Πίσω στο μέλλον

Το ζητούμενο του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών στην Κύπρο δεν αφορούσε την πρώτη θέση αλλά τη δεύτερη. Δεν υπήρχε ιδιαίτερη αμφιβολία ότι ο Ν. Χριστοδουλίδης θα πρώτευε. Εκείνο που δεν ήταν καθόλου βέβαιο ήταν ποιος άλλος θα περνούσε στον επόμενο γύρο. Αυτό όμως ήταν που θα καθόριζε το μέλλον όλου του πολιτικού σκηνικού στο νησί, πέρα από τις εκλογές αυτές. Το ΑΚΕΛ και η ηγεσία του σώθηκαν, τουλάχιστον προσωρινά, αλλά δεν συνέβη το ίδιο με τον Δημοκρατικό Συναγερμό και τον πρόεδρό του που υπέστησαν ηχηρή ήττα. Ηταν σχεδόν βέβαιο ότι ο επικεφαλής όποιου κόμματος έχανε θα αντιμετώπιζε τυπική ή ουσιαστική μομφή και αυτό φαίνεται ότι θα συμβεί με τον Αβέρωφ Νεοφύτου.

Δεν είναι σαφές ποιες πολιτικές συμφωνίες και δοσοληψίες θα επιχειρηθούν ως τον δεύτερο γύρο, τόσο εντός του κόμματος όσο και μεταξύ του κόμματος και του κ. Χριστοδουλίδη. Οπως επίσης δεν υπάρχει ούτε ένα πρόσωπο που να έχει δημόσια προταθεί ή υποδειχθεί για τη στελέχωση της οποιασδήποτε κυβέρνησης συσταθεί. Πέρα από τις γενικές αναφορές περί κυβέρνησης γενικότερης αποδοχής, ο επικρατέστερος Ν. Χριστοδουλίδης, αν εκλεγεί, θα πρέπει να συγκεράσει διάφορα και διαφορετικά κόμματα που τον υποστήριξαν και θα είναι πολύ ενδιαφέρον να δούμε τι υπουργικό συμβούλιο θα προκύψει. Αν, πάντως, εκλεγεί και εδραιωθεί, είναι πιθανό να δούμε, σε σχετικό βάθος χρόνου, μεταβολή του πολιτικού σκηνικού, με διεκδίκηση και της ηγεσίας του ΔΗΣΥ, ενσωμάτωση ή διάλυση άλλων κομμάτων και τελικά δημιουργία ενιαίου ευρύτερου (κεντρο)δεξιού χώρου. Το ΑΚΕΛ θα πρέπει, από την πλευρά του, για να εξασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση και παρουσία, να ξεκαθαρίσει τα όποια θέματα ταυτότητας και να καταφέρει να πείσει ότι είναι σύγχρονο κόμμα με ρεαλιστικές θέσεις.

Το παζλ των πρώτων συμπερασμάτων από τον εκλογικό γύρο συμπληρώνουν τρία στοιχεία: η μεγάλη αποχή, η εδραίωση της ακροδεξιάς παρουσίας στα πολιτικά πράγματα και τα εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά ακόμη και εκείνων των ανεξάρτητων υποψηφίων που δεν υποστηρίχθηκαν από κάποιο κόμμα αλλά υπέβαλαν ουσιαστικά πολιτικά προγράμματα και είχαν σοβαρή πολιτική παρουσία και στιβαρό πολιτικό λόγο. Το κομματικό σύστημα, ακόμα και με κάποιες στρεβλώσεις, φαίνεται καλά κρατεί.

Στο εθνικό θέμα, η επόμενη κυβέρνηση θα κληθεί να διαχειριστεί το Κυπριακό στην πιο δύσκολη φάση της σύγχρονης ιστορίας του, ένα βήμα πριν από το οριστικό τέλος, με κατάρρευση των συνομιλιών και ανυπαρξία προόδου για 6 χρόνια, με δυσμενέστατες διεθνείς συγκυρίες, ένα σωρό τοπικά και διεθνή βαρίδια κι ένα συνεχώς και τάχιστα επιδεινούμενο κλίμα. Θα είναι ενδιαφέρον να δούμε η επόμενη κυβέρνηση και βέβαια ο κ. Χριστοδουλίδης, αν εκλεγεί, τι δρόμο θα ακολουθήσει και τι θα κάνει επί της ουσίας, αν μπορεί κι αν θέλει, πέρα από το επικοινωνιακό επίπεδο στο οποίο, συγκριτικά, υπερτέρησε προεκλογικά. Κι αν και δεν έχει γίνει ποτέ ως σήμερα, τι καλά που θα ήταν αν τα μεγαλύτερα κόμματα συνεργάζονταν, τουλάχιστον στο θέμα αυτό. Ισως και να υπήρχε προοπτική…

Ο Χάρης Τζήμητρας είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου – διευθυντής Κυπριακού Κέντρου, Ινστιτούτο του Οσλο για την Ειρήνη (PRIO) – senior fellow του Atlantic Council, Ουάσιγκτον.