Η «επιχείρηση» έγινε πόλεμος

Ο πόλεμος στην Ουκρανία προχωρά προς τη συμπλήρωση του δεύτερου μήνα του. Μέχρι τώρα δεν υπήρξε αποφασιστικό αποτέλεσμα ούτε εμφανίστηκε προοπτική άμεσης διακοπής των εχθροπραξιών. Αντίθετα, όλες οι ενδείξεις προϊδεάζουν αιματηρή και καταστροφική συνέχεια.

Το πολεμικό υλικό και η οικονομική στήριξη που παρέχουν αφειδώς το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ενωση στην Ουκρανία έχουν περισσότερο πολιτικό παρά στρατιωτικό αποτέλεσμα. Η ένταξη και η αποτελεσματική χρήση των οπλικών συστημάτων με τα οποία εφοδιάζεται ο ουκρανικός στρατός δεν μπορεί να είναι μια βραχυπρόθεσμη διαδικασία. Το πολιτικό μήνυμα όμως που συνοδεύει τις αποστολές όπλων είναι σαφές: η Δύση επιθυμεί να συνεχίσει η Ουκρανία να πολεμά. Από την άλλη πλευρά στη Μόσχα η ρωσική ηγεσία δεν έχει καταφέρει να πετύχει ούτε τα ελάχιστα εκείνα επιτεύγματα που θα της επέτρεπαν να αναζητήσει μη στρατιωτικές λύσεις. Είναι λοιπόν καταδικασμένη να επιμείνει.

Η εισβολή ξεκίνησε ως ειδική στρατιωτική επιχείρηση. Μια τολμηρή διείσδυση περίπου εκατό ρωσικών μεικτών ταγμάτων από πολλά σημεία της συνοριακής γραμμής που απείχαν μεταξύ τους εκατοντάδες χιλιόμετρα. Είτε επρόκειτο για απόπειρα αιφνιδιασμού, είτε για πρόκληση μιας εσωτερικής ανατροπής, είτε για αντιπερισπασμό και παραπλάνηση, το σχέδιο απέτυχε. Η λογική λύση ήταν ο περιορισμός του μετώπου, η συγκέντρωση δυνάμεων και η μετατροπή της επιχείρησης σε τακτική πολεμική αναμέτρηση.

Οι Ουκρανοί αντιμετώπισαν με επιτυχία την πρώτη φάση της σύγκρουσης. Ο πολυτεμαχισμός της ρωσικής δύναμης σε συνδυασμό με τη συνολική αριθμητική αδυναμία των δυνάμεων εισβολής έδωσαν σε πολλά σημεία το πλεονέκτημα στις ουκρανικές δυνάμεις, οργανωμένες λιγότερο συνεκτικά απ’ ό,τι ο ρωσικός στρατός. Στη δεύτερη όμως φάση ο πόλεμος αλλάζει μορφή. Τώρα πλέον στα εκκολαπτόμενα πεδία των νέων μαχών συγκεντρώνονται σημαντικές δυνάμεις: τριάντα χιλιάδες ουκρανοί στρατιώτες λέγεται ότι έχουν συγκεντρωθεί στο Slovyansk.

Η νέα διάταξη απαιτεί μεγαλύτερη συνοχή, πειθαρχία και στρατιωτική παράδοση. Δεν υπάρχει πλέον χώρος για επιμέρους πρωτοβουλίες ημι-ανεξάρτητων μονάδων και σχηματισμών. Υπάρχουν γραμμές μετώπου ευδιάκριτες πλέον οι οποίες πρέπει να κρατηθούν, γραμμές εφοδιασμού που πρέπει να λειτουργούν και όγκος πυρός που θα ορίζει το εκάστοτε πλεονέκτημα. Θα μπορούσε κανείς να εικάσει ότι και στα τρία αυτά σημεία οι Ρώσοι έχουν το πλεονέκτημα: αεροπορική υπεροχή, ισχυρό πυροβολικό, πυραυλικά συστήματα, εμπειρία και παράδοση στη διοίκηση μεγάλων μονάδων. Ξεκινώντας από αυτά μπορούν να φθείρουν τις μεγάλες συγκεντρώσεις των Ουκρανών πολύ πιο εύκολα απ’ ό,τι στην πρώτη φάση αυτού του πολέμου.

Η νέα μορφή πολέμου πολλαπλασιάζει τους κινδύνους για διεύρυνση της σύγκρουσης. Για να αντιμετωπίσει τον πόλεμο φθοράς η Ουκρανία χρειάζεται πυροβολικό, πυραύλους, βαρέα οχήματα, τεθωρακισμένα και όλα τα συναφή. Δεν πρόκειται πλέον για φορητά όπλα – ακόμα και στην αντιαρματική ή την αντιαεροπορική εκδοχή τους. Για να συνεχίσει η Ουκρανία τον πόλεμο πρέπει να περάσουν από τα δυτικά της σύνορα βαριές εφοδιοπομπές με «ορατά» ισχυρά οπλικά συστήματα.

Αυτό κάνει απόλυτα «ορατή» την εμπλοκή της Δύσης, του ΝΑΤΟ. Στην ουσία συνδέει το τελευταίο άμεσα με τον πόλεμο. Ετούτη η σύνδεση αναβαθμίζει τους κινδύνους να μεταβληθεί το τοπικό σε ευρύτερο, στη μακρά μεθοριακή γραμμή τουλάχιστον. Να μην ξεχνάμε σε αυτή τη μακρά γραμμή του νέου μετώπου ετοιμάζονται να πάρουν θέσεις μάχης και ελληνικά στρατεύματα.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ