Πολιτική Συνοχής και οικονομική ανάταξη

Η Πολιτική Συνοχής, ως η κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για την ενίσχυση της βιώσιμης ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών και τον περιορισμό των περιφερειακών ανισοτήτων, έχει απόλυτα θετικό πρόσημο για τις «χώρες της συνοχής», ανάμεσά τους η χώρα μας.

Υπολογίζεται πως τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα της τρέχουσας περιόδου 2014-2020 συνέβαλαν στην αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών κατά 2,6% (8η έκθεση για τη συνοχή, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Φεβρουάριος 2022). Είναι ακόμη σημαντικό πως, σε μία μακρά περίοδο μείωσης των δημοσίων επενδύσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ρόλος της Πολιτικής Συνοχής παρουσιάζεται ενισχυμένος καθώς οι συγχρηματοδοτούμενες δαπάνες ως προς τις συνολικές εθνικές δημόσιες δαπάνες αυξήθηκαν από το 34% στο 52%.

Σήμερα το νέο οικονομικό περιβάλλον θέτει νέες προκλήσεις (πληθωριστικές πιέσεις, αυξημένο κόστος ενέργειας, ασυνέχειες στις αλυσίδες αξίας) που οδηγούν στην αναθεώρηση επί τα χείρω τα βραχυπρόθεσμα οικονομικά μεγέθη. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία την έγκαιρη και ανάλογη συντονισμένη απάντηση των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως άλλωστε έπραξε με τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στη ζητούμενη πολιτική απάντηση της ΕΕ η Πολιτική Συνοχής θα πρέπει να συμβάλλει στο μέτρο των δυνατοτήτων της και πάντοτε αναζητώντας την κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στην ενίσχυση της αναπτυξιακής διαδικασίας και τη δημοσιονομική υπευθυνότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο διατυπώνουμε δύο παρατηρήσεις:

Πρώτον, είναι σημαντικό ιδιαίτερα για οικονομίες με επενδυτικό κενό και υψηλό δημόσιο χρέος (όπως η δική μας) να υπάρξει διευρυμένος δημοσιονομικός χώρος για την ενίσχυση των δημοσίων επενδύσεων. Η εξαίρεση συγκεκριμένων κατηγοριών δαπανών, όπως οι «πράσινες», από τους κανόνες για το έλλειμμα («χρυσός κανόνας») μπορεί να βοηθήσει σε αυτό. Αντίστοιχα θα μπορούσε επίσης να λειτουργήσει η πρόταση για την εξαίρεση των επενδυτικών δαπανών της Πολιτικής Συνοχής από το Σύμφωνο Ανάπτυξης και Σταθερότητας.

Δεύτερον, απαιτείται η μέγιστη δυνατή ευελιξία στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των νέων προγραμμάτων της περιόδου 2021-2027. Οι διαδικασίες για την έγκριση των νέων Εταιρικών Συμφώνων (είναι ενδεικτικό πως η Ελλάδα είναι η μοναδική μέχρι σήμερα χώρα με εγκεκριμένο ΕΣΠΑ) αλλά και των νέων προγραμμάτων θα πρέπει να ολοκληρωθούν το συντομότερο δυνατό. Ακόμη, στην εφαρμογή των νέων προγραμμάτων θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη η δυνατότητα αυξημένης προχρηματοδότησης αντίστοιχης με αυτή της τρέχουσας περιόδου για την Ελλάδα, όπως επίσης και η δυνατότητα της συγχρηματοδότησης των έργων στο 100%.

Η κυβέρνηση του Κυρ. Μητσοτάκη εγκαίρως, με αφορμή την κρίση της πανδημίας και τις οικονομικές επιπτώσεις της, διατύπωσε μία δέσμη προτάσεων προς την κατεύθυνση της ευελιξίας στην εφαρμογή της Πολιτικής Συνοχής και οι οποίες έτυχαν της στήριξης πολλών κοινοτικών εταίρων. Οι θαρραλέες πολιτικές επιλογές της ΕΕ στην περίοδο της πανδημίας μας επιτρέπουν να είμαστε βάσιμα αισιόδοξοι πως η νέα Πολιτική Συνοχής θα ακολουθήσει σε αυτή την κατεύθυνση.

Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων
και ΕΣΠΑ στο υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων.