«Το πιο δύσκολο ήταν να μάθω να ψέλνω τροπάρια»

Η τελευταία φορά που την είδαμε στην τηλεόραση ήταν πριν από περίπου 15 χρόνια όταν ολοκληρώθηκε η καθημερινή δραματική σειρά του Mega «Απαγορευμένη αγάπη» όπου πρωταγωνιστούσε. Ως μητέρα των δίδυμων παιδιών που χωρίστηκαν στη γέννα και συναντήθηκαν ξανά μετά ως ενήλικοι ερωτευμένοι, συνέδεσε το όνομά της με τη μακροβιότερη σειρά του Mega. Σήμερα, η Σμαράγδα Σμυρναίου δοκιμάζεται σε μια νέα παραγωγή, εξίσου ιδιαίτερης σημασίας για το κανάλι, το ιστορικό – βιογραφικό δράμα «Αγιος Παΐσιος – Από τα Φάρασα στον Ουρανό». Πρόκειται για μία σειρά που ακολουθεί την ιστορία της ζωής του αγίου Παϊσίου, από τη γέννησή του στα Φάρασα της Καππαδοκίας μέχρι τη στιγμή που αποφάσισε να μονάσει στο Αγιον Ορος. Το σενάριο υπογράφει ο Γιώργος Τσιάκκας και τη σκηνοθεσία ο Στάμος Τσάμης ενώ το καστ αποτελείται από σημαντικούς ηθοποιούς όπως ο Νικήτας Τσακίρογλου, ο Δημήτρης Ξανθόπουλος, η Χριστίνα Παυλίδου, ο Προκόπης Αγαθοκλέους, ο Δημήτρης Ημελλος, ο Γιώργος Αρμένης, και Δρόσος Σκώτης.

Στο νέο της τηλεοπτικό εγχείρημα, η Σμαράγδα Σμυρναίου υποδύεται τη Χατζηχριστίνα, τη γιαγιά του αγίου Παϊσίου. Πρόκειται για μια γυναίκα βαθιά θρησκευόμενη, που βοήθησε τον άγιο στα πρώτα του πνευματικά βήματα. Είναι ο στυλοβάτης του σπιτιού της οικογένειας Εζνεπίδη (το κατά κόσμον όνομα του αγίου ήταν Αρσένιος Εζνεπίδης) και μια γυναίκα που πασχίζει να ξεπεράσει το τραύμα του ξεριζωμού από τα πατρογονικά εδάφη της Καππαδοκίας, στην Ελλάδα. Το στοιχείο αυτό του ρόλου ήταν που τράβηξε περισσότερο την ηθοποιό στον συγκεκριμένο χαρακτήρα και την έκανε να θέλει να τον υποδυθεί στον φακό. Κόρη Μικρασιατών και η ίδια, με τον πατέρα της Ακη Σμυρναίο να φυγαδεύεται στην Ελλάδα μαζί με τις τρεις αδελφές του μετά την Καταστροφή της Σμύρνης το 1922, ορφανό από γονείς.

Αυτή τη νοσταλγία για τις χαμένες πατρίδες κληρονόμησε από τον ίδιο αλλά και το ταλέντο στη μουσική αφού εκείνος ήταν πολύ επιτυχημένος μουσικοσυνθέτης τις δεκαετίες του 1950 και 1960 (στο αντάρτικο έγραψε τη μουσική στο περίφημο «Στ’ άρματα, στ’ άρματα, εμπρός στον αγώνα» σε στίχους του Νίκου Καρβούνη). Η μουσική της παιδεία τη βοήθησε και στη μελέτη των βυζαντινών και εκκλησιαστικών ύμνων που κλήθηκε να ψάλλει για τις ανάγκες της σειράς, κάτι που όπως ομολογεί η ίδια τη δυσκόλεψε αρκετά.

Η Σμαράγδα Σμυρναίου μίλησε στα «Πρόσωπα» για τον νέο της ρόλο, τη σειρά και τη θεατρική της πορεία.

Πείτε μας λίγα λόγια για τον ρόλο σας.

Υποδύομαι τη Χατζηχριστίνα, τη μητέρα του Προδρόμου και γιαγιά του αγίου Παϊσίου. Είναι μία ευσεβής γυναίκα γύρω στα 60. Εύστροφη, δυναμική, δραστήρια, άνθρωπος του Θεού. Ζει σαν μοναχή με προσευχές, αγρυπνίες και νηστείες. Στέκεται δίπλα στα εγγόνια της, τους μαθαίνει προσευχές, τροπάρια αλλά και να ψάλλουν. Εχει χιούμορ και εσωτερική δύναμη. Το προσωνύμιο Χατζής δίδεται εθιμοτυπικά σε όποιον πηγαίνει να προσκυνήσει στους Αγίους Τόπους και «βαπτιστεί» στον Ιορδάνη ποταμό.

Ως γυναίκα πόσο κοντά αισθάνεστε στη Χατζηχριστίνα;

Αυτοσχεδιάζω, αν και δεν έχω τα ίδια βιώματα με τη Χατζηχριστίνα. Ούτε μάνα, ούτε κατά συνέπεια γιαγιά, υπήρξα. Μου είναι, όμως, ένα πολύ οικείο πρόσωπο, δανειζόμενη στοιχεία από τη γιαγιά μου, χήρα στα 35 της που γέννησε 7 παιδιά και της έζησαν τα δύο. Προσφυγοπούλα από τον Πόντο, αλλά και από την οικογένεια του πατέρα μου και τους ανθρώπους της προσφυγικής γειτονιάς όπου μεγάλωσα.

Η πρώτη αντίδραση του κοινού απέναντι στη σειρά ήταν ενθουσιώδης. Περιμένατε κάτι τέτοιο;

Ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις με σιγουριά ποια θα είναι η αντίδραση του κοινού και δεν έχει να κάνει με την ποιότητα της σειράς. Ομως, όταν έλεγα ότι έκανα γυρίσματα για τη ζωή του αγίου Παϊσίου, υπήρχε μία προσμονή από τον κόσμο. Είχα λοιπόν την αίσθηση από την αρχή ότι ο κόσμος το περιμένει.

Ποια στοιχεία νομίζετε πως έχει η σειρά που να την κάνει να ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες ελληνικές σειρές που προβάλλονται αυτή τη στιγμή;

Αξίες, δυσκολίες προσαρμογής, εμπόδια. Η πίστη. Το θαύμα.

Παίζοντας σε μια θρησκευτική ιστορία, πόσο εύκολο ή δύσκολο ήταν να μπείτε στην ιδιαίτερη αυτή ατμόσφαιρα της σειράς;

Κατ’ αρχάς το σημαντικό είναι να ανταποκρίνεσαι στο ζητούμενο. Το να μάθω να ψέλνω τροπάρια ήταν αυτό όμως που με δυσκόλεψε περισσότερο. Η βυζαντινή μουσική έχει το δικό της διάβασμα και έπρεπε να ακούω το ίδιο τροπάριο σε διαφορετικές εκτελέσεις από διαφορετικές χορωδίες, ψάλτες και να τα μάθω όσο πιο σωστά μπορούσα.

Ως μια εργάτρια του θεάτρου, όπως συνηθίζετε να ορίζεστε, πώς αισθάνεστε δουλεύοντας στην τηλεόραση;

Και όχι ηγέτης… θα πρόσθετα. Στο θέατρο και στην τηλεόραση χρησιμοποιώ, ακριβώς, τα ίδια υλικά. Δεν την υποτιμώ.

Στη μακροχρόνια καριέρα σας, έχετε δοκιμαστεί στο θέατρο σε πολλά διαφορετικά είδη, από το Ελεύθερο Θέατρο έως το κλασικό και πιο εμπορικό. Σήμερα, πού αισθάνεστε περισσότερο κοντά;

Aυτό που περισσότερο με ενδιαφέρει είναι οι συνεργάτες και όχι το είδος θεάτρου.

Kάνοντας τον απολογισμό σας, τι σας προσέφερε τελικά το θέατρο στη ζωή σας;

Κάνω αυτό που αγαπώ. Είναι αυτό που με γεμίζει. Με πληροί. Απολαμβάνω την ανθρώπινη επικοινωνία μέσα από την τέχνη μου.

Τι θα δούμε στο 3ο επεισόδιο (24/2): Οι ξεριζωμένοι από την Καππαδοκία που έχουν φτάσει στην Ελλάδα, βρίσκονται πλέον στην Κέρκυρα όπου τους έστειλαν οι Αρχές. Εκεί, διαμένουν προσωρινά στο κάστρο της πόλης όταν ο θάνατος του πνευματικού τους πατέρα, του γέροντα Αρσενίου, έρχεται να τους συγκλονίσει. Οπως είχε προβλέψει ο ίδιος, 40 μέρες μετά την εγκατάστασή τους στη νέα τους πατρίδα, φεύγει από τη ζωή στο νοσοκομείο του νησιού, στις 10 Νοεμβρίου 1924. Αυτό το γεγονός κλονίζει όλη την κοινότητα, γιατί ο γέροντας ήταν ο πνευματικός τους πατέρας, ο γιατρός, ο δάσκαλός τους. Ηταν ο άνθρωπος που πραγματικά διατήρησε την ελληνική και χριστιανική ψυχή στα χωριά της περιοχής των Φαράσων. Αμέτρητα τα θαύματα που επιτέλεσε εν ζωή. Η κοίμησή του ανατρέπει τα πάντα στην κοινότητα των προσφύγων. Αρχίζουν οι εντάσεις, οι διαπληκτισμοί και οι έριδες.