Ζητείται κάθαρση…

Το περιστατικό που τυποποιήθηκε στην ειδησεογραφία ως «ομαδικός βιασμός 15χρονου στο Iλιον» αποτέλεσε αφορμή για πρόχειρες σκέψεις και προβληματισμούς πάνω σε όσες αποσπασματικές πληροφορίες αποκαλύπτονται σταδιακά και επιλεκτικά, τηρώντας τις αναγκαίες επιφυλάξεις που επιβάλλει η έλλειψη μιας ολοκληρωμένης και σε βάθος ενημέρωσης σχετικά με όλες τις διαστάσεις και την πολυπλοκότητα που μπορεί να κρύβεται πίσω από τις αρχικές εντυπώσεις.

Αν αφήσουμε να καταλαγιάσει η φρίκη των περιγραφών και δεν αρκεστούμε σε κοινότοπες απαντήσεις στα πολυάριθμα «πώς» και «γιατί», που μας κεντρίζουν, τότε ίσως έχει έρθει η ώρα να ανασυγκροτήσουμε νηφάλια τα επεισόδια του δράματος – τόσο εκείνα που συνέβησαν όσο κι εκείνα που, αν είχαν συμβεί, ίσως να οδηγούσαν σε άλλη τροπή τα γεγονότα.

Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι αυτό που παρουσιάστηκε ως «ομαδικός βιασμός 15χρονου στο Iλιον» δεν είναι παρά η κορύφωση μιας τραυματικής διαδικασίας, που κλιμακώθηκε βαθμιαία και σε βάθος χρόνου ανάμεσα σε συγκεκριμένα πρόσωπα (συμμαθητές), που κυκλοφορούσαν μέσα σε συγκοινωνούντα περιβάλλοντα (οικογένεια-σχολείο-γειτονιά), χωρίς, ωστόσο, να ανακοπεί σε κανένα στάδιο η εξέλιξή της. Αφέθηκε να ολοκληρώσει σιωπηρά την τραγική πορεία της μέχρι την τελική δημόσια έκρηξή της (καταγγελία στις Aρχές) και την παραλαβή της σκυτάλης από μια θεσμική διαδικασία, που ανέλαβε την κάθαρση με εξίσου τραυματικές συνέπειες (προφυλακίσεις).

Αν η παραπάνω περιγραφή των γεγονότων αληθεύει, τότε καινούργια αμείλικτα ερωτήματα μας κατακλύζουν: Γιατί αφέθηκε να εξελιχθεί ανεμπόδιστα αυτή η διαδοχή των επεισοδίων; Τι τροφοδοτούσε την εξέλιξή της; Ηταν πράγματι σιωπηρή και απόκρυφη ή παρέμεινε έτσι ηθελημένα ή από την αδράνεια όσων, ενδεχομένως, τη γνώριζαν; Σε κανένα από τα περιβάλλοντα που ζούσαν και κινούνταν αυτοί οι έφηβοι δεν ενεργοποιήθηκε κάποιο ανακλαστικό; Γενικότερα: Πόσο μειώνονται οι αποστάσεις ανάμεσα στην κανονικότητα, το έγκλημα και την καταστολή όταν απουσιάζουν ή δεν λειτουργούν έγκαιρα και ουσιαστικά οι φορείς και διαδικασίες πρόληψης; Και εν τέλει: Η (συλ)λογιστική της ποινικής δικαιοσύνης που επιβάλλει απλουστευτικές κατηγοριοποιήσεις (δράστες/θύμα, κάτω από 15/πάνω από 15…), αποκλεισμούς και στίγματα, πόσο ικανοποιητικά μπορεί να ανταποκριθεί στο μέγεθος του δράματος και τις ουσιαστικές ανάγκες όλων των – μόλις 15 χρονών – πρωταγωνιστών του;

Ο Γιώργος Νικολόπουλος είναι καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο