Γλώσσα πολέμου

Αυτές τις ημέρες η τουρκική διπλωματία πρέπει να αισθάνεται απόλυτα ικανοποιημένη από τις επιδόσεις της. Το πρώτο πλοίο με φορτίο ουκρανικών σιτηρών έφτασε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, σύμφωνα με τις προβλέψεις της συμφωνίας μεταξύ της Τουρκίας, της Ρωσίας, της Ουκρανίας και του ΟΗΕ, θα περάσει από τους σχετικούς ελέγχους από εκπροσώπους όλων των πλευρών και μετά θα συνεχίσει το ταξίδι του προς τον Λίβανο. Η συμφωνία για τις εξαγωγές των ουκρανικών σιτηρών όχι μόνο αναβάθμισε τη διπλωματική παρουσία της Τουρκίας στη διακεκαυμένη ζώνη αλλά και τις άνοιξε διαύλους συνεργασίας με τις χώρες που θα ωφεληθούν από αυτές τις εξαγωγές: στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, ακριβώς τις ζώνες που ενδιαφέρουν οικονομικά και πολιτικά την Τουρκία. Κατά κάποιον τρόπο η Αγκυρα έγινε συνδιαχειριστής των κρίσιμων εξαγωγών.

Μέσα σε αυτό το κλίμα το «Αβδούλ Χαμίτ» άρχισε τις προετοιμασίες του για την επικείμενη έξοδό του στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για πλωτό γεωτρύπανο και, στην περίπτωση που αρχίσει τις εργασίες του, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι «το πήρε ο αέρας». Ο χώρος των εργασιών παραμένει άγνωστος αλλά οπωσδήποτε θα βρίσκεται εντός της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η τελευταία αυτή είναι πλέον τόσο ευρεία γεωγραφική έννοια ώστε η επιλογή του σημείου της γεώτρησης θα βρίσκεται μέσα σε αυτήν, όπου και αν αυτή γίνει. Από τα έξι μίλια έξω από την

Κρήτη, λόγου χάρη, και πέρα…

Την ίδια στιγμή η Τουρκία δηλώνει «απειλούμενη». Ο εξοπλισμός των νησιών από την Ελλάδα «δημιουργεί το δικαίωμα για αυτοάμυνα» στην Τουρκία. Καθότι τα νησιά αυτά βρίσκονται «μπροστά στη μύτη μας» (της Τουρκίας εννοεί). Εξάλλου, συμπλήρωσε ο ομιλών κ. Ακάρ, η Ελλάδα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο κράτος, από τότε που ιδρύθηκε «εξαπλασίασε τα εδάφη της» ενώ πρόσφατα «πενταπλασίασε τον αμυντικό προϋπολογισμό της».

Η περί απειλούμενης από την ελληνική επιθετικότητα Τουρκίας γλώσσα συμπληρώνει ένα φάσμα επιχειρημάτων πάνω στα οποία στηρίζονται διεκδικήσεις της τουρκικής πολιτικής. Ο παρονομαστής είναι φανερός. Ρευστότητα και ανακατατάξεις ανατρέπουν τη σταθερότητα του κόσμου, ιδιαίτερα γύρω από την Ελλάδα και την Τουρκία. Οι κανόνες εδώ όλο και λιγότερο εκπορεύονται από το «Διεθνές Δίκαιο», το κύρος των Διεθνών Οργανισμών δηλαδή, ή από τη θέληση δυνάμεων, συμμαχιών ή κρατών που μπορούν χάρη στην ισχύ τους να υπαγορεύουν την τάξη και τις αξίες του κόσμου. Μέσα στο νέο σκηνικό ανατέλλουν ευκαιρίες για όλους, ειδικά για εκείνες τις χώρες που έχουν το μέγεθος, την ισχύ, τη δημογραφική, οικονομική, στρατιωτική δυνατότητα να αρπάξουν τις ευκαιρίες.

Η Αγκυρα ξέρει πως να εκμεταλλεύεται καταστάσεις. Ροκανίζει θέσεις στο Ιράκ, στη Συρία, επενδύει στον Καύκασο και τη Λιβύη, ανοίγεται προς τα Βαλκάνια, βλέπει προς την Κεντρική Ασία και την Αφρική. Παράγει ήδη περισσότερο χάλυβα από τη Γερμανία και μόλις υπολείπεται στην παραγωγή τσιμέντου από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Η παραγωγική της δεινότητα της επιβάλλει την αναζήτηση αγορών, πελατών, επενδύσεων, κερδών.

Μια εισβολή στη «φίλη και σύμμαχο» Ελλάδα είναι πολύπλοκη υπόθεση. Για τον λόγο αυτόν οι πιέσεις παραμένουν πιέσεις. Στην πρώτη όμως ευκαιρία, τοπική ή γενικότερη, η αλλαγή του χάρτη είναι μέσα στο πρόγραμμα. Κατά προτίμηση ειρηνικά, λόγω εξουθένωσης των αντιστάσεων στην Αθήνα. Υπάρχουν εξάλλου άφθονες ενδείξεις γι’ αυτό… Θυμάται κανείς τις «κόκκινες γραμμές»;

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ