Παράσταση ήττας

Μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για το ποσοστό που θα λάβει η ΝΔ στις επικείμενες εθνικές εκλογές, για τη δυνατότητα αυτοδυναμίας της ή για το ποσοστό και τον αριθμό εδρών του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στην επόμενη Βουλή, αλλά για ένα θέμα φαίνεται ότι δεν υπάρχει αμφιβολία: ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει δυναμική πρώτου κόμματος και δεν μπορεί να διαμορφώσει και να εμπεδώσει στους πολίτες παράσταση νίκης.

Η παράσταση νίκης είναι αυτή η κοινή αντίληψη της πλειονότητας των πολιτών για το ποιο κόμμα συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να είναι ο νικητής των εκλογών. Πρόκειται για τη βιωματική και εμπειρική άποψη της κοινωνίας, όπως αυτή διαχέεται και γίνεται συλλογική πεποίθηση. Ετσι, ο ΣΥΡΙΖΑ παρουσιάζει και σήμερα «παράσταση ήττας» στις επερχόμενες εκλογές. Πέρα δε από τα δημοσκοπικά ευρήματα, η παράσταση αυτή φαίνεται να είναι εδραιωμένη στην αντίληψη των πολιτών, σε τέτοιον βαθμό ώστε να μη φαντάζει πιθανή μια ανατροπή των πολιτικών συσχετισμών. Ωστόσο, το σημαντικότερο πολιτικό χαρακτηριστικό αυτής της κατάστασης είναι ότι η προοπτική εκλογικής ήττας για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν συνιστά ένα καινούργιο στοιχείο της πολιτικής καταγραφής του – γι’ αυτό και δεν σηματοδοτεί πολιτικές εξελίξεις -, αλλά μια σταθερή πολιτική πραγματικότητα των τελευταίων ετών. Από τον Δεκέμβριο του 2016, δηλαδή εδώ και έξι χρόνια, σε όλες τις δημοσκοπήσεις, όπως και σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις, ο ΣΥΡΙΖΑ επιβεβαιώνει, εκ του αποτελέσματος, σταθερά και αδιάλειπτα την παράσταση ήττας, χωρίς καμιά σημαντική ανάκαμψη. Από την περίοδο της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, της επιχείρησης χειραγώγησης των Ανεξάρτητων Αρχών, της Δικαιοσύνης και των άλλων θεσμών της Δημοκρατίας, από τα χρόνια του «ελέγχου των αρμών εξουσίας», μέχρι και σήμερα, ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει συνεχώς πολιτικά και εκλογικά μειοψηφικός από άποψη ποσοστών, κοινωνικών συμμαχιών, αλλά και καταλληλότητάς του για διακυβέρνηση.

Η παγίωση αυτής της πολιτικής πραγματικότητας επιβεβαιώνεται πλέον και από τον ίδιο τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, όταν δηλώνει, εκ των προτέρων, ότι θα αποσυρθεί από την άγονη περιφορά της διερευνητικής εντολής ενόψει εκλογών με απλή αναλογική, αν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι πρώτο κόμμα, γιατί «δεν διεκδικεί μια κυβέρνηση ηττημένων» και θα επιδιώξει καλύτερους συσχετισμούς τη δεύτερη Κυριακή. Θα είμαστε πλέον στον έβδομο χρόνο της παράστασης ήττας, αλλά και της εμπέδωσης της αντίληψης ότι το εκλογικό σώμα αρνείται να διαμορφώσει μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με τις πολιτικές θέσεις και το πολιτικό προσωπικό του ΣΥΡΙΖΑ και δεν θεωρεί πολύ ελκυστική την πρόταση σχηματισμού κυβέρνησης «προοδευτικής συνεργασίας» με ΣΥΡΙΖΑ και «λοιπές προοδευτικές δυνάμεις».

Στις εκλογές, οι πολίτες ψηφίζουν για την επόμενη κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Ανεξάρτητα δε από τις προοπτικές αυτοδυναμίας ή συνεργασίας στον σχηματισμό της κυβερνητικής πλειοψηφίας, αυτό που κρίνουν οι πολίτες τελικά είναι η διακυβέρνηση της χώρας με όρους νίκης και όχι ήττας. Η παράσταση ήττας του ΣΥΡΙΖΑ αφήνει, προς το παρόν, ένα κενό στην εκλογική εξίσωση: το συνεχώς διογκούμενο ποσοστό των αναποφάσιστων πολιτών, εκ των οποίων πολλοί αμφισβητούν την αυτοματοποίηση των δίπολων επιλογών. Είναι οι πολίτες που ανήκουν ως επί το πλείστον στον χώρο του πολιτικού Κέντρου, που με περισσή απαξίωση λοιδορούν ορισμένοι στον ΣΥΡΙΖΑ, χαρακτηρίζοντάς τους «κυρ Παντελήδες», αλλά είναι αυτοί που τελικά επιβάλλουν όρους και λύσεις διακυβέρνησης. Αυτοί οι πολίτες κρατούν τα κλειδιά του εκλογικού αποτελέσματος, μαζί με όποιον καταφέρει να ξεκλειδώσει την εμπιστοσύνης τους με ένα πολιτικό σχέδιο σταθερότητας, ανάπτυξης και μεταρρυθμίσεων για τη χώρα.

Ο Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, πρ. υφυπουργός