Η ατελής ειρήνη στην Ουκρανία

Ο κόσμος αναγνωρίζει έναν άδικο πόλεμο όταν τον βλέπει. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η απρόκλητη εισβολή του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία έχει προκαλέσει τέτοια ευρεία καταδίκη. Αλλά η διαπραγμάτευση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας θα απαιτήσει προσοχή. Πώς θα είναι μια σταθερή ειρήνη στην Ουκρανία;

Θεωρητικά, δεν αρκεί τίποτα άλλο από την αληθινή δικαιοσύνη. Αυτό σημαίνει διασφάλιση της άνευ όρων ήττας της Ρωσίας, αποκατάσταση της πλήρους εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας και πιθανώς ακόμη και αποζημιώσεις από τη Ρωσία για τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της χώρας. Για πολλούς παρατηρητές, αυτό το αποτέλεσμα φαίνεται απολύτως πιθανό. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι μέρες του Πούτιν στην εξουσία είναι μετρημένες. Αλλοι πιστεύουν ότι η Ρωσία θα υποστεί αποφασιστική ήττα στο πεδίο της μάχης. Ο βρετανός ιστορικός Αντονι Μπίβορ, προβλέπει στρατιωτική κατάρρευση και ταπεινωτική αποχώρηση. Ο Γιουβάλ Νόα Χαράρι μας διαβεβαίωσε ότι ο Πούτιν έχασε τον πόλεμο την ημέρα που τον ξεκίνησε.

Αλλά η εποχή των ένδοξων πολέμων, των συντριπτικών νικών και των ξεκάθαρων ηττών έχει τελειώσει. Ναι, ο δολοφονικός στρατός του Πούτιν είναι μια αναποτελεσματική, αδέξια μηχανή που δεν έχει προχωρήσει πέρα από τις αρχαϊκές τακτικές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ωστόσο, ο συνδυασμός βαρβαρότητας και αριθμητικής υπεροχής – «η ποσότητα έχει τη δική της ποιότητα», έλεγε ο Στάλιν – επέτρεψε στον Πούτιν να επιτύχει σημαντικά εδαφικά κέρδη στην Ανατολική Ουκρανία και κατά μήκος των ακτών της Μαύρης Θάλασσας.

Φυσικά, η Δύση παρέχει τεράστια στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία, η οποία θα μπορούσε να ανατρέψει τη ζυγαριά σε κάποιο βαθμό, ειδικά δεδομένης της διεθνούς απομόνωσης της Ρωσίας. Σε αυτόν τον πόλεμο, το στρατιωτικό αδιέξοδο θα έβλαπτε την Ουκρανία πολύ περισσότερο από ό,τι θα έβλαπτε τη Ρωσία, ακόμη κι αν ο Πούτιν απέχει από τη χρήση χημικών ή τακτικών πυρηνικών όπλων. Ομως, οι αυταρχικοί ηγέτες που χάνουν τους πολέμους χάνουν την εξουσία – και, μερικές φορές, τη λογική τους. Εάν ο Πούτιν αισθανθεί στριμωγμένος, μπορεί κάλλιστα να θεωρήσει την ανάπτυξη τακτικών πυρηνικών όπλων ως βήμα για να διασώσει το γόητρό του. Αυτό δείχνει τους κινδύνους μιας αποδυναμωμένης Ρωσίας, ακόμα και χωρίς τον Πούτιν.

Καθώς προσπαθούν να σχεδιάσουν την ήττα της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ δεν πρέπει να παραβλέψουν τι θα συμβεί την επόμενη μέρα. Μια τεράστια, πυρηνικά οπλισμένη και ταπεινωμένη δύναμη δεν μπορεί απλά να απομονωθεί ή να αγνοηθεί. Ακόμη και όταν βοηθούν την Ουκρανία να αντισταθεί στην επιθετικότητα του Πούτιν, πρέπει να προσπαθήσουν να ενσωματώσουν τη Ρωσία στην ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης, αναδιαμορφώνοντας αυτή την αρχιτεκτονική ως απάντηση στις ανησυχίες της Μόσχας. Διαφορετικά, ο Πούτιν δεν θα μπορεί να κάνει επαρκείς παραχωρήσεις χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η πολιτική, αν όχι η φυσική, επιβίωσή του. Είναι απίθανο να συμφωνήσει ο ρώσος πρόεδρος να ανατρέψει την προσάρτηση της Κριμαίας. Αλλά μπορεί να πειστεί να απορρίψει το όνειρό του για μια εδαφικά συνεχόμενη ρωσική σφαίρα επιρροής που εκτείνεται από τη Μόσχα μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Θα πρέπει επίσης να συμφωνήσει να σεβαστεί την εδαφική ακεραιότητα τόσο της Μολδαβίας όσο και της Γεωργίας.

Αυτή η προσφορά δεν θα αποδώσει τη δικαιοσύνη που αξίζουν οι Ουκρανοί. Αλλά ούτε θα είναι θρίαμβος για τη Ρωσία. Αντίθετα, θα είναι μια αμοιβαία μη ικανοποιητική, αλλά τελικά ανεκτή, ρύθμιση – απογοητευτική για όλους, αλλά καλύτερη από τις εναλλακτικές.

Ο Σλόμο Μπεν-Αμι είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ