«Ονόματα κι αισθήματα»

Μίλαγα στο τηλέφωνο προχθές με φίλο νέο και άξιο εργάτη του θεάτρου και αρχίσαμε τα γνωστά. Πού πάει το θέατρο, τι παραστάσεις βγαίνουν το καλοκαίρι βόλτα, τι στην Επίδαυρο, τι στο φεστιβάλ κι όπως το ‘φερε η κουβέντα, δεν θέλει και πολύ, θίξαμε την πρωτότυπη και καινοφανή σχέση της τηλεόρασης με το θέατρο και το αρχαίο δράμα. Προσπάθησα να του εξηγήσω πως όλη αυτή η μετακόμιση είναι αρκετά παλιά, τουλάχιστον από τα παιδικά μου χρόνια, μόνο που τότε τη θέση της τηλεόρασης την είχε ο κινηματογράφος. Πολλοί ηθοποιοί που γίναν γνωστοί από την οθόνη μπήκαν στο θέατρο απ’ το παράθυρο, και να σας πω και κάτι, δεν νομίζω ότι έπαθε τίποτα σοβαρό το θέατρο απ’ αυτή την εισβολή. Οσοι άξιζαν, και το ‘λεγε η καρδούλα τους, έμειναν και μια χαρά τα πήγαν, όσους ήταν της πυρκαγιάς τούς ξέβρασε το επάγγελμα σε κάποια απομακρυσμένη ξέρα της ζωής, κι από δω παν κι οι άλλοι. Και μην ακούτε που λένε ότι η τηλεόραση είναι ο διάολος μέσα στο σπίτι, κι ο κινηματογράφος στο σπίτι σου ήταν, κι αν όχι μέσα, δίπλα σε απόσταση παντόφλας που έλεγε και η κυρία Εκάβη.

Θυμάμαι τότε, αρχές ’60, εκτός από τους Α’ προβολής που ήτανε γύρω μας καμιά εικοσαριά (δεν υπερβάλλω), υπήρχαν και Β’ προβολής πάμπολλοι και πιο φτηνοί (σαν να ακούω τον Παύλο «ποιος είναι για τον Αρη μ’ ένα εφτάρι»). Οχι, δεν ήταν έξοδος τότε να πας σινεμά. Ητανε σχέση καθημερινή του τύπου πλύνε – βάλε. Αρχίζανε δε οι περιφερειακοί από τις δύο το μεσημέρι και οι του κέντρου από τις δέκα το πρωί. Με την τσίμπλα στο μάτι και με τις ρυτίδες απ’ το μαξιλάρι ακόμα στα μούτρα. Εμπαινες κατά τις 11, τίγκα η αίθουσα. Οσο για τους της γειτονιάς, μόλις τέλειωνε το μεσημεριανό τραπέζι, γιατί τότε τρώγαμε και το μεσημέρι όλη η οικογένεια, άλλα ήθη, άλλα έθιμα, οι γυναίκες ειδικά, οι άντρες προτιμούσαν τη μεσημεριανή σιέστα, λίγο κραγιόν και μην τις είδατε. Δεν μιλάω για μας τα παιδιά, είχαμε ξαπλάρει στον εξώστη πριν απ’ όλους. Στα συνοικιακά είχανε μεγάλη πέραση οι ελληνικές ταινίες. Σκεφτείτε ότι κάποια στιγμή γυρίζονταν πάνω από εκατόν εξήντα ταινίες. Και όλες, εκτός από του Φίνου που είχαν τουλάχιστον μια τεχνική αρτιότητα και πολλές φορές και ένα ενδιαφέρον, όλες οι άλλες είχαν το ίδιο ακριβώς σενάριο. Με μια μικρή παραλλαγή. Ή θα ερωτευότανε ο πλούσιος την πτωχή πλην τιμία, και θα έπεφτε στα νύχια της Τασσώς Καβαδία και θα πέρναγε του λιναριού τα βάσανα, ή η Δεζάπλουτη θα έπεφτε στον έρωτα ενός καραπάμφτωχου νεαρού και θα έβαζε ο Θεόδωρος Μορίδης, σαν καλός πατέρας και εφοπλιστής πάντα, κάτι δικούς του να τον πλακώσουνε στο ξύλο να τον κάνουνε ίσαμε ένα άλογο. Ολα αυτά βέβαια πριν δουν όλοι οι Δελαφράγκες το λάθος τους και οδηγήσουν τα παιδιά στην εκκλησία. Τέλος. Εκεί να δεις ταύτιση. Οχι όπως τώρα που τελειώνει η σειρά και πού σε είδα, πού σε ξέρω. Τότε οι ταινίες μπορεί ν’ αλλάζανε, αλλά οι πρωταγωνιστές μένανε οι ίδιοι.

Θυμάμαι τη Λούλα της θείας της Ορσίας που έλεγε. «Εμένα η αγαπημένη μου είναι αυτή η Αντζελα που έχει μωρέ ένα επώνυμο σαν αίσθημα, να δεις πώς τη λένε, όχι μίσος, ούτε αγάπη, ζήλεια. Ναι, ζήλεια τη λένε. Αντζελα Ζήλεια». Μάλιστα. Ετσι ζούσαν οι κοπέλες τότε. Με το ίνδαλμά τους ένα και το αυτό. Κι όταν έφτανε η στιγμή της εκκλησίας δεν παντρεύονταν αυτές, λες κι ο εαυτός τους τούς έπεφτε λειψός, μια χαρά κοπέλες. Η Αντζελα Ζήλεια παντρεύονταν. Η Αντζελα Ζήλεια με τον Ερρίκο Μπριόλα. Αντε στην καλύτερη περίπτωση με τον Ανδρέα Μπάρκουλη. Τόσοι γάμοι, τόσες ζωές. Ζωές δι’ αντιπροσώπου. Και μετά; Και μετά; Μετά ήρθε το ΠΑΣΟΚ. Ωραία χρόνια.