Σε μονή γραμμή

Σε μονή γραμμή και κινούμενα σε αντίθετη κατεύθυνση συγκρούστηκαν τα δύο τρένα της τραγωδίας των Τεμπών, σκορπώντας τον θάνατο και βυθίζοντας δεκάδες οικογένειες αλλά και όλους μας στο πένθος. Τα αδιανόητα «ανθρώπινα λάθη» που τρομάζουν όσο περισσότερο αποκαλύπτονται, τα κατά συρροή εγκλήματα με πράξεις και παραλείψεις δεκαετιών στη διαχείριση των σιδηροδρόμων, οι χρόνιες παθογένειες μιας αποδιαρθρωμένης δημόσιας διοίκησης δεν αρκούν για να δώσουν απαντήσεις στα αμέτρητα «γιατί» αυτής της τραγωδίας. Η απώλεια τόσων ζωών και οι τραγικές συνθήκες του θανάτου είναι αδύνατο να χωρέσουν στη συλλογική οδύνη και να χρεωθούν στην «κακιά την (χ)ώρα». Γι’ αυτό, από εκείνο το βράδυ της Τρίτης, μαζί με το πένθος περισσεύουν ο φόβος, η εκμαθημένη αβοηθησία, αλλά και η οργή, παράλληλα με την απαίτηση για δικαιοσύνη, για να μη συγκαλυφθούν οι ευθύνες για τα λάθη, τις παραλείψεις και τα εγκλήματα.

Στη «μονή γραμμή» της χθεσινής και σημερινής Ελλάδας συγκρούονται οι ευθύνες μιας εγκληματικά ασύδοτης δημοσιοϋπαλληλίας στον ΟΣΕ, της έλλειψης αποτελεσματικού ιεραρχικού ελέγχου για τη σιδηροδρομική ασφάλεια, της διαπλοκής μεταξύ συνδικαλιστικών, πολιτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων, της ανοχής σε κάθε είδους μαφίες, της κρατικής αδιαφορίας για την ευθύνη απέναντι στους πολίτες. Το φονικό αποτέλεσμα επιβαρύνεται πλέον με τις αποκαλύψεις – σε βάθος δεκαετίας – για τη σωρεία άσκοπων καθυστερήσεων, άγονων διαδικασιών και σκοπούμενων παραβιάσεων στην αμαρτωλή σύμβαση 717 για το σύστημα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης των τρένων.

Στη «μονή γραμμή» των αλληλένδετων και διαχρονικών κρατικών και πολιτικών παθογενειών της χθεσινής και σημερινής Ελλάδας πρέπει να καταλογιστούν οι ευθύνες και να αποδοθεί δικαιοσύνη σε όλες τις βαθμίδες συμμετοχής στην πρόκληση της τραγωδίας. Οι πολίτες είναι πλέον έντρομοι, απογοητευμένοι και οργισμένοι όσο ανακαλύπτουν ξαφνικά τις πάμπολλες «παγίδες θανάτου» – όχι μόνο στον ΟΣΕ, αλλά στη συνολική σχέση τους με το κράτος – που απειλούν την ασφάλειά τους. Οι πολλοί και όλων των ηλικιών που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας και πένθους δεν έγιναν «αγανακτισμένοι», ούτε έχουν σχέση με τους επαγγελματίες μπάχαλους, τους λαϊκιστές δήθεν αντισυστημικούς που μυρίστηκαν «αναστάτωση» ή τους κουτοπόνηρους μεταπράτες του ανθρώπινου πόνου.

Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των πολιτών απαιτεί την ανάληψη της ευθύνης για την τραγωδία από την κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα, την απόδοση δικαιοσύνης, την τιμωρία των υπευθύνων και τη συμπεριληπτική ασφάλεια με ελευθερία για όλους. Μετά την τραγωδία, αρνείται πλέον τα επικοινωνιακά μπαλώματα, τη διάχυση της ευθύνης «στα χαμηλά», τις παραιτήσεις «διευκόλυνσης», τις σταθμίσεις πολιτικού κόστους και τις γκρίζες ζώνες συγκάλυψης της ανομίας. Απαιτεί βαθιές και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στο κράτος και τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος για να μην εξαρτάται η ζωή και η ασφάλεια του κόσμου από ακατάλληλους σταθμάρχες, από συνδικαλιστές που (συν)διοικούν δημόσιους οργανισμούς, από επιτηδείους φυγόπονους που αρνούνται την αξιολόγηση, από άσχετους διοικητές νοσοκομείων, από υπουργούς που κρύβονται πίσω από την ευθύνη των υπηρεσιακών παραγόντων, από κρατικοδίαιτους επιχειρηματίες που βλάπτουν το δημόσιο συμφέρον. Από αυτές τις επιτακτικές μεταρρυθμίσεις θα εξαρτηθούν η συμμετοχή και η ψήφος των πολιτών στις εκλογές. Η τάση αποχής που φαίνεται να διογκώνεται δεν είναι παραίτηση αλλά απαίτηση για αλλαγές.

Στη «μονή γραμμή» των εκλογών το επίδικο ζήτημα για πολλούς ίσως δεν θα είναι η αυτοδυναμία ή οι κυβερνητικές συνεργασίες, ούτε οι πολιτικοί τακτισμοί «νικητών» και «ηττημένων». Θα είναι πώς, πόσοι και ποιοι θα βάλουν πλάτη για τις μεταρρυθμίσεις που έχει δραματικά ανάγκη η σημερινή και η αυριανή Ελλάδα.

Ο Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, πρ. υφυπουργός