«Προσοχή, Εύφλεκτο»

Μια και τα θέματα που αφορούν το Σύνταγμα και τους θεσμούς θα μας απασχολούν, με δυσάρεστο τρόπο, ως και τις εκλογές, ήταν εξαιρετική η ιδέα του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ιδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου να πραγματοποιήσει μια σχετική έρευνα κοινής γνώμης, σε συνεργασία με τη Μονάδα Ερευνών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Τα αποτελέσματά της όμως είναι, στην ουσία τους, αποκαρδιωτικά. Κατ’ αρχάς, 6 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι αισθάνονται υπερήφανοι για το Σύνταγμα. Και είναι ανησυχητικό – αν και αναμενόμενο – ότι το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο σε μεγαλύτερες ηλικίες, στα πιο εύπορα στρώματα και σε εκείνους με ανώτερο μορφωτικό επίπεδο, αλλά μειώνεται σε όσους αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί και στους νεότερους. Ωστόσο το 65% πιστεύει ότι οι εκάστοτε κυβερνώντες «δεν τηρούν το Σύνταγμα ή το παραβιάζουν συστηματικά». Και το 70% θεωρεί ότι η δικαστική εξουσία δεν είναι ανεξάρτητη από την εκάστοτε κυβέρνηση και από κέντρα «οικονομικής ή επικοινωνιακής ισχύος».

Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι μια σημαντική πλειοψηφία των πολιτών δεν εμπιστεύεται πια τη Δικαιοσύνη, θεωρεί, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι η εξουσία είναι περίπου ατιμώρητη και ότι η δημοκρατία δεν δουλεύει σωστά. Ολα αυτά σε ένα πολιτικό περιβάλλον που συζητά το θέμα των παρακολουθήσεων και τον περιορισμό της υποψηφιότητας ενός κατάδικου νεοναζί στις εκλογές και μια κοινωνία επιβαρυμένη από την ανασφάλεια που προκαλεί το αυξημένο κόστος διαβίωσης.

Ολα αυτά μαζί, σε συνδυασμό, θα μπορούσαν να φέρουν τη σήμανση «Προσοχή, Εύφλεκτο». Σε κάθε έρευνα που έχει γίνει διεθνώς για το ακροδεξιό φαινόμενο, τα προβλήματα αξιοπιστίας των δημοκρατικών θεσμών και η οικονομική ανασφάλεια είναι στους πλέον συνήθεις παράγοντες που οδηγούν πολίτες στο να έλκονται από την ακροδεξιά ρητορική, πόσω μάλλον όταν αυτή είναι διάχυτη και απενοχοποιημένη. Οπως τείνει, δηλαδή, να είναι στη χώρα μας, για το «χάιδεμα των αφτιών» του υπερσυντηρητικού ακροατηρίου.

Αν δεν απασχολήσουν στα σοβαρά όλα αυτά το πολιτικό προσωπικό μας, δεν θα καθαρίσουμε ποτέ οριστικά με τις ακραίες δυνάμεις, όσες διατάξεις κι αν ψηφίσουν τα κόμματα για τον περιορισμό των φυλακισμένων χρυσαυγιτών (που τόσο καιρό αναρτούν ανενόχλητοι καθημερινά κηρύγματα μέσα από τα κελιά τους). Κι ούτε τα ξεσπάσματα θεσμικής ευαισθησίας θα πείθουν κανέναν, πέραν των οπαδών, όταν η ασυνέπεια θα μαρτυρά πως είναι προσχηματικά. Δυστυχώς.