«Το σύστημα θέλει πολλές βελτιώσεις αλλά πήρε μια κατεύθυνση»

Λίγες ώρες μετά την επιστροφή του από την έκτακτη συνάντηση υπουργών της Ευρωπαϊκής Ενωσης με αντικείμενο την ενίσχυση της απόκρισης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας/ RescEU στις δασικές πυρκαγιές, ο Χρήστος Στυλιανίδης, με αφορμή τη συμπλήρωση ενός χρόνου από την ανάληψη των καθηκόντων του στη νευραλγική θέση της ηγεσίας του νεοσύστατου υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, άνοιξε τα χαρτιά του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» για το τι διημείφθη τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, αλλά και για το τι πήγε καλά στο πλαίσιο της φετινής αντιπυρικής περιόδου και πρέπει να ενισχυθεί, αλλά και τι πήγε λάθος και πρέπει να αλλάξει. Οπως θα εξηγήσει ο ίδιος στη συνέχεια, οι καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν φέτος την Ευρώπη και οι ολοένα εντονότερες επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στο να γίνει αντιληπτό ότι είναι πιο αναγκαία από ποτέ η άμεση ανάληψη κοινής ευρωπαϊκής δράσης.

«Φέτος ξεπεράσαμε τα επτά εκατ. στρέμματα καμένα, είναι περίπου ρεκόρ στην Ευρώπη, σε χώρες φημισμένες για την ικανότητά τους να διαχειριστούν τέτοιες καταστάσεις. Για πρώτη φορά οι Γερμανοί και οι Γάλλοι ενεργοποίησαν τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς, ζήτησαν βοήθεια. Απεδείχθη ότι είμαστε όλοι στην ίδια βάρκα, γι’ αυτό τα θέματα της χρηματοδότησης πρέπει να τα δούμε αλλιώς. Τα προβλήματα με την κλιματική αλλαγή ξεπερνούν τα εθνικά όρια. Είμαστε όλοι απέναντι σε κάτι πρωτόγνωρο που πρέπει να αντιμετωπιστεί πάνω σε μια νέα ευρωπαϊκή, κοινή αντίληψη των πραγμάτων. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση πρέπει να αυξηθεί σε αυτόν τον τομέα. Το συμβούλιο υπουργών πήγε καλά, νομίζω ότι ο επίτροπος είναι πλέον έτοιμος και ενισχυμένος να διαπραγματευτεί καλύτερο μπάτζετ με στόχο να χτιστεί ένας πιο ενισχυμένος ευρωπαϊκός στόλος. Και βέβαια, συζητήσαμε ανοιχτά ότι θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί και η διαχείριση των δασών», αναφέρει ο Χρήστος Στυλιανίδης ο οποίος, παρουσιάζοντας στους συναδέλφους του το νέο δόγμα που εφαρμόστηκε φέτος στη χώρα πριν και κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου και είχε στον πυρήνα του δράσεις πρόληψης, βρήκε ευήκοα ώτα.

Η ελληνική πρόταση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τελικά συμφώνησε με την ελληνική πρόταση περί κοινοτικής χρηματοδότησης για προληπτικές δράσεις στη διαχείριση δασών και την ενίσχυση εργαλείων, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ενίσχυση της χρηματοδότησης για μεγαλύτερη διαθεσιμότητα εναέριων μέσων του μεταβατικού εναέριου στόλου του rescEU για τα έτη 2023 και 2024. Παράλληλα, εξετάστηκαν τρόποι επιτάχυνσης της ανάπτυξης του μόνιμου στόλου του rescEU, καθώς όπως σημείωσε και ο υπουργός, «ο μηχανισμός πρέπει να είναι αποτελεσματικός την κρίσιμη στιγμή, όλα έχουν σχέση με το timing, αν χαθεί αυτό χάνεται και η αποτελεσματικότητα».

Στον έβδομο όροφο του υπουργείου στη Λεωφόρο Κηφισίας δεν βλέπεις χαμόγελα για την έως τώρα διαχείριση της αντιπυρικής προστασίας. Διακρίνεις, όμως, μια ικανοποίηση στα βλέμματα των ανθρώπων καθώς ορισμένες κινήσεις στη σκακιέρα της ελληνικής Πολιτικής Προστασίας έφεραν αποτελέσματα. Οπως, για παράδειγμα, ο συντονισμός των φορέων που επιχειρήθηκε φέτος και αποτυπώθηκε στη δύσκολη νύχτα της Πεντέλης ή το πρόγραμμα προεγκατάστασης των ευρωπαίων πυροσβεστών που αξιολογήθηκε ως επιτυχημένο και συμφωνήθηκε η περαιτέρω ενίσχυσή του με ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία και μέσα. Πώς αξιολογεί, όμως, ο ίδιος ο υπουργός τη φετινή διαχείριση; «Δίχως καμία έπαρση. Γιατί στις φυσικές καταστροφές όποιος έχει έπαρση ή είναι αφελής ή γίνεται επικίνδυνος. Απλώς εμείς φέτος διαμορφώσαμε ένα νέο δόγμα που βασίστηκε στο τρίπτυχο “πρόληψη, προετοιμασία, ετοιμότητα” και αυτό έπαιξε ρόλο. Δημιουργήσαμε κάποιους νέους θεσμούς που φαίνεται ότι δούλεψαν. Θέλω να πιστεύω ότι το σύστημα θέλει πολλές βελτιώσεις αλλά πήρε μια κατεύθυνση. Αρχισε και αυτοκαθορίζεται», σημειώνει.

Το οικονομικό αποτύπωμα. Παρά τις μικρές νίκες στο πεδίο, τη σκέψη του Χρήστου Στυλιανίδη σκιάζει το οικονομικό αποτύπωμα της κλιματικής κρίσης στους εθνικούς προϋπολογισμούς, καθώς, έχοντας παίξει κομβικό ρόλο στο χτίσιμο της φιλοσοφίας μηχανισμών όπως ο rescEU για τη μείωση των επιπτώσεων από τις φυσικές καταστροφές, είναι σε θέση να βλέπει τη μεγάλη εικόνα. «Στην Ελλάδα, ζώντας αυτόν τον χρόνο, έχω δει σεισμούς, πλημμύρες, όλα όσα έγιναν. Το κράτος φτάνει στο σημείο, μέσω της αρωγής για τις φυσικές καταστροφές, να είναι αναγκασμένο να πληρώσει ποσά τα οποία δεν θα τα αντέξει. Σε δυτικά κράτη υπάρχει ανεπτυγμένο το αίσθημα της ασφαλιστικής συνείδησης. Στην Ελλάδα το ποσοστό ασφαλιστικής κάλυψης κατοικιών είναι 14,8%, στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι πάνω από 75%. Αυτό είναι τραγικό. Πόσο θα αντέξει το κράτος; Γι’ αυτό πρέπει να ανοίξει αυτή η συζήτηση. Υπάρχει ένα πορτογαλικό μοντέλο που μιλά για μια τριμερή συνεργασία: κράτος – πολίτες – ασφαλιστικές εταιρείες. Εάν μπαίναμε σε αυτό το σχήμα, λέγεται ότι για το μέσο ελληνικό σπίτι το κόστος δεν θα ξεπερνούσε τα 100 ευρώ. Είναι μια μεγάλη μεταρρύθμιση που θα αναπτύξει την ατομική ευθύνη, την αποτελεσματικότητα του συστήματος και θα δημιουργήσει πρόληψη».

Εχοντας στο παρελθόν διατελέσει, μεταξύ άλλων, κυβερνητικός εκπρόσωπος, ευρωβουλευτής και επίτροπος για τη Διεθνή Συνεργασία, την Ανθρωπιστική Βοήθεια και τη Διαχείριση Κρίσεων, ο Χρήστος Στυλιανίδης παραδέχεται ότι το σημερινό του πόστο αναμφίβολα εμπεριέχει τεράστιο βαθμό δυσκολίας. «Εδώ πρέπει να είσαι σε μόνιμη ετοιμότητα. Η Ελλάδα έχει εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό αλλά πρέπει να χτιστεί σύστημα. Οσο δεν χτίζεται σύστημα που να αναπληρώνει την ανθρώπινη ικανότητα, τότε η ανθρώπινη ετοιμότητα πρέπει να είναι στον ύψιστο βαθμό», εξηγεί. Στον έναν χρόνο που βρίσκεται στα ηνία του υπουργείου και έπειτα από αρκετές μάχες στη Βουλή, έχει πλέον σχηματίσει την πεποίθηση ότι η κλιματική κρίση δεν πρέπει να αποτελεί πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. «Είναι ένα υπουργείο κομβικής σημασίας, γι’ αυτό είναι και πρωτοποριακή η ίδια η ίδρυσή του. Είχε δίκιο ο Πρωθυπουργός που το ίδρυσε, έχει προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον», τονίζει ο ίδιος, επιχειρώντας μια άτυπη αποτίμηση των 12 μηνών που συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα (10/9/2021) που ανέλαβε καθήκοντα. «Οπως είπα όταν αναλάμβανα, είναι καινούργιο υπουργείο, ήξερα ότι είναι ναρκοπέδιο, αλλά σε μια τέτοια αποστολή δεν μπορούσα να κάνω πίσω. Σίγουρα υπάρχουν δυσκολίες, πρέπει να χτίσουμε πράγματα από την αρχή. Οταν φύγω, θα ήθελα να λένε ότι ο Στυλιανίδης έβαλε ένα λιθαράκι για να χτιστεί ένα σύστημα πρόληψης και ετοιμότητας στα θέματα φυσικών καταστροφών. Μόνο αυτό…».