Ολα ή τίποτα

Τώρα που η συνταγματική θητεία της παρούσας κυβέρνησης πλησιάζει σιγά σιγά προς τη λήξη της, θα άξιζε να γίνει και μια αποτίμηση του πυρήνα της ιδεολογίας και της διακυβέρνησής της. Του επιτελικού κράτους. Ενα μοντέλο διακυβέρνησης προεδρικής δημοκρατίας, χωρίς την τυπική αλλαγή του πολιτεύματος και των τελετουργιών του, με συγκέντρωση αρμοδιοτήτων στην Προεδρία της Κυβέρνησης (αυτό που δημοσιογραφικά λέμε «στο Μαξίμου»), με τον Πρωθυπουργό στον πυρήνα της ισχύος περιτριγυρισμένο από υπουργούς και άλλους επιτελικούς σε διάταξη task force.

Αυτό το σύστημα, αυτό το μοντέλο, έχει πλέον δοκιμαστεί. Κάποιοι θα το θεωρούν πετυχημένο, άλλοι αποτυχημένο, άλλοι θα έχουν ενστάσεις ως προς τη συμβατότητά του με το Σύνταγμα και το πολίτευμα της χώρας, άλλοι θα προκρίνουν την αποτελεσματικότητα ως σημαντικότερη από τα πολιτειακά (άποψη ιδιαίτερα δημοφιλής και ακόμη περισσότερο επικίνδυνη).

Αυτό το οποίο δεν μπορεί κανείς, ωστόσο, να αμφισβητήσει είναι ότι αυτό το άτυπο προεδρικό σύστημα, μαζί με τις αρμοδιότητες αυξάνει και τις ευθύνες του Πρωθυπουργού. Για να το πούμε πολύ απλά, η αμεσότητα της επιτελικότητας σημαίνει και αμεσότητα της ευθύνης. Το καταλαβαίνουν ακόμη και παιδάκια του δημοτικού που έχουν ακούσει μια σχετική ατάκα του Σπάιντερμαν για τη σχέση δύναμης κι ευθύνης.

Στην περίπτωση, ας πούμε, των παρακολουθήσεων, αν δεχτεί κανείς ότι ο Πρωθυπουργός δεν γνώριζε καν τι πράττει η υπηρεσία που υπάγεται άμεσα στον ίδιο προσωπικά, είναι σαφές ότι το επιτελικό του κράτος εκεί απέτυχε. Κι αυτός μαζί, διότι αυτή είναι η αντικειμενική ευθύνη που επέλεξε. Κι η αποτυχία του αφορά μια νευραλγική υπηρεσία για την ασφάλεια των Ελλήνων.

Στην περίπτωση των Τεμπών, από την άλλη, αν δεχτεί κανείς ότι ο Πρωθυπουργός δεν γνώριζε το μέγεθος των προβλημάτων και των ελλείψεων στα σιδηροδρομικά δίκτυα, τότε και πάλι ομολογεί μια αποτυχία του.

Ο Πρωθυπουργός έχει επικαλεστεί ξανά άγνοια για διάφορες δυσάρεστες υποθέσεις. Παράλληλα, βέβαια, επιθυμεί (δικαίως από μεριάς του) να πιστώνεται κάθε επιτυχία αυτός και ο στενός πυρήνας της «κυβερνητικής task force» που έχει γύρω του. Δεν πάει έτσι όμως. Στο οργανόγραμμα που έφτιαξε για τον εαυτό του θα τα έχει όλα, πάντα ή δεν θα έχει τίποτα. Μαζί με εμάς θα κάνει, άλλωστε, κι αυτός την αποτίμησή του.