Πανσπερμία ιώσεων απειλεί τον χειμώνα

Τέλειωσε μόλις το φθινόπωρο και η εικόνα αναφορικά με την πανδημία του κορωνοϊού και τις υπόλοιπες αναπνευστικές ιώσεις είναι εξαιρετικά σύνθετη. Παρατηρούμε μια πανσπερμία ιώσεων που έχει ξεκινήσει ασυνήθιστα νωρίς και προσβάλλει πρωτίστως μικρά παιδιά αλλά και ενηλίκους. Αδενοϊοί, ρινοϊοί, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV), η γρίπη συνδυάζονται μαζί με τον κορωνοϊό, που συνεχίζει να σιγοβράζει, σε ένα κοκτέιλ αναπνευστικών λοιμώξεων που έχει προσβάλει περίπου 2 εκατομμύρια παιδιά και τους περισσότερους ενηλίκους. Ενα μεγάλο μέρος όλης αυτής της ευπάθειας του πληθυσμού εξηγείται από την έλλειψη ανοσίας συνεπεία του ότι δεν έχουμε εκτεθεί στη γρίπη και στους υπόλοιπους ιούς για αρκετό καιρό λόγω των προφυλάξεων που ίσχυαν για τον κορωνοϊό.

Η τριάδα κορωνοϊός, γρίπη και RSV είναι οι αναπνευστικές ιώσεις που ανησυχούν περισσότερο. Οι λόγοι ανησυχίας είναι δύο. Ο πρώτος αφορά τη χρονική συνύπαρξη των πιθανών επιδημικών εξάρσεων και ειδικά της κορύφωσής τους. Εάν οι τρεις ή έστω οι δύο κορυφωθούν ταυτόχρονα, πιθανώς να δυσκολέψουν και να πιέσουν το υγειονομικό σύστημα, ιδίως τα επείγοντα τμήματα των εφημερευουσών υγειονομικών μονάδων. Ο δεύτερος λόγος ανησυχίας αφορά τη διαπίστωση ότι η ιογενής νόσηση με έναν από τους ιούς αυτούς στρώνει τον δρόμο για μια επακόλουθη μικροβιακή πνευμονία από κοινά μικρόβια όπως ο πνευμονιόκοκκος, κατάσταση που σχετίζεται με πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών ή και θανάτου.

Αυτή τη στιγμή και οι τρεις ιοί είναι παρόντες στην κοινωνία παρότι δεν κορυφώνονται ταυτόχρονα. Αυτό που υπάρχει τώρα είναι ένα ρεκόρ μολύνσεων RSV στα μικρά παιδιά. Συνήθως, την κορύφωση RSV τη βλέπαμε Δεκέμβριο ή Ιανουάριο. Φέτος έχει έρθει αφενός πολύ νωρίτερα αλλά και διαδράμει βαρύτερα. Είναι γεγονός ότι οι παιδιατρικές κλινικές της χώρας στενάζουν κυριολεκτικά. Το ερώτημα είναι αν οι νοσήσεις από RSV θα αρχίσουν να μειώνονται και αν η COVID-19 θα παραμείνει σε πτωτική πορεία. Γιατί είναι σχεδόν βέβαιο ότι από τα μέσα Ιανουαρίου θα έχουμε το ξέσπασμα ενός εξαιρετικά δυναμικού κύματος γρίπης. Από τους τρεις ιούς αυτός με την ηπιότερη κλινική εικόνα είναι ο κορωνοϊός.

Ο RSV είναι ένας κοινός και εξαιρετικά μεταδοτικός ιός του αναπνευστικού συστήματος που προκαλεί συμπτώματα που μοιάζουν με το κρυολόγημα αλλά και βαρύτερες νοσήσεις όπως βρογχιολίτιδες και αναπνευστική ανεπάρκεια. Τα περισσότερα παιδιά εκτίθενται στον ιό μέχρι τα δύο τους χρόνια και αναπτύσσουν βαθμό ανοσίας που καθιστά τα μελλοντικά κρούσματα λιγότερο επικίνδυνα.

Τι μπορούμε να κάνουμε και πώς να προφυλαχθούμε; Για κορωνοϊό και γρίπη υπάρχουν πρωταρχικά τα εμβόλια. Ομως η ατομική υγιεινή και τα μέτρα προστασίας έχουν εξίσου μεγάλη αξία. Εδώ θα ήταν χρήσιμο να αναφερθούν κάποιες διαφορές στη μετάδοση αυτών των τριών ιών ώστε να διαβαθμίσουμε τις προφυλάξεις μας. Και οι τρεις ιοί μεταδίδονται με σταγονίδια, άρα η μάσκα είναι σημαντική. Ομως ο RSV εξαπλώνεται πολύ πιο αποτελεσματικά μέσω μολυσμένων επιφανειών. Εάν ένα παιδί που πάσχει από RSV ακουμπά τη μύτη του, πιάνει θρανία, κοινές γομολάστιχες και  μολύβια, μπορεί να μολύνει πρακτικά όλη την τάξη.

Συνεπώς το πλύσιμο των χεριών και ο καθαρισμός των επιφανειών είναι πιο σημαντικά για τον RSV από ό,τι με τον κορωνοϊό. Η γρίπη δυστυχώς μεταδίδεται εξίσου καλά και με σταγονίδια και με μολυσμένες επιφάνειες. Ατομική υγιεινή λοιπόν με πλύσιμο χεριών και απολύμανση επιφανειών πρέπει να εφαρμόζονται επιμελώς φέτος. Μπορεί να ακουστεί κοινοτοπία, αλλά ο καλύτερος τρόπος πρόληψης και για τις τρεις ιώσεις είναι να αποφεύγουμε όλους αυτούς που είναι άρρωστοι.

Ο Niκος Τζανάκης είναι καθηγητής Πνευμονολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας