Υπόθεση Λίνεκερ

Η υπόθεση Λίνεκερ είναι μια υπόθεση κατεξοχήν πολιτική. Το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης είναι θεμελιώδες ζήτημα δημοκρατίας και η λογοκρισία η επιτομή της παραβίασής του. Λαμβάνει χώρα όχι τυχαία, αλλά ως σύμπτωμα εξουσιαστικών σχέσεων, από κάποιον δυνατό προς κάποιον πιο αδύναμο. Τη στιγμή δε που ο σταθμός-εργοδότης απομακρύνει τον παρουσιαστή του επειδή τοποθετήθηκε πολιτικά σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, απογυμνώνεται η αυθαιρεσία μιας εξουσίας που νιώθει ότι απειλείται. Ο Λίνεκερ δεν άσκησε κριτική στη βρετανική κυβέρνηση από την εκπομπή του BBC ή στο όνομά του και ο λόγος του δεν είχε επ’ ουδενί χαρακτηριστικά ρητορικής μίσους. Το παράπτωμα που οδήγησε στη βραχυχρόνια απομάκρυνσή του ήταν ότι διατύπωσε άποψη για ένα θέμα που ενοχλεί την κοινωνία και την πολιτική της ηγεσία: το Μεταναστευτικό.

Το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης δεν περιορίζεται επειδή η εκφραζόμενη κριτική είναι σκληρή, παραπλανητική ή λανθασμένη. Οταν δε πραγματοποιείται σε ελεύθερη πλατφόρμα κοινής συχνότητας και από πρόσωπο που δεν κατέχει δημόσια θέση ή αξίωμα, ουδείς μπορεί να παρέμβει. Ο Λίνεκερ απομακρύνθηκε καθότι τοποθετήθηκε πολιτικά «με άδικο τρόπο» και έτσι μετατράπηκε σε θύμα μιας κατασταλτικής, αυθαίρετης λογοκρισίας. Με το παράδειγμά του, ενέχει ο κίνδυνος να μετατρέπονται σε θύματα προληπτικής λογοκρισίας δημοσιογράφοι που, βλέποντας τον Λίνεκερ να χάνει τη δουλειά του, αυτολογοκρίνονται προκειμένου να αποφύγουν τις συνέπειες. Ο παρουσιαστής επέστρεψε στη θέση του, εν πολλοίς λόγω του ραγδαίου αντιδραστικού κύματος και εν μέρει λόγω της δημοφιλίας του. Ενας πιο αδύναμος Λίνεκερ δεν θα δικαιωνόταν και η ελευθερία της έκφρασης θα θυσιαζόταν, θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια τη δημοκρατία.

Η δημοσιογραφία πρέπει να διακατέχεται από το προνόμιο που συνδυάζει ενισχυμένη ελευθερία λόγου και εκτεταμένο κριτικό έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας. Οντας ανεξάρτητη, θα έχει και την αναγκαία ελευθερία ώστε να λειτουργεί ευεργετικά για τη δημοκρατία. Πλοηγώντας την κοινωνία στην επίλυση προβλημάτων μέσα από τη σωστή ενημέρωση και την ανάδειξη καίριων ζητημάτων, ενώ παράλληλα κοιτάζει κριτικά την εκτελεστική εξουσία, συμβάλλει στην πολιτική εξέλιξη. Καθετί αντίστροφο θα προκαλούσε ρωγμές στους θεμέλιους λίθους της σύγχρονης φιλελεύθερης δημοκρατίας. Εάν δηλαδή οι δημοσιογράφοι και η δουλειά τους εξαρτώνται από το πόσο θα ενοχληθεί από το σχόλιό τους στο Twitter ο εργοδότης τους ή η ίδια η κυβέρνηση, τότε παύουν να είναι ανεξάρτητοι και επομένως ελεύθεροι να εκφράσουν την άποψή τους. Εισέρχονται, έτσι, σε έναν κόσμο αδιάλειπτης λογοκρισίας όπου η αυθαιρεσία της εξουσίας παραμένει ανέλεγκτη και η κοινωνία παθητική.

Το Μεταναστευτικό και η διαχείρισή του, τέλος, είναι από τα θέματα που χρήζουν διαβούλευσης και παραγωγικών αντιπαραθέσεων, ακριβώς επειδή προσκρούει στις βαθύτερες ανασφάλειες μιας κοινωνίας και της πολιτικής της εξουσίας. Εξάλλου, λογοκριτικές πρακτικές επιστρατεύει μόνο μια εξουσία σε ανασφάλεια. Μια δημοκρατική κοινωνία, όμως, που θέλει να βγει από την ανασφάλειά της επιβάλλεται να αναμετρηθεί με τα τέρατα των πιο παγιωμένων αντιλήψεών της. Αυτές σκάλισε ο Λίνεκερ με το δηκτικό του σχόλιο και η υπόθεσή του αποδεικνύει την απειλή που αντιμετωπίζουν σήμερα τα θεμέλια της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η προστασία τους δεν επιδέχεται εκπτώσεις και η αληθινή πρόοδος μιας κοινωνίας καθορίζεται από τον βαθμό ελευθερίας της έκφρασής της.

Ο Αγγελος Καραγιαννόπουλος είναι βοηθός Ερευνας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και το Youth Hub του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου