Debate

Στις δημοκρατίες δεν αρκεί μόνο να ψηφίζουν οι πολίτες ελεύθερα. Υπάρχει και ένα προαπαιτούμενο: να ακούγονται όλες οι απόψεις και να μπορεί έτσι ο καθένας, φτάνοντας στην κάλπη, να έχει καθαρή εικόνα για το τι πρεσβεύουν τα κόμματα που ζητούν την ψήφο του. Και στις ανεπτυγμένες δυτικές δημοκρατίες, συμπληρωματικά στην ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων στο Κοινοβούλιο, στον Τύπο, στα social media, διατηρείται ζωντανός και ο θεσμός των τηλεοπτικών debates. Eκεί, μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες (σε κάποιες χώρες και μπροστά σε επιλεγμένο για την αντιπροσωπευτικότητά του κοινό) οι υποψήφιοι απαντούν σε ερωτήσεις και κάνουν (λιγότερο ή περισσότερο) διάλογο  μεταξύ τους. Πρόκειται για ένα τελετουργικό της σύγχρονης δημοκρατίας που προσφέρει θέαμα στους τηλεθεατές και αυτοί συνήθως το ανταμείβουν με υψηλή τηλεθέαση.

Πόσο ουσιαστική είναι η συμβολή του στην ενημέρωση των πολιτών; Η αλήθεια είναι ότι κάποια θέματα (ιδίως τα σχετικά με την οικονομία), αν δεν τα απλοποιήσουν οι πολιτικοί, χρησιμοποιώντας παραδείγματα από την καθημερινή ζωή, είναι πολύ δύσκολο να γίνουν κατανοητά. Αν ας πούμε ο σημερινός πρωθυπουργός σε ένα debate μιλήσει για τη σχέση των ελληνικών με τα ιταλικά spreads, ελάχιστοι θα του αποδώσουν εύσημα για αυτό που ο ίδιος θεωρεί επιτυχία! Αντίθετα, αν πει ότι ο Ιταλός αγοράζει τα μακαρόνια ακριβότερα από τον Ελληνα, όλοι θα καταλάβουν. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα που διδάσκεται στην Πολιτική Επιστήμη είναι το αποτέλεσμα έρευνας που έγινε ύστερα από το debate Μιτεράν – Σιράκ στη Γαλλία. Οι ερωτώμενοι απάντησαν σε ποσοστό 55% ότι συμφωνούν με όσα είπε για την οικονομία ο Μιτεράν, αλλά σε μια ερώτηση ελέγχου (αν κατάλαβαν αυτό που συγκεκριμένα είπε ο Μιτεράν για το πώς θα αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό) αποδείχθηκε ότι το 85% δεν είχε καταλάβει τι πρότεινε ο πρόεδρος! Φαίνεται όμως ότι τα έλεγε με γοητευτικό τρόπο και, καθώς είχε γενικά ρεύμα, οι πολίτες θεωρούσαν ότι τα λέει όπως πρέπει και για την οικονομία – και ας διαφωνούσαν όταν κάποιος τρίτος τούς εξηγούσε τι ακριβώς είχε πει!

Είναι λοιπόν τα debates ένα θέαμα μόνο για τις εντυπώσεις; Μετράει τελικά το ύφος, η στάση του σώματος και δυο-τρεις εκλαϊκευμένες ατάκες που μένουν; Σίγουρα όλα αυτά παίζουν τεράστιο ρόλο, αφού η τηλεόραση είναι το μέσο μετάδοσης του «μηνύματος» και αυτοί είναι οι όροι στην τηλεόραση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείεται να ειπωθούν και ουσιαστικά πράγματα που θα βοηθήσουν κάποιον να καταλάβει καλύτερα τι αντιπροσωπεύει ο κάθε πολιτικός.

Ομως, μιλώντας για debate στις μέρες μας, μην ξεχνάμε ότι υπάρχει και η «μεταεπικοινωνία». Παλαιότερα όλοι λέγαμε ότι, εκτός από το ίδιο το debate, επηρέαζαν  την τελική αποτίμησή του και τα σχόλια των επαγγελματιών στα media – η κριτική που εκείνοι εκ των υστέρων έκαναν. Σήμερα στην εξίσωση μπαίνουν και τα social media. Οι ομάδες κρούσης των κομμάτων στα social media θα παίζουν παράλληλα με τους αρχηγούς το δικό τους παιχνίδι επηρεασμού – και μάλιστα την ώρα του debate. Και πολύς κόσμος θα παρακολουθεί!

Αν τελικά δούμε τηλεμαχία στις εκλογές, είναι σίγουρο ότι η προετοιμασία θα είναι πολυεπίπεδη και θα περιλαμβάνει και την παράλληλη μάχη – αυτή σχετικά με το debate, στα κοινωνικά δίκτυα.

Ο Χάρης Γούλιος είναι επικοινωνιολόγος/διευθυντής Μarketing του MEGA