Κοινωνικό συμβόλαιο

Τον Οκτώβριο, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας συγκάλεσε το 20ό Συνέδριο, πρωτίστως για να επιβεβαιώσει το μονοπώλιο του προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην εξουσία της χώρας. Ολα πήγαν σύμφωνα με τα σχέδιά του: για πρώτη φορά από τις μέρες του Μάο Τσετούνγκ, ένας άνθρωπος έχει σήμερα την απόλυτη εξουσία στην Κίνα.

Οπως δείχνει όμως η πρόσφατη ιστορία, η επιστροφή στην εξουσία του ενός ανδρός σε μία χώρα 1,4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων εκπροσωπεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την Κίνα και τη θέση της ως ανερχόμενης υπερδύναμης, δεύτερη μετά τις ΗΠΑ.

Ναι, υπό τον Σι, η εξουσία του κινεζικού καθεστώτος μοιάζει όλο και πιο απεριόριστη και ανεξέλεγκτη, λόγω των μαζικών επενδύσεων σε υπερσύγχρονα ψηφιακά συστήματα παρακολούθησης και κοινωνικού ελέγχου.

Αλλά η δύναμη του ΚΚΚ δεν βασίζεται μόνο στην «έξυπνη», εφ’ όλης της ύλης, καταστολή. Είναι αποτέλεσμα των φοβερών επιτυχιών του κόμματος όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό της Κίνας.

Για λίγα χρόνια στα τέλη της δεκαετίας του 2010, φαινόταν να είναι μόνο θέμα χρόνου να αντικαταστήσει η Κίνα τις ΗΠΑ ως η μεγαλύτερη οικονομία και η κυρίαρχη τεχνολογική υπερδύναμη του κόσμου.

Κι έπειτα, στα τέλη του 2019, ξέσπασε στην Ουχάν η Covid-19. Παρά τις προσπάθειες των κινεζικών Αρχών να συγκαλύψουν την αναδυόμενη επιδημία, σύντομα έγινε πρόβλημα ολόκληρου του κόσμου.

Μεσοπρόθεσμα, όμως, διαφορετικές χώρες υιοθέτησαν διαφορετικές στρατηγικές, ανάλογα με τις πολιτισμικές και ιστορικές παραδόσεις τους.

Οι ανοιχτές, δημοκρατικές κοινωνίες της Δύσης, για παράδειγμα, ενστερνίστηκαν τη διαφάνεια και στηρίχτηκαν στην οικειοθελή αυτοαπομόνωση και την ταχεία ανάπτυξη αποτελεσματικών εμβολίων. Τρία χρόνια αργότερα, οι πληθυσμοί τους είναι σε μεγάλο βαθμό ανοσοποιημένοι – αν και πολλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει.

Αντίθετα, η Κίνα στηρίχτηκε από την αρχή σε δρακόντεια περιοριστικά μέτρα. Με βάση την πολιτική της μηδενικής Covid που εφάρμοσε, κάθε ανιχνευόμενη μόλυνση κατέληγε σε αναγκαστικές, στενά επιτηρούμενες καραντίνες για όλους τους πληγέντες.

Για καιρό, η στρατηγική αυτή έμοιαζε ανώτερη από τη δυτική προσέγγιση. Τώρα πια, όμως, ξέρουμε πως η κινεζική πολιτική της μηδενικής Covid επέβαλε μία αναστολή του κοινωνικού συμβολαίου ανάμεσα στο ΚΚΚ και τον λαό.

Ο Σι μοιάζει να παρέβλεψε το γεγονός ότι η σημερινή Κίνα – τουλάχιστον οι μεγάλες μητροπόλεις που οδηγούν την οικονομία – δεν είναι η Κίνα της δεκαετίας του 1960 και του 1970.

Η νέα Κίνα απλώς δεν είναι κατάλληλη για πολιτικές που απαιτούν να κλείνουν οι Αρχές ολόκληρες μεγαπόλεις χωρίς προειδοποίηση, συχνά κλειδώνοντας εργαζομένους σε εργοστάσια για εβδομάδες.

Μόλις λίγες εβδομάδες μετά το 20ό Συνέδριο, η λαϊκή δυσφορία στις κινεζικές μητροπόλεις εξερράγη. Η «εξέγερση των λευκών χαρτιών» εξαπλώθηκε σαν τη φωτιά.

Παρά τις δυσκολίες της, η φιλελεύθερη δημοκρατία – με τη διαφάνεια και τους αυτοεπιβαλλόμενους περιορισμούς – αποδείχθηκε για μία ακόμα φορά πιο αποτελεσματική και ανθεκτική από την απολυταρχία.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών και αντικαγκελάριος της Γερμανίας
από το 1998 έως το 2005, υπήρξε ηγέτης των γερμανών Πρασίνων σχεδόν 20 χρόνια