Ενας πολιτισμός του γραπτού λόγου

Η 9η Φεβρουαρίου ανακηρύχθηκε από την Βουλή των Ελλήνων το 2017 Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, συνδέοντάς την με την ημερομηνία τού θανάτου (9 Φεβρουαρίου τού 1857) τού εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού. Διαδικαστικά -όσο γνωρίζω- δεν έχει ανγνωρισθεί ακόμη ως «Παγκόσμια Ημέρα», αλλά αυτό δεν μειώνει την σημασία τής επετείου από πλευράς Ελλάδος και Ελληνισμού.

Η Κοινή ελληνική γλώσσα που μιλάμε και γράφουμε σήμερα οι Έλληνες όπου γης είναι η αδιάσπαστη μακραίωνη συνέχεια που ως «νοητή γραμμή» μάς συνδέει άμεσα και άρρηκτα με τις μεγαλύτερες στιγμές τής ελληνικής σκέψης και γλώσσας καιμε τα μεγαλύτερα πετάγματα τής σκέψης τού ανθρώπου στην οικουμένη. Σαράντα (40) αιώνες αδιάσπαστης προφορικής παράδοσης, τριάντα πέντε (35) αιώνες γραπτής παράδοσης, είκοσι οκτώ (28) αιώνες ελληνικής αλφαβητικής γραφής, είκοσι τέσσερεις (24) αιώνες ίδιας ορθογραφίας των λέξεων, νά γιατί η  παρουσία και η παράδοση τής ελληνικής γλώσσας είναι μοναδική.

Η συνέχεια αυτή τής γλώσσας μας είναι που μάς συνδέει με τον λόγο τού Πλάτωνος και τού Αριστοτέλους, με την γλώσσα των κειμένων τού Ομήρου και τού Αισχύλου, με την γλώσσα  τού Θουκυδίδη, τού Ηροδότου και τού Πλουτάρχου, με την γλώσσα τού Ιπποκράτους, ακόμη και με την γλώσσα τής Καινής και Παλαιάς Διαθήκης, την γλώσσα τού Χρυσοστόμου, τού Γρηγορίου και τού Βασιλείου, με την γλώσσα των βυζαντινών χρονογράφων και τής εκλησιαστικής υμνογραφίας, με τον Ερωτόκριτο και τα δημοτικά μας τραγούδια, για να σταθώ μόνο σ’ αυτά.

Μη γελιόμαστε! Ας συνειδητοποιήσουμε ότι ο ελληνικός πολιτισμός είναι ένας πολιτισμός τού γραπτού λόγου. Τα κείμενά μας τα γραμμένα στα Ελληνικά με το ελληνικό αλφάβητο είναι αυτά με τα οποία μάς έμαθε, μάς γνωρίζει και μάς ξεχωρίζει όλος ο κόσμος. Αυτή είναι η μεγάλη μας κληρονομιά. Αυτό είναι το μεγάλο μας πολιτισμικό κεφάλαιο. Αυτό είναι το προνόμιο για το οποίο θα ήταν  περήφανος κάθε λαός τής γης.

Άραγε εμείς ως Έλληνες έχουμε συνείδηση αυτού τού γλωσσικού θησαυρού;

Γνωρίζουμε την αξία τής γλώσσας μας; Την αξιοποιούμε; Αγαπάμε πραγματικά την γλώσσα μας; Την σεβόμαστε ως αξία; Την μαθαίνουμε στην διαχρονική της διάσταση; Την μιλάμε και την γράφουμε με κάποια ποιότητα; Αισθανόμαστε περήφανοι γι’αυτήν; Η «Ημέρα τής Ελληνικής Γλώσσας» είναι, πιστεύω, μια ευκαιρία για συνειδητοποίηση, προβληματισμό και  περισυλλογή σε τέτοια ερωτήματα.

Ο Γ. Μπαμπινιώτης είναι φιλόλογος, πρώην πρύτανης και ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών