Συγκλίνουμε

Πριν από ακριβώς 12 μήνες το ελληνικό Δημόσιο βγήκε στις αγορές με την έκδοση 10ετούς ομολόγου, του πιο σημαντικού και πιο εμβληματικού των εκδόσεων μιας χώρας, και άντλησε 3 δισ. ευρώ με επιτόκιο 1,75%. Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούλιο, προχώρησε σε επανέκδοση του ίδιου ομολόγου και το επιτόκιο είχε ήδη ανέβει αρκετά στο 3,6%. Αυτή την εβδομάδα η χώρα επιστρέφει στις αγορές ξανά με 10ετές ομόλογο και αν βρει επιτόκιο κάτω από 4,4% θα πρέπει να πανηγυρίζουμε. Η σύγκριση των επιτοκίων αντικατοπτρίζει με τον καλύτερο τρόπο όσα έχουν γίνει στην παγκόσμια οικονομία τον τελευταίο χρόνο. Πώς από τα αρνητικά επιτόκια και τον σχεδόν μηδενικό πληθωρισμό αρκούσε η μεταπανδημική έκρηξη της κατανάλωσης και ένας πόλεμος για να εκτοξευτεί πρώτα ο δείκτης τιμών καταναλωτή σε επίπεδα που είχαμε πολλές δεκαετίες να δούμε. Αντίστοιχα τα επιτόκια ως απάντηση στον τιμάριθμο, κατέγραψαν απανωτές αυξήσεις, αλλάζοντας απότομα τις συνθήκες χρηματοδότησης της οικονομίας.

Πριν σπεύσουμε να τρομάξουμε με την αύξηση του κόστους δανεισμού, αρκεί να δούμε το κόστος δανεισμού των κανονικών περιόδων της ελληνικής οικονομίας, πριν δηλαδή από τα Μνημόνια και μετά την ένταξή μας στη ζώνη του ευρώ. Εως και τα τέλη του 2009, το ελληνικό δεκαετές ομόλογο αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ 3,8% και 4,8%. Με αυτά τα επίπεδα δανεισμού η χώρα έβγαινε για τεράστια ποσά στις αγορές και όχι απλώς τα έπαιρνε, αλλά κάθε χρόνο δημιουργούσε νέα ελλείμματα τα οποία χρηματοδοτούσε με ακόμα περισσότερο δανεισμό. Την περίοδο των Μνημονίων, τότε που η χώρα είχε χάσει κάθε επαφή με τις αγορές, οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων έφτασαν έως και το 36%. Υποχώρησαν κάτω από το 4% στις αρχές του 2019, όταν χώρες όπως η Γερμανία πληρώνονταν από τις αγορές για να τη δανείσουν.

Από την κανονική περίοδο, πριν από τη χρεοκοπία της χώρας και τη σημερινή εποχή, το μόνο που μοιάζει είναι τα σχετικά υψηλά επιτόκια. Οι ετήσιες ανάγκες δανεισμού μέσω της έκδοσης ομολόγων έχουν υποχωρήσει μόλις στα 7 δισ. ευρώ και για τα επόμενα χρόνια θα είναι ακόμα χαμηλότερες, στην περιοχή των 6 δισ. ετησίως.

Για να γίνει αντιληπτή η διαφορά, η Ιταλία, μια χώρα με λίγο μικρότερο χρέος από την Ελλάδα και με πολύ μεγαλύτερο μέγεθος, που θα χρειαστεί να αντλήσει πάνω από 400 δισ. ευρώ το 2023, προκειμένου να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της και να καλύψει τα ελλείμματά της, ακόμα δεν έχει τολμήσει να ξεμυτίσει στις αγορές. Η Ελλάδα – και σωστά – σπεύδει να το κάνει, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο του ετήσιου προγράμματος δανεισμού της. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα, ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους θα τα αφήσει για αργότερα. Για μετά τις εκλογές. Οταν θα πλησιάζει και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και η μείωση της ψαλίδας από τις αποδόσεις των ομολόγων των χωρών του πυρήνα.

Το κρίσιμο άλλωστε για φέτος δεν θα είναι το επιτόκιο, αλλά ξανά έπειτα από χρόνια το spread. Η διαφορά του από το κόστος δανεισμού χωρών όπως η Γερμανία. Οσο μικρότερη θα είναι αυτή η διαφορά, τόσο μικρότερο θα είναι το κόστος δανεισμού για τους φορολογούμενους. Τόσο περισσότερο θα απομακρύνεται η ελληνική οικονομία από τις χώρες όπως η Ιταλία με προβλήματα. Τόσο περισσότερο θα συγκλίνει με τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες…