«Ενα ωστικό κύμα πρωτόγνωρων διαστάσεων»

«Πρέπει  να προετοιμαστούμε για μια τελείως διαφορετική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας» δηλώνει ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γιαπ ντε Χοπ Σχέφερ στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», επεξηγώντας τους χειρισμούς από ΝΑΤΟ και ΗΠΑ σχετικά με το ζήτημα της no-flying zone και της πολωνικής πρότασης για μεταφορά των μαχητικών MiG-29 στην Ουκρανία. Επιπλέον, ο Γιαπ ντε Χοπ Σχέφερ, μέλος σήμερα του Διοικητικού Συμβουλίου της έγκριτης δεξαμενής σκέψης CEPS, που εδρεύει στις Βρυξέλλες, μιλά για το ρωσικό στρατιωτικό δόγμα E2D, ενώ για την Τουρκία εκτιμά ότι θα πρέπει το ΝΑΤΟ, όταν τελειώσει η ουκρανική κρίση, να κάνει μια «σοβαρή συζήτηση» για τη γειτονική μας χώρα.

«Ο Πούτιν προσπαθεί να αλλάξει τελείως την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας» δηλώνει ευθύς εξαρχής στη συζήτησή μας ο πρώην γ.γ. του ΝΑΤΟ, περιγράφοντας τη ρωσική εισβολή και την ανθρωπιστική τραγωδία που έχει προκληθεί ως «ωστικό κύμα πρωτόγνωρων διαστάσεων». Πώς πρέπει να κινηθούν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα ΝΑΤΟ και ΕΕ; «Βραχυπρόθεσμα το ΝΑΤΟ, το κάνει ήδη με τη νατοϊκή δύναμη απόκρισης και την αυξημένη ενισχυμένη παρουσία, πρέπει να ενισχύσει την ανατολική πτέρυγα σε Ρουμανία, Βουλγαρία, βαλτικές χώρες, Πολωνία. Αμελήσαμε την άμυνά μας για δεκαετίες και πληρώνουμε σήμερα υψηλό τίμημα. Μακροπρόθεσμα θα πρέπει το νέο στρατηγικό δόγμα του να βασιστεί στο ότι υπάρχουν δύο υπερδυνάμεις και όχι μόνο μία. Η ανοικοδόμηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας σημαίνει δομική ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας σε μόνιμη βάση, σημαίνει ότι θα πρέπει να ξεχάσουμε διευθετήσεις με τη Ρωσία για τη μη μόνιμη στάθμευση σημαντικών δυνάμεων μάχης σε χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ».

Οσον αφορά την ΕΕ ο ολλανδός πολιτικός και διπλωμάτης, επισημαίνοντας ότι η εργαλειοθήκη που διαθέτει η ΕΕ έναντι της Ρωσίας, όπως οι κυρώσεις, είναι μεγαλύτερη από αυτή του ΝΑΤΟ, εκτιμά ότι «δεν πρέπει να δίνουμε ψεύτικες υποσχέσεις σε Ουκρανία και Γεωργία για ένταξη στην ΕΕ, αλλά θα πρέπει να αναζητήσει η ΕΕ στενή, ακόμη στενότερη από ό,τι σήμερα συνεργασία με τη Γεωργία και την Ουκρανία, με την Ουκρανία που θα έχει απομείνει μετά τον φρικτό πόλεμο. Η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί στα Δυτικά Βαλκάνια, που παραμένουν ακόμη μια ασταθής περιοχή» τονίζει αναφερόμενος και στη φιλορωσική στάση της Σερβίας. Η ΕΕ πρέπει να στραφεί επίσης προς τη Μολδαβία, λέει ο πρώην γ.γ. του ΝΑΤΟ, εκτιμώντας ότι ο Πούτιν θα αυξήσει την πίεση στη Μολδαβία, αν καταφέρει να αποκτήσει τον έλεγχο των ουκρανικών ακτών στη Μαύρη Θάλασσα.

Τι επιδιώκει ο Πούτιν, τον ρωτάμε. Αναφερόμενος σε πρόσφατες δηλώσεις του εκπροσώπου του Πούτιν, Ντιμίτρι Πεσκόφ, ο Ντε Χοπ Σχέφερ εκτιμά ότι ο ρώσος ηγέτης ενδιαφέρεται για τις δύο αποσχισθείσες δημοκρατίες του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, το νότιο τμήμα της χώρας, σημειώνοντας ότι «αν φτάσει στην Οδησσό, μπορεί να φτάσει στην Υπερδνειστερία». Επιπλέον, επισημαίνει ότι η Ρωσία επιδιώκει να μην ενταχθεί η Ουκρανία σε κανένα μπλοκ, να έχει ουδετερότητα. «Ο Πούτιν ανησυχεί για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, διότι η ΕΕ θα φέρει δημοκρατία, κράτος δικαίου, καλή διακυβέρνηση στα σύνορά του. Δεν θέλει να δει την Ουκρανία να εξελίσσεται όπως η Πολωνία» τονίζει. Θεωρεί ακτίδα ελπίδας ότι βάσει των δηλώσεων Πεσκόφ η Ρωσία δεν φαίνεται να επιδιώκει την τοποθέτηση κυβέρνησης-μαριονέτας. «Αν υπάρξει επίθεση στο Κίεβο και αναζητήσει αλλαγή κυβέρνησης, δεν το γνωρίζουμε. Δεν είναι σαφείς οι στόχοι, αλλά η πλήρης κατοχή της Ουκρανίας δεν φαίνεται να είναι επιλογή».

Για το ζήτημα της ζώνης απαγόρευσης πτήσεων (no-fly zone) επιβεβαιώνει τη στάση του ΝΑΤΟ. «Η ζώνη απαγόρευσης πτήσεων είναι μια πολύπλοκη υπόθεση» τονίζει. «Με εντυπωσιάζει ότι υποστηρίζεται και από κάποια επιφανή πρόσωπα στις ΗΠΑ όπως ο πρώην ανώτατος αρχηγός συμμαχικών δυνάμεων διοικητής Μπρίντλοβ. Πώς μπορεί να υπάρξει ζώνη απαγόρευσης πτήσεων χωρίς να μπαίνει κανείς σε πλήρη πόλεμο μεταξύ της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ; Και πώς θα βοηθηθούν οι Ουκρανοί, αν Ρωσία και ΝΑΤΟ εμπλακούν σε πόλεμο εντός και πάνω από την Ουκρανία;» αναρωτιέται «ρητορικά». Οσον αφορά την πολωνική πρόταση για μεταφορά μαχητικών MiG-29 στην Ουκρανία, δηλώνει ότι «ήταν λάθος» και τάσσεται υπέρ της αμερικανικής στάσης. «Κάτι τέτοιο θα δώσει στον Πούτιν άλλοθι ότι το ΝΑΤΟ εμπλέκεται, εξέλιξη που θα οδηγήσει σε κλιμάκωση. Ο Πούτιν πρέπει να αντιμετωπιστεί προμηθεύοντας την Ουκρανία με αμυντικά συστήματα, όπως ήδη γίνεται».

Για την απειλή χρήσης πυρηνικών όπλων από τον Πούτιν ο πρώην γ.γ. του ΝΑΤΟ ξεκαθαρίζει κατ’ αρχάς ότι ο ρώσος πρόεδρος «λειτουργεί υπολογισμένα απρόβλεπτα, θέλει να νομίζουμε ότι είναι απρόβλεπτος». «Στο ρωσικό στρατιωτικό δόγμα E2D (Escalate to Deescalate), κλιμάκωση με στόχο αποκλιμάκωση, τα πυρηνικά όπλα και τα τακτικά πυρηνικά όπλα, χαμηλής απόδοσης, παίζουν ρόλο, για να αποκλιμακώσουν, αν βρεθεί η Ρωσία σε πίεση». Επεξηγεί ότι βάσει του δόγματος η Ρωσία εικάζει ότι το ΝΑΤΟ δεν θα τολμήσει να χρησιμοποιήσει πυρηνικά, οπότε αναγκαστικά θα υπάρξει αποκλιμάκωση. «Δεν νομίζω ότι βρισκόμαστε εκεί αλλά είναι μέρος του δόγματός τους». Θεωρεί πάντως ότι η στάση του Πούτιν ως προς τα πυρηνικά είναι «λόγος ανησυχίας», ενώ χαρακτήρισε «σοφή» την απόφαση ΗΠΑ και ΝΑΤΟ «να αντιδράσουν σε χαμηλούς τόνους». Τον ρωτάμε για την αναφορά από αξιωματούχος σε τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. «Δεν πρέπει να ανησυχούμε για έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Δεν βρισκόμαστε σε αυτή τη θέση και δεν πρέπει να γίνονται εικασίες από πολιτικούς» λέει.

Για την Τουρκία λέει: «Οταν συζητώ για την Τουρκία με τους φοιτητές μου, πάντα επισημαίνω ότι η γεωγραφία παίζει ρόλο. Η Τουρκία είναι ένα περίπλοκο μέλος του ΝΑΤΟ. Είναι ανήκουστο ένα νατοϊκό μέλος να αγοράζει σύγχρονα ρωσικά αμυντικά συστήματα. Ελπίζω ότι μετά την ουκρανική κρίση θα υπάρξει σοβαρή συζήτηση στο ΝΑΤΟ για τη θέση της Τουρκίας και ότι ο Ερντογάν θα αποφασίσει να μην προχωρήσει περαιτέρω στη συμφωνία με τον Πούτιν. Δεν πρέπει να δεχθούμε την αγορά των S-400 στο ΝΑΤΟ». Βλέπει, πάντως, θετικά τη διπλωματική πρωτοβουλία για τη συνάντηση Λαβρόφ – Κουλέμπα στην Αττάλεια. Για τη σχέση Ελλάδας – Τουρκίας εκτιμά ότι «θα παραμείνει δύσκολη και περίπλοκη».