Θωρακισμένοι

Από την περασμένη Παρασκευή η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται υπό τον κίνδυνο μιας σημαντικής τραπεζικής κατάρρευσης. Η κατάσταση της δεύτερης σε μέγεθος ελβετικής τράπεζας Credit Suisse δημιουργεί ανησυχία πρόκλησης συνθηκών «ντόμινο». Δεν είναι και λίγο να έχει εξαϋλωθεί μέσα σε έναν χρόνο χρηματιστηριακή αξία που ξεπερνάει τα 20 δισ. ευρώ. Οι αναλύσεις και τα σχόλια δίνουν και παίρνουν, προσπαθώντας όλοι να καταλάβουν αν είναι πιθανή η κατάρρευσή της, αλλά και να εκτιμήσουν ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στην περίπτωση που δεν τα καταφέρει. Επίσης έχει ενδιαφέρον το ερώτημα, αν είναι μεμονωμένο περιστατικό ή αν αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου. Ο αδύναμος κρίκος, ενός συστήματος υπό κατάρρευση.

Οι μνήμες είναι ακόμα νωπές. Τον Φεβρουάριο του 2007 η πανίσχυρη τράπεζα HSBC ανακοίνωνε ζημιές ύψους 10 δισ. ευρώ. Τα κατάφερε και τα κάλυψε. Δεν ίσχυσε το ίδιο για πάνω από 50 χρηματοοικονομικούς οργανισμούς που χρεοκόπησαν αμέσως μετά. Και το κουβάρι μιας κρίσης ξετυλίχτηκε.

Η υπόθεση ωστόσο της ελβετικής τράπεζας έχει πολλά κοινά με τα προβλήματα της γερμανικής Deutsche Bank το 2016. Τότε η τράπεζα με τη βοήθεια της μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης κατάφερε να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα κεφάλαια, άνω των 8 δισ. ευρώ και να διασωθεί. Η Credit Suisse αναζητεί λιγότερα. Το πρόβλημα ωστόσο είναι ότι έχει βεβαρημένο πρόσφατο παρελθόν. Εδώ και χρόνια έχει εμπλακεί σε μια σειρά σκανδάλων και ύποπτων υποθέσεων. Από την κατάρρευση ενός fund, μέχρι ξέπλυμα βρώμικου χρήματος στη Βουλγαρία, βιομηχανική κατασκοπεία και αμφιλεγόμενες συναλλαγές.

Συνολικά υπάρχει πολλή καχυποψία και στην περίπτωση μιας τράπεζας το πρόβλημα πίστης είναι κεφαλαιώδες. Ολα αυτά έχουν εκτοξεύσει τα ασφάλιστρα κινδύνου, τα… γνωστά (από την περίοδο της ελληνικής χρεοκοπίας) σε όλες τις γωνιές της Ελλάδας, CDS, στα ύψη. Κανείς πλέον δεν μπορεί να είναι σίγουρος εάν μέχρι τις 27 Οκτωβρίου που θα ανακοινώσει η διοίκηση της ελβετικής τράπεζας το νέο επιχειρησιακό της σχέδιο, θα υπάρχει ακόμα τράπεζα.

Με όρους 2007 η κατάρρευση μιας τράπεζας τέτοιου μεγέθους δεν πρόκειται να αφήσει χωρίς προβλήματα την παγκόσμια οικονομία. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα επαναληφθεί το σκηνικό του 2007, απλά αυτή τη φορά δεν χρειάζεται να μας πιάσει στον ύπνο. Μέρες σαν τις σημερινές του 2008 ήταν, πάλι το προσχέδιο ενός προϋπολογισμού μόλις είχε κατατεθεί, όταν ο τότε υπουργός Οικονομικών έλεγε ότι «η ελληνική οικονομία είναι θωρακισμένη». Επειτα από λίγους μήνες είχαμε εκλογές και σχεδόν αμέσως μετά άρχισε η κατάρρευση.

Μπορεί κανένα από τα θεμελιώδη να μην προσιδιάζουν με την τότε κατάσταση. Αλλά χρειάζεται εγρήγορση και ισχυρά αντανακλαστικά. Και κυρίως δεν είναι ώρα να βαυκαλιζόμαστε για το πόσο ισχυροί είμαστε. Οι τράπεζες είναι ισχυρές, αλλά το ιδιωτικό χρέος βαρίδι στην πρόοδο της οικονομίας. Το κεφαλαιακό μαξιλάρι κοντά στα 40 δισ. είναι ισχυρό, αλλά νέα δανεικά από τις αγορές είναι δύσκολο να βρούμε με επιτόκιο 5% στο δεκαετές. Οι επιχειρήσεις ήδη ακούν επιτόκια κοντά στο 9%.

Το χρέος είναι ρυθμισμένο και με σταθερά επιτόκια, αλλά εύκολα μπορεί να ξαναφουσκώσει και να γίνει δυσβάσταχτο αν αφήσουμε να σκάσουν εγγυήσεις δανείων που έχουν δοθεί δεξιά και αριστερά τα τελευταία χρόνια. Η μεγάλη ανάπτυξη, τέλος, που έχει καταγραφεί την τελευταία διετία, μπορεί να μη σημαίνει τίποτα σε έναν χρόνο από τώρα, αν δεν έχουμε λάβει εγκαίρως τα μέτρα μας για να συνεχιστεί. Το τελευταίο δεν είναι μόνο θέμα κυβέρνησης, αλλά και ψηφοφόρων στις προσεχείς εκλογές…