«Μεγαλώσαμε ακούγοντας Τσιτσάνη και Beatles»

Οταν επέστρεψαν από την Αγγλία, το 2005, με σπουδές στις καλές τέχνες, τα αδέλφια Λάκης και Αρης Ιωνάς ανέπτυξαν το πολυμορφικό Project Velvet team και ξεκίνησαν να δραστηριοποιούνται σε διάφορες μορφές τέχνης και πολιτιστικές παραγωγές. Μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια δημιούργησαν μια ομάδα από μουσικούς, εικαστικούς, κινηματογραφιστές, γραφίστες. Το σύνολο αυτό των συνεργατών είχε τη μορφή μιας μεγάλης κολεκτίβας – παρέας, την ομάδα Velvet, παρουσιάζoντας παραδείγματα από τη σύγχρονη ανεξάρτητη καλλιτεχνική δημιουργία, μέσα από εκδόσεις, ταινίες, συναυλίες, φεστιβάλ, events, τόσο στην Αθήνα και ολόκληρη την Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκές πόλεις.

Αυτό είχαν ετοιμάσει και το 2012, ένα ζεστό βράδυ Σεπτεμβρίου. Οταν οι The Callas έκαναν πάρτι. Δηλαδή το δικό τους rock session, συνδυασμένο με έκθεση έργων των φίλων τους εικαστικών που είχαν κρεμάσει έργα τους στους τοίχους του στούντιο. Στον ίδιο μάλιστα αυτόν χώρο λειτουργούσε το γραφείο του πολιτιστικού νεανικού freepress περιοδικού «Velvet» και του «Lust magazine». Το τελευταίο έβγαινε αποκλειστικά από γυναίκες συντάκτριες και περιείχε θέματα γύρω από τη γυναικεία δημιουργικότητα. Εκείνη τη βραδιά το μπαλκόνι του τετάρτου ορόφου ήταν ασφυκτικά γεμάτο από κόσμο που γνωρίζονταν σχεδόν όλοι μεταξύ τους. Και αν υπήρχε κάποιος πρωτόφερτος, σε λίγα λεπτά γινόταν ένα με αυτή τη μεγάλη παρέα που διονυσιαζόταν καπνίζοντας και χορεύοντας στους ηλεκτρικούς πανκ ήχους των αδελφών Ιωνά.

Δέκα χρόνια μετά, η συνάντηση με τα δύο αδέρφια γίνεται στο ίδιο στούντιο-εργαστήρι. Στο Velvet στη Μιλτιάδου. Στο μεταξύ η τελευταία τους ταινία με τίτλο «Sick» προβλήθηκε τον Δεκέμβριο στο κινηματογραφικό φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και στην Αθήνα στο Temple. Με το «Sick» έκαναν ένα punk ρομάντσο στην καρδιά του πανδημικού lockdown, που εκτυλίσσεται στη διάρκεια της καραντίνας της άνοιξης του 2020. Οι The Callas έδωσαν οδηγίες στη Μελία Κράιλινγκ που βρισκόταν απομονωμένη στο Λος Αντζελες και τον Νικολάκη Ζεγκίνογλου απομονωμένο στο σπίτι του στην Αθήνα να φιλμάρουν τον εαυτό τους με τα κινητά τους. Το πλαίσιο της μοναξιάς, της απόστασης και της καραντίνας έγινε η βάση για να φτιάξουν το σενάριό τους.

Η Αθήνα σάς πληγώνει;

Λάκης: Την Αθήνα τη λατρεύουμε, την υπεραγαπάμε και ειδικά τα σημεία που έχουμε μεγαλώσει και ζήσει, δηλαδή το κέντρο της, το Παγκράτι, τον Βύρωνα και την Καισαριανή, που έχουμε τους παππούδες μας. Αγαπάμε τα πάντα στην Αθήνα και τις παραξενιές της. Αλλωστε η αγάπη δεν έχει να κάνει με το ότι όλα είναι ωραία. Σε αυτόν τον χώρο είμαστε εδώ από το 2001. Το στούντιο του πατέρα μας ήταν στη Λεωχάρους και από τότε που μας θυμόμαστε είμαστε εδώ. Κέντρο. Βέβαια αλλάζει συνέχεια η περιοχή. Θα μείνει μόνο το «Αριστον» με τις τυρόπιτες και εμείς. Απορούμε με τόσα Airbnb και ξενοδοχεία που έχουν γίνει τελευταία αν η Αθήνα έχει τόσο τουρισμό.

Ποιες είναι οι δημιουργικές κινήσεις σας αυτό το διάστημα;

Αρης: Αυτός ο μήνας, ο Φεβρουάριος, έχει 500 πράγματα ανοιχτά. Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα επιστρέψουμε στο κτήμα μας, στο Θερμίσι, κοντά στην Ερμιόνη. Εκεί που είχαμε διοργανώσει τα δύο Lust lands festivals μαζί με τη Νάντια Αργυροπούλου με εικαστικές και μουσικές δράσεις και λογοτεχνία. Τώρα ετοιμαζόμαστε για τη μεγάλη επιστροφή. Υπάρχει o στόχος να αναπτυχθεί και σε άλλα σημεία της περιοχής.

Λάκης: Είναι το πατρικό σπίτι της μητέρας μας. Το χρησιμοποιούμε πάντα ως εργαστήριο. Πολλά από τα κεντήματά μας παράγονται εκεί. Κυρίως είναι μία θεία μας εκεί που βλέπει και τις ελιές, κάθεται τον χειμώνα και παίρνει μαζί της ένα κέντημα να ετοιμάσει για εμάς. Οπως τώρα που βιαζόμαστε να της ετοιμάσουμε το σχέδιο, να βρούμε τα χρώματα και τα νήματα και να το ξεκινήσει.

Αρης: Είναι κλασική περίπτωση οικοτεχνίας «βρέχει – κάθομαι – πλέκω». Παραδοσιακά η μητέρα μας και η θεία μας από μικρές ήξεραν να κεντάνε και να πλέκουν και συνεχίζουν σε αυτόν τον ρυθμό.

Λάκης: Και οι δυο μας έχουμε στα σπίτια μας μεγάλα χαλιά από τη δεκαετία του ’60 που έχουν παραχθεί στο Θερμήσι από εκείνες. Με μαλλί από πρόβατα δικά τους, το οποίο το έβαφαν οι ίδιες και έκαναν όλη τη διαδικασία.

Τι θα περιέχει η μεγάλη επιστροφή σας;

Αρης: Το ένα κομμάτι θα αφορά την προσωπική μας δουλειά, το εργαστήρι και πώς συμβαίνουν αυτά τα πράγματα ετοιμάζοντας κάποια βίντεο. Ξεκινάμε κάτι καινούργιο. Με στόχο να αναπτυχθούμε στην περιοχή, όπως κάναμε με το Velvet Bus ή όπως κάναμε στην Ιο το περασμένο καλοκαίρι.

Δεν θα έχει δηλαδή νησί το φετινό πρόγραμμά σας;

Αρης: Φέτος όχι. Η Ιος θα συνεχίσει χωρίς το Velvet bus. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα που το τρέξαμε το καλοκαίρι με τη Νάντια Αργυροπούλου είχε εικαστικά, όπου ανοίξαμε το σπίτι-μουσείο μοντέρνας τέχνης του Ζαν Μαρί Ντρο στον Μυλοπότα, είχε εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα παιδάκια του νησιού, δείξαμε πολλές ταινίες, έγιναν περφόρμανς μέσα στα σοκάκια της Ιου. Το φεστιβάλ πήρε έναν πολυμορφικό χαρακτήρα και κάτι ανάλογο θέλουμε να αναπτύξουμε του χρόνου και στην Ερμιονίδα.

Τι χαρακτήρα έχει η Ερμιονίδα;

Αρης: Υπάρχουν σημεία που δεν τα ξέρουν όσοι κατεβαίνουν για να δούνε θέατρο το καλοκαίρι ή πάνε σε ένα γήπεδο για κάποια συναυλία. Είναι πιο μικρά πράγματα αλλά με πολύ ενδιαφέρον. Εμείς γνωρίσαμε το μέρος από μικρά παιδιά. Τα πρώτα installation τα φτιάξαμε εκεί πέντε χρόνων, φτιάχνοντας σπιτάκια από καφάσια. Μάλιστα το έργο μας στην έκθεση για το Ρεμπέτικο που ανοίγει σε λίγες ημέρες σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου είναι φτιαγμένο από τέτοια καφάσια και παραπέμπει σε παιδικές μας αναμνήσεις.

Λάκης: Τώρα που είμαστε Αθήνα και βλέπουμε το μέρος από απόσταση δίνει τροφή δημιουργική και σε εμάς. Κάθε γωνία, κάθε λεπτομέρεια, στοιχεία αρχιτεκτονικής, ένα αρχαιολογικό σημείο βοηθά και τη δική μας δουλειά και μας έρχονται ιδέες. Χωρίς να παίρνει διαστάσεις μεγάλης παραγωγής, δεν λέμε ότι θα κάνουμε το Rockwave στην Αργολίδα. Είναι πιο DIY (do it yourself) ο χαρακτήρας του.

Οι άνθρωποι, το ζωντανό στοιχείο της περιοχής, συμμετέχουν στις ιδέες σας;

Λάκης: Οταν λέμε ότι πηγαίνουμε για μία εβδομάδα στο Θερμήσι για να δουλέψουμε δεν γίνεται να αποσπάσουμε τον τόπο από τους ανθρώπους του. Δεν αγαπάμε το ένα ή το άλλο. Εχει αρχαιολογικό χώρο, ενετικό κάστρο-ρημάδι, τις γαρίδες της Κοιλάδας που είναι εκπληκτικές. Στις γύρω περιοχές οι άνθρωποι είναι διαφορετικού τύπου, έτσι κι αλλιώς φτιάχνουν ένα μείγμα που εμάς μας αρέσει να τους ανακατέψουμε όλους σε ένα πανηγύρι με διονυσιακό ξέσπασμα.

Η ιδέα των Velvet περιοδικών μπορεί να επιστρέψει;

Λάκης: Τότε που το ξεκινήσαμε, το 2005, είχα απορία γιατί κάποιος που πάει σε συναυλία δεν πηγαίνει σε εικαστικά εγκαίνια. Εμείς ξέραμε τους κινηματογραφιστές και τους μουσικούς. Είχαμε στο μυαλό μας πάντα μία σκηνή, κάπως να υπάρχει επαφή μεταξύ τους. Το Velvet δημιουργήθηκε για να ενώσει αυτούς τους διαφορετικούς κόσμους. Και το πετύχαμε.

Αρης: Διαφορετικές γενιές βρέθηκαν μέσα σε αυτό και ξεκίνησαν διάλογο μεταξύ τους. Κράτησε πέντε χρόνια, τη χρυσή εποχή των εντύπων. Εβγαινε κάθε μήνα, με απόλυτη συνέπεια. Βυθίστηκε όταν άρχισε η κρίση και ξεκίνησαν και οι ξένοι τίτλοι των Free press. Προσπαθήσαμε όταν μπήκαν τα ιντερνετικά περιοδικά να συνεχίσουμε. Ομως βαρεθήκαμε να ασχοληθούμε με την ιδέα περιοδικό στην οθόνη. Τώρα πια δεν είναι εποχή για fanzine στο χαρτί.

Και η συμμετοχή σας στην έκθεση για το Ρεμπέτικο;

Αρης: Θα δείξουμε δύο έργα. Το πιο παλιό μας, μία εγκατάσταση από καφάσια που μοιάζει με μία σκηνή με γλόμπους και παραπέμπει στη λογική του πάλκου των ρεμπέτικων σχημάτων. Είναι για εμάς η αφετηρία πολλών από τα πράγματα που έχουμε κάνει.

Λάκης: Ετσι ξεκινήσαμε, ντυμένοι Superman, να παίζουμε σε αυτό το stage, ως The Callas, στην γκαλερί των Breeder στο Ψυρρή, το 2004.

Αρης: Θα δείξουμε επίσης και ένα από τα velvet paintings που είχαν γίνει εδώ στο στούντιό μας. Εγιναν με μία διαδικασία στην οποία συμμετείχαν όσοι παρακολουθούσαν κάποια μουσική μας περφόρμανς στα πάρτι μας. Στρώναμε κάτω στο πάτωμα χαρτιά, ο κόσμος τα πατούσε, έπεφταν στάχτες από τσιγάρα, μπίρα, κρασί… Στη συνέχεια τα μαζεύαμε και παρεμβαίναμε ζωγραφικά εμείς. Τώρα στο ρεμπέτικο συνδυάζουμε έναν «σύγχρονο» τρόπο διασκέδασης που είναι μία DIY underground πρακτική με τη ρεμπέτικη Live κατάσταση που υπήρξε κάποια εποχή. Μας απασχολεί και εμάς αυτό τα τελευταία επτά χρόνια. Ο πατέρας μας είναι από την Καισαριανή και μας έρχεται ο Τσιτσάνης, η Μπέλλου, το «Χάραμα». Με αυτά τα στοιχεία δουλεύουμε τώρα τη μουσική μας με ελληνικό στίχο…

Λάκης: Χρησιμοποιούμε πολλά μοτίβα από ανατολίτικη μουσική στις μελωδίες μας. Ηταν άλλωστε πολύ έντονο το ρεμπέτικο όταν στο αμάξι κλασικά ακούγαμε ρεμπέτικα. Μας έρχεται στο μυαλό ότι οι κασέτες που ακούγαμε ήταν συνέχεια Τσιτσάνης και Beatles. Το ροκ εν ρολ του δυτικού κόσμου το οποίο ακούμε και καταπιανόμαστε έχει αντιστοιχίες πολύ κοντινές με το ρεμπέτικο.

Θα είσαστε για πρώτη φορά ήσυχοι Callas;

Λάκης: Πολλές φορές δεν χρειάζεται να κοπανιόμαστε.

Αρης: Θα ήταν περίεργο να παίξουμε μουσική σε μία έκθεση με θέμα τη μουσική. Αλλωστε είναι ωραίο να φαντάζεσαι το ρεμπέτικο σε αυτό το σκηνικό.