Ενα ασθενές νόμισμα

Το έχουμε εμπεδώσει ότι ένα μεγάλο μέρος του αυξημένου κόστους που όλοι πληρώνουμε οφείλεται στην κατάσταση που έχει δημιουργήσει στον ενεργειακό τομέα ο πρόεδρος Πούτιν. Αυτό που δεν αντιλαμβάνονται πολλοί είναι ότι πλέον το μεγαλύτερο μέρος της ασφυξίας που όλοι νιώθουμε δεν οφείλεται στον ρώσο πρόεδρο. Οφείλεται στη συνεχή υποχώρηση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Πλέον προσεγγίζει την ισοτιμία 1 προς 1, επίπεδα που έχουμε να δούμε από τον Ιούλιο του 2001 (0,838).

Μοιάζει σαν μια «υποτίμηση» παλαιάς κοπής σαν αυτές που γίνονταν όταν ακόμα είχαμε το εθνικό μας νόμισμα και πιστεύαμε ότι τις έχουμε ξεχάσει. Με όλα τα συν και τα πλην μια τέτοιας απόφασης. Στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία τα προβλήματα που δημιουργούνται δείχνουν να είναι μεγαλύτερα.

Ενα ασθενές νόμισμα ξέρουμε όλοι ότι ενισχύει τις εξαγωγικές επιδόσεις της οικονομίας. Τα εγχώρια προϊόντα προσφέρονται πιο φτηνά στις αγορές του εξωτερικού, άρα ενισχύεται ο τζίρος των επιχειρήσεων που τα παράγουν. Ωστόσο, το πλεονέκτημα αυτό είναι σχετικό. Ισχύει μόνο αν τα προϊόντα παράγονται εξ ολοκλήρου στη χώρα που τα παράγει και διαθέτει ένα ασθενές νόμισμα. Εάν για παράδειγμα για την παραγωγή των προϊόντων πρέπει να εισάγουν πρώτες ύλες ή άλλα προϊόντα από χώρες εκτός ΕΕ, τότε δεν βγαίνει ο λογαριασμός. Τα προϊόντα βγαίνουν σε ακριβότερη τιμή και το πλεονέκτημα χάνεται. Δεδομένου ότι οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη, οι περισσότερες αποτιμώνται σε δολάριο, οι τιμές τους – κατά κύριο λόγο της ενέργειας – έχουν ανέβει με αποτέλεσμα το όφελος να περνάει στις χώρες που εξάγουν αυτές τις πρώτες ύλες. Συν τοις άλλοις, οι υψηλές τιμές της εισαγόμενης    ενέργειας πυροδοτούν πληθωριστικές πιέσεις.

Σε όλα αυτά θα μπορούσε να παρέμβει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αυξάνοντας εγκαίρως τα επιτόκια δανεισμού. Δεν το κάνει ή πιο σωστά δεν το έκανε μέχρι σήμερα για να μην οδηγήσει τις οικονομίες σε ύφεση.

Το πρόβλημα με τις (μη) αποφάσεις της ΕΚΤ είναι ότι έχει αφήσει την ισοτιμία να κατρακυλήσει για να γίνουν πιο ανταγωνιστικές οι ευρωπαϊκές εξαγωγές σε περιβάλλον δυσλειτουργικού διεθνούς εμπορίου. Και από την άλλη έχει κάνει τις υποχρεωτικές εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία, τις ΗΠΑ και τις άλλες χώρες που μας εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, πανάκριβες.

Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής έχει φορτώσει με ελλείμματα τα εμπορικά ισοζύγια χωρών που δεν βρίσκονταν ποτέ σε αυτή την κατάσταση, όπως η Γερμανία. Και ταυτόχρονα με ακρίβεια τους ευρωπαίους πολίτες. Σε κάποιες δε χώρες – η Ελλάδα δεν είναι σε αυτές – δεν έχει πετύχει ούτε τον βασικό της στόχο που είναι η διατήρηση των οικονομιών σε αναπτυξιακή τροχιά. Αρα τζίφος.

Αν η τάση με τη διεθνείς ισοτιμίες του ευρώ διατηρηθεί, τότε υπάρχει ο κίνδυνος τα υψηλά κόστη να οδηγήσουν σε διάλυση μεγάλου μέρους του ευρωπαϊκού παραγωγικού δυναμικού. Συνακόλουθα σε μείωση παραγωγής, ανεργία και ύφεση.

Η ισορροπία των αποφάσεων βρίσκεται κάπου στη μέση μεταξύ όσων υποστηρίζουν μεγάλες και απότομες αυξήσεις των επιτοκίων και αυτών που επιλέγουν ηπιότερες λύσεις. Οι αποφάσεις της ΕΚΤ δεν πρέπει να παραγνωρίζουν τον κίνδυνο της ύφεσης στην οικονομία, αλλά δεν επιτρέπεται να αδιαφορούν για τις επιπτώσεις της εισαγόμενης ακρίβειας στις ευρωπαϊκές οικονομίες και τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.