Ιδεολογική πλατυποδία

Τζάμπα παιδευόμαστε με τις εκλογές και τις δημοσκοπήσεις, αφού ό,τι και αν γίνει, αν δεν προκύψει αυτοδυναμία, ο αρχηγός του τρίτου κόμματος θα μας φέρει ετοιμοπαράδοτο έναν πρωθυπουργό απ’ τα Lidl. Προκάτ, με ετοιματζίδικο κοστούμι (ή με φρεσκοραμμένο ταγέρ), επαναφορτιζόμενο, γρασαρισμένο, προς χρήσιν.

Και με έναν τέτοιο πρωθυπουργό επιτέλους θα ησυχάσουμε, θα καταπέσει κάθε μίσος και αντίθεση, μέχρι και οι αντιεξουσιαστές θα ηρεμήσουν. Ισως να είναι ένας πρωθυπουργός- σύμβολο, ένα απλό μανεκέν βιτρίνας που δεν θα μιλάει, δεν θα αποφασίζει, δεν θα δρα, απλώς θα τον έχουμε εκεί ως μετέωρο ξόανο. Ενα τοτέμ που θα στέκει υπεράνω της εξουσίας, ενώ τις αποφάσεις θα τις παίρνουν οι παρατάξεις από κάτω, ύστερα από ομηρικές μάχες. Πάντως δεν θα έχουμε ούτε Μητσοτάκη ούτε Τσίπρα ούτε Κουτσούμπα (Κουτσουμπά προφέρεται στα γαλλικά). Ειρήνη ημίν και υμίν.

Ωραίο σύστημα. Πώς και δεν το ανακάλυψαν τόσοι λαοί και τόσοι διανοούμενοι τόσους αιώνες (ούτε καν ο Αριστοτέλης στο «Αθηναίων Πολιτεία») κι έπρεπε να περιμένουμε να το συλλάβει ο αρχηγός του τρίτου κόμματος – είναι απορίας άξιον. Μήπως, πάλι, θα είναι μια κυβέρνηση-καζίνο με πρωθυπουργό από κλήρωση; Εκτός κι αν επιλεγεί ένα υπαρκτό πολιτικό πρόσωπο, από τα κοινόχρηστα. Αλλά και πάλι, σε αυτή την περίπτωση εγείρονται ερωτήματα: διότι εφόσον κάνουμε εκλογές, ο κόσμος θα ψηφίσει παρατάξεις με συγκεκριμένους αρχηγούς οι οποίοι τις εκφράζουν. Δεν θα ψηφίσει ας πούμε ΝΔ άνευ Μητσοτάκη, ΣΥΡΙΖΑ άνευ Τσίπρα, ούτε και θα ψήφιζε κάποιος ένα κόμμα χωρίς να γουστάρει τον αρχηγό του (ειδικά αν αυτό είναι αρχηγικό), όπως κανείς δεν τρώει σκορδαλιά χωρίς σκόρδα και αντσούγιες με στέβια.

Είναι εντελώς παράδοξο. Εξάλλου τόσα χρόνια το ΠΑΣΟΚ φώναζε «Ο λαός δεν ξεχνά τις σημαίνει Δεξιά», δηλαδή δεν αναφέρονταν σε κανέναν συγκεκριμένο αρχηγό, αλλά σε παράταξη – κι αυτό μέχρι που ο λαός, πλέον, πιο πολύ δεν ξεχνάει τι έχουν κάνει οι άλλοι, διότι η μνήμη είναι ύπουλο πράγμα και γρήγορα αλλοιώνει τα δεδομένα και τις επεξεργασίες της. Μπερδεύει τα πράγματα. Επιπλέον στο ΠΑΣΟΚ έπαιξε κατεξοχήν ρόλο ο πρώτος αρχηγός, ο Ανδρέας, και μετά απ’ αυτόν έκοψε το γάλα – άρα μια παράταξη είναι κυρίως ο επικεφαλής της. Αυτός την ενσαρκώνει. Αρα, πώς θα γίνουνε εκλογές, θα ψηφίσουμε κάποια κόμματα με συγκεκριμένους ηγέτες και μετά αυτοί θα εξαφανιστούν για να εμφανιστεί ένας μπαλαντέρ εκ του μη-όντος;

Η αλήθεια, βέβαια, είναι πως για κάποιες δεκαετίες η Ελλάς δεν επέλεγε υπαρκτούς αρχηγούς, ηγέτες και πρωθυπουργούς αλλά απλά ονόματα προηγούμενων πρωθυπουργών ανεξαρτήτως της αξίας τους, ελπίζοντας πως το όνομα αρκεί για να τα βγάλουμε πέρα, όπως κάποτε. Αρα εδώ έχουμε ένα περίεργο παιχνίδι της μνήμης και ενός λαού που κατά βάθος φαίνεται να είναι μάλλον βασιλόφρων, αφού πιστεύει πως σόι πάει το βασιλίκι, κι όποιος λέγεται Ναπολέων, άρα είναι και ο Μέγας Ναπολέων. Κυβερνούσε ένα όνομα από το παρελθόν. Μια λέξη ήταν αρκετή. (Με τα γνωστά αποτελέσματα).

Βέβαια, ακόμα και ένας γόνος μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικός πρωθυπουργός – όπως στις αυτοκρατορίες, όπου υπήρξαν μεγαλειώδεις και καταστροφικοί αυτοκράτορες, με βάση την απλή διαδοχή. Τίποτε δεν είναι σίγουρο, ούτε το ότι κάποιος, επειδή δεν είναι γόνος, άρα είναι καλύτερος – τα πάντα αποδεικνύονται μέσα στο γήπεδο. Πραγματικότητα άνδρα δείκνυσι. Αλλά είναι όμως περίεργο, ωστόσο, το πόση γοητεία ασκεί το όνομα, δηλαδή εδώ υπάρχει κάποιου είδους αταβισμός, ανορθολογισμός, όπως γενικότερα στην πολιτική και στον χθαμαλό μας βίο – όμως φαίνεται πως εν προκειμένω ο αρχηγός του τρίτου κόμματος, με μια έννοια, το τερμάτισε. Η πρότασή του εξαφανίζει κάθε έννοια επιλογής, δηλαδή την ίδια την έννοια των εκλογών, εναποθέτοντας τη βούληση όλου του λαού στα γούστα του δικού του μυαλού. Είναι μια καινοφανής δημοκρατική διαδικασία, μια άμεση δημοκρατία του ενός, με την έννοια «ό,τι θυμάμαι χαίρομαι» και το Οσκαρ μπορεί να πάει στον κ. Πατριδοκωλαράκη.

Φαίνεται πως η προεκλογική περίοδος είναι μια δύσκολη φάση κατά την οποία κάποιοι άνθρωποι δεν αντέχουν την πίεση και εκσφενδονίζουν διάφορα. Ή, θα σκεφτεί κάποιος, πως εν προκειμένω ίσως να κρύπτεται όπισθεν μια κάποια πτωχαλαζονεία αλλά κι ένας κρυφός αυταρχισμός χωρίς αίσθηση διαστάσεων και συσχετισμών. Χωρίς σεβασμό σε πρόσωπα και διαδικασίες, ένα «έτσι θέλω», κι επειδή βγήκα αδύναμος κρίκος θα απορρυθμίσω το σύμπαν – σύμφωνα με εκείνο του Ντίνου που λέει «σε πήρα να με επισκευάσεις κι εσύ με ξεχαρβάλωσες».

Δυστυχώς είναι αφόρητα προβοκατόρικο. Ισως βέβαια να ήταν μια κακή στιγμή, κι ο καθείς μπορεί να πετάξει ένα πυρότουβλο, δηλαδή να του ξεφύγει κάτι, αλλά όταν υπάρχει ένταση, προεκλογική περίοδος κι όλοι καραδοκούν να δούνε πότε θα πατήσεις την αγκινάρα, προσέχεις. Βέβαια, απ’ την άλλη, είναι σύνηθες προεκλογικά εν Ελλάδι να συναγωνίζεται η όποια αμετροέπεια την ακατανόητη αλαζονεία, αλλά: εκτός απ’ την πολιτική ρουλέτα και τα Lidl, υπάρχουν και άνθρωποι που ψηφίζουν. Και αφού ο αρχηγός δεν επανέφερε, τόσον καιρό, με πλήρεις τιμές τον Ευάγγελο Βενιζέλο στο κόμμα, ως θα έπρεπε, τότε γιατί να πιστέψουμε πως θα είχε στο μέλλον τη μεγαλοπρέπεια να διαλέξει έναν από άλλο κόμμα και αναλόγως λαμπρό; (Υπάρχει;). Και με βάση ποια ιδεολογική πλατυποδία;