Εξιλέωση

Μία δεκαετία αφότου κομάντο του αμερικανού Ναυτικού σκότωσαν τον Οσάμα μπιν Λάντεν με μία ειδική επιχείρηση στο Πακιστάν, ο Αϊμάν αλ-Ζαουάχρι σκοτώθηκε σε αμερικανική επίθεση με drone στην Καμπούλ. Και οι δύο άνδρες ήταν συνώνυμοι με την εικόνα της Αλ Κάιντα. Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, όμως, η εκτέλεση του Ζαουάχρι είναι μία συμβολική επιτυχία για τον Τζο Μπάιντεν, η δημοτικότητα του οποίου ήταν τελευταία σε φριχτά χαμηλά επίπεδα. Ακόμα και πριν από την κακότυχη στρατιωτική αποχώρηση από το Αφγανιστάν που οδήγησε στην ανάληψη του ελέγχου από τους Ταλιμπάν, ο αμερικανός πρόεδρος κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια να αποφεύγει να μιλάει για τη χώρα δημοσίως. Οπως ήταν αναμενόμενο, προσπαθεί τώρα να αξιοποιήσει την επίθεση με drone που σκότωσε τον Ζαουάχρι προκειμένου να επιδιώξει εξιλέωση στο Αφγανιστάν.

Παρότι ο Ζαουάχρι συμμετείχε στον σχεδιασμό των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, η πιο πρόσφατη σημασία του είναι περισσότερο αμφισβητήσιμη. Μπορεί η Αλ Κάιντα να είναι μία από τις πλέον διαβόητες τζιχαντιστικές οργανώσεις παγκοσμίως μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, έχει να ανταγωνιστεί όμως πολλούς άλλους βίαιους εξτρεμιστές, συμπεριλαμβανομένου του Ισλαμικού Κράτους – και των θυγατρικών του – στη Μέση Ανατολή, την Ασία και πέραν αυτής.

Ο θάνατος του Ζαουάχρι δεν θα αλλάξει τη φύση της οποιασδήποτε απειλής αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη από το Αφγανιστάν υπό τους Ταλιμπάν. Δείχνει όμως πόσο σημαντικό είναι να διασφαλιστεί πως το Αφγανιστάν δεν θα γίνει τόσο ασταθές και ξεχασμένο ώστε να αποτελέσει έδαφος για την επώαση τρομοκρατίας και βίαιων τζιχαντιστών. Ομάδες όπως η Αλ Κάιντα, το Ισλαμικό Κράτος και προηγουμένως οι Ταλιμπάν είναι ειδικοί στο να αντικαθιστούν τους ηγέτες τους γρήγορα χωρίς να διακόπτουν τις επιχειρήσεις τους.

Είναι πολύ νωρίς για να προβλέψουμε ακριβείς συνέπειες από αυτό το συμβάν για το Αφγανιστάν και την περιοχή. Οι ΗΠΑ, ωστόσο, φαίνεται να έστειλαν το μήνυμα ότι μπορούν να κυριαρχήσουν στον ουρανό της χώρας και πως είναι πρόθυμες να αναλάβουν δράση. Επιδεικνύοντας την ικανότητά τους να επιτίθενται με τόσο μεγάλη ακρίβεια, η CIA και άλλες αμερικανικές οντότητες θα εξαναγκάσουν άλλες τζιχαντιστικές ομάδες να κρυφτούν. Οι φατρίες των Ταλιμπάν που δεν απολαμβάνουν την πλήρη στήριξη του πακιστανικού κατεστημένου ασφαλείας θα πρέπει να ανησυχούν, επίσης, για την ανανεωμένη αμερικανο-πακιστανική συνεργασία σε επιθέσεις με drone εντός του Αφγανιστάν.

Απομένει να φανεί αν η απειλή των αμερικανικών επιθέσεων με drone θα χρησιμοποιηθεί ως μοχλός επηρεασμού της συμπεριφοράς των Ταλιμπάν. Η στρατιωτική ισχύς δεν νίκησε την εξέγερση των Ταλιμπάν, ούτε όμως και οι Ταλιμπάν νίκησαν στρατιωτικά. Στο τέλος της μέρας, παρ’ όλα τα λόγια περί τερματισμού του «ατελείωτου πολέμου» των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, η κυβέρνηση Μπάιντεν πρέπει να αναγνωρίσει πως 20 χρόνια αμερικανικής εμπλοκής στο Αφγανιστάν άλλαξαν θεμελιωδώς τη φύση της χώρας και της περιοχής.

Ο Χαμίντ Χακίμι είναι ερευνητής στο Chatham House του Λονδίνου καθώς και στο Atlantic Council της Ουάσιγκτον