«Οι εκθέσεις σε μουσεία εκδημοκράτισαν τη μόδα»

Τo 1999 ξεκίνησε ως junior stylist δίπλα στον Νικόλα Γεωργίου, ο οποίος του έμαθε κυρίως το πώς να πορεύεται στον χώρο της μόδας. Ο Φίλεπ Μότβαρι είχε άμεση επαφή με πολύ ακριβά ρούχα, γνωρίστηκε με έμπειρους επαγγελματίες και συνεργάστηκε με μεγάλους τίτλους περιοδικών. Ακολούθησαν τα χρόνια μαθητείας στον Τζον Γκαλιάνο στο Παρίσι, η επιστροφή στην Αθήνα. Ηταν από τους πρώτους fashion bloggers αλλά με διαφορά, καθώς έκανε συνεντεύξεις με μεγάλους και νέους σχεδιαστές, καλλιτέχνες, έγραφε ταξιδιωτικά κείμενα, προσφέροντας ένα συνονθύλευμα πληροφορίας γύρω από τη μόδα. Σύντομα έγινε διεθνής, αποσπώντας πολλά βραβεία στο εξωτερικό. Τα τελευταία χρόνια γράφει, φωτογραφίζει, διδάσκει στο Polimoda University στη Φλωρεντία την τέχνη του Fashion Curation, κάνει art direction, επιμελείται εκθέσεις μόδας, σκηνοθετεί ταινίες μικρού μήκους.

Αυτό το διάστημα βρίσκεται στην Κύπρο ως ο επικεφαλής επιμελητής της έκθεσης «Synergy: Art into Fashion» που παρουσιάζεται στη Λεβέντειο Πινακοθήκη.

Η όλη ιδέα αφορά τη συνέργεια δύο γυναικών. Μίας couturière, της Κίκας Ιωαννίδου, η οποία δραστηριοποιείται στην Κύπρο από το 1986, μετά τη θητεία της στο Λονδίνο στον οίκο υψηλής ραπτικής Emmanuel. Το άλλο μισό είναι η Μαρία Νεοπτολέμου, ξενοδόχος και δεινή συλλέκτρια σε ό,τι αφορά τη μόδα με ένα πραγματικά σοβαρό αρχείο γυναικείων περιοδικών και βιβλίων μόδας, μαζί με συλλογή αντικειμένων, κοσμήματα σχεδιαστών και αμύθητης αξίας υφάσματα.

Κατά τη διάρκεια του υποχρεωτικού εγκλεισμού λόγω Covid-19 η Μαρία ώθησε την Κίκα να περάσουν δημιουργικά αυτό το διάστημα της βραδύτητας. Η ιδέα εξελίχτηκε σε μια συλλογή που αποτελείται από περίπου 60 δημιουργίες, ενώ 14 από αυτές εμπνέονται από τη γαλλική και την ελληνική συλλογή έργων της Λεβεντείου Πινακοθήκης.

Πώς βρέθηκες σε αυτή τη συνεργασία;

Ελαβα ένα αναπάντεχο τηλεφώνημα από την Κίκα και ακολούθησε μια συνάντηση την επόμενη ημέρα παρουσία της Μαρίας, όπου προσπαθούσαν να μου εξηγήσουν τι είχαν φτιάξει. Μου ήταν αδύνατο να κάνω εικόνα στο μυαλό μου όλα αυτά που μου περιέγραφαν και ζήτησα να δω τη συλλογή διά ζώσης, πράγμα που έγινε σχεδόν άμεσα. Μόλις αντίκρισα τα ρούχα, ήταν ξεκάθαρο ότι πρόκειται για κάτι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που μου περιέγραψαν και έθεσα στο τραπέζι το μεγάλο ερώτημα αν θα τις ενδιέφερε μια έκθεση πριν από οτιδήποτε άλλο. Συνεχίσαμε με συναντήσεις μας με την κυρία Λοΐζου – Χατζηγαβριήλ, διευθύντρια της Πινακοθήκης, και έτσι προχωρήσαμε στη δημιουργία της έκθεσης. Στην επιστημονική διάσταση της ιδέας και της σύνδεσης των έργων τέχνης βοήθησε η Μυρτώ Χατζάκη από την ομάδα της Λεβεντείου.

Μου δίνει ιδιαίτερη ικανοποίηση το γεγονός ότι έχει ήδη καταγραφεί στο αρχείο Centre for Fashion Curation, που υπάγεται στο ερευνητικό κέντρο του London College of Fashion, κάτι που συνέβη και με την προηγούμενη έκθεση που επιμελήθηκα το 2016, με τον τίτλο «Haute – à – Porter», στο εκπληκτικό Modemuseum Hasselt, στο Βέλγιο. Η έκθεση μάλιστα έδωσε πρόσφατα την αφορμή για ένα εξαιρετικό συμπόσιο που διοργανώθηκε από τη Λεβέντειο Πινακοθήκη και είχε τον τίτλο «Μόδα και Παράδοση». Οι συμμετέχοντες ομιλητές – ο εκπληκτικός Αριστείδης Τζονευράκης, η Αγγελική Ρουμελιώτη του Πελοποννησιακού Μουσείου, η Νάντια Μαχά – Μπιζούμη, επίκουρη καθηγήτρια Λαογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, η Μαρία Αναξαγόρα, η Μύρνα Δημητρίου Παττίχη καθώς και όσοι είμαστε πίσω από τη «Synergy» συζητήσαμε θέματα που αφορούν την ανάδειξη της ελληνικότητας ως στοιχείου της παγκόσμιας σύγχρονης μόδας καθώς και τη σημασία διατήρησης και προβολής της χειροτεχνίας, τόσο της ελληνικής όσο και της κυπριακής.

Εχετε ενεργοποιηθεί στην Κύπρο για τη χειροτεχνική σας παράδοση;

Μέσα από τον φορέα της Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας και έπειτα από διαγωνισμό, μου δόθηκε η ευκαιρία να συγγράψω και να σκηνοθετήσω τρία φιλμ μικρού μήκους υπό τον γενικό τίτλο «#craftingcyprus» εστιάζοντας σε τρεις παραδοσιακές τεχνικές, το κέντημα, την κεραμική και την υφαντική, και το πώς αυτές εξελίσσονται στο σήμερα. Οι ταινίες αφηγούνται την ιστορία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και της σύγχρονης δεξιοτεχνίας όπως τη βιώνουν κύπριοι αριστοτέχνες και καλλιτέχνες. Μέσα από τις ταινίες προσπάθησα να προβάλω το συναίσθημα που επενδύει ο κάθε τεχνίτης σε αυτό που φτιάχνει και μαζί τη ζωτικότητα της καθοδήγησης του έμπειρου προς τον αρχάριο, την ουσία της συνέργειας και τη σημασία τού να μεταδίδει κανείς τις δεξιότητές του σε άλλους. Τα φιλμ θα συμμετάσχουν στην Μπιενάλε Χειροτεχνίας Revelations που ξεκινά στις 9 Ιούνιου στο Παρίσι. Αυτή είναι μόνο η αρχή ενός μακροπρόθεσμου έργου που στοχεύει να προβάλει την παράδοση της χειροτεχνίας ως την κατεξοχήν απτή έκφραση άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, με την οποία καθιερώνεται διεθνώς η ομορφιά της κυπριακής χειροτεχνίας και των δημιουργών της.

Στόχος σας είναι η ανάδειξη του τουριστικού προϊόντος ή γίνεται ένας διάλογος με το ντιζάιν και τη μόδα;

Βλέπουμε, τα τελευταία χρόνια, την αλλαγή στην προσέγγιση της κυπριακής παράδοσης. Επίσης σύγχρονοι καλλιτέχνες και χειροτέχνες έχουν τη δυνατότητα να εμπλακούν και να την επεξεργαστούν ώστε αυτή να αποκτήσει σύνδεση με το παρόν. Ενα καλό παράδειγμα αποτελεί η κυρία Μύρνα Δημητρίου με το project της Retrovi που συνδυάζει την παραδοσιακή τεχνική του «λευκαρίτικου» κεντήματος μαζί με μοντέρνες γραμμές που εφαρμόζει σε γυναικεία αξεσουάρ, σε συνεργασία με κεντήτριες από το χωριό Λεύκαρα. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε το παρελθόν και να το αντιμετωπίζουμε ως το πιο σημαντικό εφόδιο για να πορευθούμε στο μέλλον. Η αποτυχία για οποιονδήποτε δημιουργό που γνωρίζει καλά την παράδοση του τόπου του αποτελεί πράγμα σπάνιο.

Πώς έγινε η γνωριμία σου με το σύστημα της μόδας;

Παράλληλα με το styling στα περιοδικά είχα αρχίσει να δημιουργώ το δικό μου brand, μια capsule σειρά με τίτλο «Soit l’ Autre», την οποία αγκάλιασε η κυρία Βάνα Κωνσταντινίδου της θρυλικής boutique Bettina. Ημουν ένας άγνωστος νέος σχεδιαστής δίπλα σε Comme des Garcons, Balenciaga, Αγγελο Φρέντζο, Junya Watanabe, την αγαπημένη Σοφία Κοκοσαλάκη, η οποία για μένα ήταν ένα πραγματικό είδωλο. Ηταν κάτι πολύ μεγάλο αυτό που μου συνέβαινε, το οποίο όμως δεν είχα τότε αντιληφθεί. Θα έλεγα πως η ανασφάλεια και η αμηχανία που ένιωθα σε αυτό που συνέβαινε με έκαναν αντιδραστικό. Ακολούθησαν τέσσερα χρόνια στη Λουκία, η οποία μου έδωσε χώρο να δημιουργήσω και να μάθω την πεμπτουσία της Couture. Ξαφνικά αποφάσισα ότι η Αθήνα με περιόριζε και έφυγα για το Παρίσι, χωρίς να με περιμένει κάποιος. Εμενα σε ένα λιλιπούτειο δωμάτιο και έκανα πρακτική στον John Galliano και στον οίκο Dior, χωρίς να μου δίνεται η δυνατότητα μιας μόνιμης συνεργασίας. Τα χρήματα ήταν πολύ λίγα, όμως μου αρκούσε που ήμουν μέρος του σημαντικότερου οίκου μόδας στην Ιστορία. Οι φίλοι μου ήταν αυτοί που με βοηθούσαν στέλνοντάς μου πότε πότε χρήματα από το δικό τους υστέρημα. Επέστρεψα στην Ελλάδα ύστερα από δύο χρόνια με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, θα έλεγα. Ξεκινώντας συνεργασία με την αγαπημένη μου σχεδιάστρια κοσμημάτων Μαρία Μάστορη. Δημιουργήσαμε από κοινού μια συλλογή ρούχων και αξεσουάρ / κοσμημάτων και παράλληλα έφτιαξα το δικό μου blog.

Ηταν ένας τρόπος αυτοπροβολής της δουλειάς μου αλλά και μια προσωπική ανάγκη να συνομιλώ με κόσμο που με ενδιέφερε. Ομολογώ πως τα ρούχα που έφτιαχνα ήταν αρκετά φωτογενή, χωρίς όμως να είναι λύσεις καθημερινής ανάγκης, με αποτέλεσμα να έχουν περιορισμένη εμπορική επιτυχία. Αρχισαν να φωτογραφίζονται μανιωδώς από τα διάφορα περιοδικά του εσωτερικού και εξωτερικού, να μπαίνουν σε εκθέσεις μόδας σε μουσεία και αυτό ήταν κάτι που κατέκτησα μέσα από το blog.

Εχεις αφιερώσει μεγάλο μέρος της έρευνάς σου γύρω από τη μόδα κάνοντας συνεντεύξεις, ένα μέρος των οποίων συγκεντρώθηκε στο βιβλίο «Theorema».

Πράγματι, με ενδιαφέρει η ανάλυση της μόδας σε κοινωνιολογικό επίπεδο. Το «Τheorema» (Skira) είναι το δεύτερο βιβλίο μου μέσα στο οποίο συζητώ διάφορα θέματα που αφορούν το σώμα, το συναίσθημα και την πολιτική όπως αντικατοπτρίζονται μέσα από τη μόδα. Επέλεξα να μιλήσω με πρόσωπα συγκεκριμένα με βάση το σύνολο της δουλειάς τους, την ανεξάντλητη γνώση, επιμένοντας σε παρόμοια ερωτήματα. Το βιβλίο περιλαμβάνει την καταγραφή των συναντήσεων και των συνομιλιών που είχα με τους Hussein Chalayan, Jean Paul Gaultier, Pamela Golbin, Iris van Herpen, Harold Koda, Michèle Lamy, Nick Knight, Thierry – Maxime Loriot, Antonio Mancinelli, Suzy Menkes, Violeta Sanchez, Valerie Steele, Jun Takahashi, Olivier Theyskens, Viktor & Rolf.

Τι θα έλεγες για τη σημερινή μόδα ύστερα από αυτά τα 25 χρόνια συστηματικής ενασχόλησης μαζί της;

Η εποχή μας είναι πολύ δημοκρατική στον τρόπο που διανέμονται οι πληροφορίες. Μέσα από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης καθένας επικοινωνεί την άποψή του και για τη μόδα. Τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκε το φαινόμενο των εκθέσεων μόδας σε μουσεία δίνοντάς μας τη δυνατότητα να μάθουμε για εμάς από εμάς τους ίδιους, από τα ρούχα που φοράμε ανά δεκαετία. Μαθαίνουμε για τους προγόνους μας, ποια ήταν η ψυχική τους διάθεση και διάσταση, ποιες συγκυρίες τούς οδήγησαν να ντύνονται με συγκεκριμένους τρόπους. Αυτό είναι πραγματικά ένα πολύτιμο εργαλείο γνώσης. Ξέρετε, για έναν σχεδιαστή μόδας, 25 χρόνια πριν ήταν προσβολή να εκτεθεί σε κάποιο μουσείο γιατί σήμαινε ότι η καριέρα του είχε τελειώσει. Μέχρι πρόσφατα οι σχεδιαστές δεν κρατούσαν αρχεία, αφού για λόγους βιοποριστικούς πουλούσαν τα δείγματά τους ώστε να κερδίσουν χρήματα για να τα επενδύσουν στην κατασκευή της επόμενης συλλογής.

Ωστόσο η έκθεση του ρούχου αφορά και μία άλλη πλευρά, βασισμένη στη ματαιοδοξία μας. Μέχρι πρόσφατα οι επιδείξεις ήταν εκδηλώσεις τις οποίες παρακολουθούσε κάποιος εφόσον ήταν καλεσμένος. Αυτές οι συνθήκες έκαναν τη μόδα να αφορά ένα περιορισμένο κοινό, ένα lobby. Οι εκθέσεις λοιπόν εκδημοκράτισαν τη μόδα. Με την αγορά ενός εισιτηρίου καθένας μπορεί να μπει στο μουσείο και να δει από κοντά ένα ρούχο. Επιτρέπει να πάρει γεύση από το όνειρο του θεάματος και των διασημοτήτων. Αυτό σημαίνει έσοδα για τα μουσεία.

Επίσης έχουμε την ύπαρξη μιας νέας βιομηχανίας, τους μεταπωλητές και τους συλλέκτες ρούχων, οι οποίοι τα νοικιάζουν για εκθέσεις ή τα δημοπρατούν σε υψηλές τιμές. Για κάποιους αυτή η περίοδος φαντάζει χαοτική. Ωστόσο, σχεδιαστές όπως ο Jean Paul Gaultier που αναδεικνύει νέους δημιουργούς δείχνουν πως η μόδα παραμένει μεγαλόψυχη!