωρίσουν κάθε στάδιο της κινηματογραφικής «κουζίνας», αφού θα μονταριστούν επιτόπου, παρουσία κοινού, και θα προβληθούν στη λήξη του φεστιβάλ. To ιδιαίτερο αυτό πανηγύρι για τον εορτασμό του Αγίου Γεωργίου, πολιόχου της Ελευσίνας, πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και το LADA – The Live Art Development Agency του Λονδίνου, ενώ εκτός από τον Σ. Τζουμέρκα την επιμέλεια συνυπογράφουν η ακαδημαϊκός και cultural practitioner Μαρία Χατζηχριστοδούλου aka Maria X, και ο κριτικός κινηματογράφου και programmer Λορέντσο Εσπόζιτο.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα για αυτό το ιδιότυπο πανηγύρι;

Είχα δει ένα γύρισμα Χρήστου Δήμα και Αποστολίας Παπαϊωάννου στις αρχές του 2000 και ήξερα ότι πραγματοποιείται αυτή η γιορτή στην Ελευσίνα. Πολλά χρόνια αργότερα διαμορφώθηκε η ιδέα για ένα φεστιβάλ ζωντανού σινεμά το οποίο θα χρησιμοποιούσε όλες τις εκδοχές κινηματογράφου που συνδέεται με τον ζωντανό χρόνο, στο οποίο η διάρκεια του κινηματογραφικού ισούται με τον πραγματικό χρόνο. Εδώ διερευνούμε την αισθητική του κινηματογράφου που παράγεται σε πραγματικό χρόνο, όσο και την έννοια και την εικόνα της εργατικής τάξης στην Ευρώπη σήμερα. Και επειδή στην Ελευσίνα η εργατική τάξη είναι κομμάτι της σάρκας της θελήσαμε να δούμε το πρόσωπό της σε πραγματικό χρόνο.

Γυρίσματα μέσα στο πανηγύρι, μοντάζ ανοιχτό στο κοινό, μαραθώνιος προβολών, μαραθώνιος ομιλιών. Πώς θα δαμάσατε αυτό το χάος;

Είναι ένα εύθυμο χάος. Δεν είναι απόλυτο. Και είναι μέσα στη φύση του πράγματος. Πιστεύω ότι θα ξεκινήσουμε σαν ένα γλέντι, αλλά πάρα πολύ γρήγορα θα συμπυκνωθούν πολλά νοήματα.

Ποια θα είναι αυτά;

Ο κινηματογράφος νομίζω πάντα καθρεφτίζει την πραγματικότητα και η πραγματικότητα πάντα καθρεφτιζόταν στον κινηματογράφο. Αυτό το αλληλοκαθρέφτισμα είναι που ενεργοποιούμε εδώ. Απλώς μπλέκουμε και την πραγματική συνθήκη ενός πανηγυριού.

Υπάρχει πρόθεση να απαντηθούν τα ερωτήματα που αφορούν τόσο τον κινηματογράφο όσο και την εργατική τάξη;

Θα δοθούν πολλές απαντήσεις, σε όλα τα θέματα, από όλους τους συμμετέχοντες και από τις ίδιες τις ταινίες. Επίσης θα προκύψουν πολλά νέα ερωτήματα. Θα υπάρξουν και μη στερεοτυπικές προσεγγίσεις, αλλά δεν θέλω να προκαταβάλω κάτι επειδή πρόκειται για ένα πολυπρόσωπο και πολυπαραγοντικό εγχείρημα. Έχει σημασία να είναι πολυπρισματικό και όχι κάτι που θα είναι στρατευμένο σε μια θεώρηση.

Γιατί επιλέγετε να συνδυάσετε τους όποιους προβληματισμούς σχετικά με την εργατική τάξη με μια γιορτή;

Γιατί όχι; Δεν κάνουμε διατριβή. Ασχολούμαστε με τις τέχνες και οι τέχνες χρησιμοποιούν πολλά μέσα για να προπορευτούν από τις αναλύσεις. Αποτυπώνουν με πολύ διαφορετικό τρόπο, μεστότερο και πιο γρήγορο, την πραγματικότητα και την ανθρώπινη εμπειρία. Η γιορτή, η σκληρότητα, η αισιοδοξία, η τρέλα, η καθαρά πολιτική και κοινωνιολογική ανάλυση θα συνυπάρχουν στο σύμπαν του τριημέρου.

Οι δύο ταινίες που θα παραχθούν επιτόπου έχουν αυστηρή πλοκή ή θα βασιστούν στον αυτοσχεδιασμό;

Θα υπάρχει ένα ισχυρό πλαίσιο. Τα σενάρια έχουν ανοιχτά σημεία και η πραγματικότητα που έχουμε μπροστά μας θα επηρεάσει πλήρως το αποτέλεσμα. Θα έχουμε φτιάξει τη γλάστρα από όπου θα βγει το φυτό.

Από τις ταινίες του μαραθωνίου ποιες ξεχωρίζετε;

Υπάρχουν πολλά διαμάντια, αλλά σίγουρα την σε πρώτη πανελλήνια προβολή της ταινίας της Ελενας Γουίτμαν «Τα ανθρώπινα λουλούδια της σάρκας».

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση αυτού του απαιτητικού και πολυδιάστατου εγχειρήματος;

Το οργανωτικό κομμάτι διότι πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό σχέδιο. Το μεγάλο στοίχημα, όμως, είναι οι θεατές που θα είναι στην Ελευσίνα να περάσουν καλά και να φύγουν με ισχυρές αναμνήσεις, να τροφοδοτηθούν και να ονειρευτούν.

Ποιες οδηγίες θα δίνατε στους επισκέπτες του Πανηγυριού;

Να έρθουν κάπως απροσχεδίαστα. Να μην προσπαθήσουν να ορίσουν από πριν τι θα συμβεί εκεί, αλλά να κινηθούν αυθόρμητα. Να φτιάξουν μια ωραία προσωπική διαδρομή ανάλογα προς αυτό που τους έλκει και να ευχαριστηθούν κάτι απρόβλεπτο.